In september 2025 maakte ik een mailaccount aan bij Soverin (Opens in a new window) om gevoelige mails beter te beveiligen en om te voorkomen dat ze via de VS lopen. Vervolgens had ik de vraag: toen ik ooit een Gmail-account aanmaakte, was dát toch juist vooruitstrevend, nieuw, 'goed'? Wat is er zo veranderd dat nu steeds meer mensen van Gmail afstappen?
Eerst even terug naar mijn eerste mailaccount, daarna mijn keuze voor alternatieven en tot slot een kort stappenplan om jou op weg te helpen met de overstap naar een alternatieve e-maildienst.
Rond 1995 installeerden mijn ouders thuis internet, met zo'n modem die via de telefoonlijn verbinding maakte met veel gepiep. Iets later maakte ik als tiener een (gratis) mailadres aan bij De Digitale Stad (opgericht in 1994 en nu opgenomen als Digitaal Erfgoed bij Unesco (Opens in a new window)) en werd zo een digitale burger van deze stad. DDS (Opens in a new window)DDS werkte aan een door de gemeenschap zelf gebouwd, gestuurd en een op 'commons' gebaseerd internet. In 2001 stopte de subsidie vanuit de gemeente Amsterdam en is DDS doorgegaan in een stichting (Opens in a new window) met een betaalde internet- en e-maildienst.
Niet veel later kwamen de berichtendiensten op als ICQ (Opens in a new window). MSN Messenger (Opens in a new window) bracht dat je elkaar via mailadressen kon toevoegen in plaats van een persoonlijk nummer. Steeds meer mensen gingen gebruikmaken van MSN en dus maakte ik ook een gratis Hotmail-adres (Opens in a new window) aan om Messenger te kunnen gebruiken. Mogelijk deed ik dit ook ter vervanging van mijn DDS-mailadres omdat daarvoor betaald moest gaan worden.
Bij een Hotmail-account kwam ook 2-4 MB opslag. Dat voldeed in het begin omdat er ook nog weinig digitale camera's en dus foto's werden gedeeld, laat staan grote bestanden of video's. Maar toen in 2004 Google een eigen e-maildienst, Gmail (Opens in a new window), lanceerde met wel 1 gigabyte gratis opslag wilde ik graag een Gmail-account. Ook had Google haar zoekmachine-expertise geïntegreerd in de maildienst waardoor mails veel makkelijker te vinden waren. Wat een verademing! In mijn herinnering was het destijds vooruitstrevend om een Gmail-account te hebben om deze redenen. We zagen toen nog niet de enorme 'digitale-afvalberg' aankomen, veroorzaakt door die gratis opslagruimte (daarover later meer).
Mijn mailaccounts waren dus altijd gratis en de laatste met meer dan voldoende opslagruimte en een fijne interface en zoek-functie. Tot nu.
Nu kies ik voor privacy, veiligheid en klimaat. Ik wil niet dat een paar grote techreuzen bijna al mijn data en online-activiteiten bij elkaar kunnen rapen (Opens in a new window), dat ze het mogelijk aan overheden doorspelen en dat mijn gegevens niet voldoende beveiligd zijn.
Daarom maak ik nu een rigoreuze overstap naar:
Soverin (Opens in a new window) voor mijn werkgerelateerde mails. Soverin is een Nederlands bedrijf. De webinterface is niet heel toegankelijk, maar doordat Soverin werkt met open standaarden is deze eenvoudige te gebruiken in je favoriete mailapp (Opens in a new window). Zo is ook de kalender eenvoudig in een kalender-app te importeren.
Protonmail (Opens in a new window) voor privégebruik. Proton is een populaire maildienst met servers in Zwitserland waarbij alle data end-to-end-versleuteld is. Je kunt een gratis mail-account aanmaken met 1 gigabyte opslag. Met een betaald-account, krijg je meer opslag, uitgebreidere functies waaronder ook beveiligde VPN-verbinding en een wachtwoordmanager (Proton Pass). Toegang tot je mailbox heb je via jouw browser of de Mail-app van Proton.
Overstappen naar Proton? Gebruik mijn vriendenlink en ontvang 2 weken gratis bij een betaald abonnement:
Andere alternatieven
Naast Soverin en Proton is er een scala aan andere alternatieve e-maildiensten. Zo raadt Bits of Freedom (Opens in a new window)ook het Duitse [Tuta Mail](- https://tuta.com/secure-email (Opens in a new window)) aan: open source ontwikkeld, binnen de EU en privacy als business model.
Op de website European-Alternatives.eu (Opens in a new window) staan nog eens 17 alternatieven met aangegeven in welk land het bedrijf gevestigd is en wat de belangrijkste punten zijn t.a.v. privacy en security. Ook is aangegeven met een icoon aangegeven of rekening wordt gehouden met het klimaat.
Afwegingen die je bij het kiezen van een alternatieve e-maildienst kunt maken zijn o.a.:
Privacy en security
De mate waarin privacy en security de kern zijn van de alternatieve maildienst. Voor veel EU-alternatieven ligt het niveau van privacy en security aanzienlijk hoger dan die van de Big Tech.Open source of niet
Wil je onafhankelijk van de mailproviders jouw mails kunnen blijven inzien en gebruik, kies dan voor een alternatief dat op basis van open source is ontwikkeld.Pakket met ook andere diensten of enkel mail dienst (en kalender en contacten)
Wil je andere diensten zoals opslag, videobellen, passwordmanager, bij dezelfde aanbieder afnemen (gemak) of wil je die elders afnemen (meer onafhankelijkheid).Extensie van maildienst of eigen domeinnaam
Is de extensie van de mail-provider prima of heb je een eigen domeinnaam en wil je die kunnen gebruiken voor jouw mailadres?App van maildienst of een algemene mail-app(licatie)
Wil je vanuit jouw eigen mail-applicatie op jouw device de e-mail kunnen versturen en ontvangen, dan heb je een e-maildienst nodig die IMAP beschikbaar heeft. Dit is een afweging tussen gemak in gebruik en security.Focus op duurzaamheid (klimaat)
Draaien de datacenters op hernieuwbare energie? Wordt CO2-uitstoot geminimaliseerd en/of gecompenseerd?Kosten
De grotere aanbieders hebben een gratis instapmodel waarmee je prima kunt beginnen. Voor meer diensten of meer opslag is vaak een betaald account nodig.
De overstap
Nieuwe accounts aanmaken en wegwijs worden in de nieuwe omgeving is niet zo'n grote stap. Zeker Proton is erg toegankelijk en helpt je door het proces heen. Toewerken naar het verwijderen van jouw oude account kost meer tijd en moeite.
Vooral het doorgeven van je nieuwe mailadres kost tijd omdat dat voor iedere nieuwsbrief en voor ieder online account anders verloopt. Mijn tip: doe het stap-voor-stap. Als er een nieuw mail binnenkomt, meteen even jouw nieuwe mailadres doorgeven.
Stap 1: Account aanmaken bij een alternatieve e-maildienst
Stap 2: Overzetten van gegevens
Importeer je contacten
Importeer (gedeelde) agenda's
Importeer (gedeeltelijk) jouw mails - dit is ook het moment om afscheid te nemen van de oneindige digitale zolder met bevestigingen van afspraken, pakketjes, foto's die je ook al hebt opgeslagen, etc. - Zie ook stap 5.
Stap 3: Voeg je nieuwe e-mail en agenda toe aan je telefoon(s) en andere apparaten
Ofwel door het account toe te voegen aan jouw mail- en kalenderapp (bij open standaarden)
Ofwel door de mailapp en kalenderapp van de aanbieder te installeren.
Stap 4: Update je mailadres bij nieuwsbrieven, online accounts en jouw persoonlijke netwerk
Ook hier: wil je ingeschreven blijven bij alle nieuwsbrieven die je ontvangen? Zijn de online accounts nog in gebruik?
Je kunt dit ook stap-voor-stap doen: bij binnenkomst van een nieuwsbrief of mail jezelf uitschrijven danwel jouw nieuwe mailadres doorgeven.
Stap 5: Gefaseerd uitzetten
Houd je oude e-mail nog een paar maanden aan zodat je kunt dubbelchecken of je niet nog ergens vergeten bent jouw nieuwe mailadres door te geven.
Je kunt hiervoor ook jouw mails, gericht aan jouw oude e-mailadres, laten doorsturen naar jouw nieuwe mailadres. Dan hoef je niet op twee plekken jouw mail te checken. Wel handig als je deze in een aparte map laat binnenkomen zodat je goed ziet waar je nog jouw nieuwe mailadres moet doorgeven.
Deze tijd kun je ook gebruiken om jouw mailbox stap-voor-stap leeg te maken zodat je nog een check kunt doen of er mails zijn die je écht moet of wilt bewaren.
Daarna kun je jouw mailadres verwijderen - opgeruimd staat netjes!
Dit stappenplan is gebaseerd op het stappenplan van Bits of Freedom (Opens in a new window), aangevuld met mijn persoonlijke ervaringen met overstappen.
Succes met jouw overstap! Laat het weten als je vragen hebt of aanscherpingen op de lijst met alternatieven of het stappenplan.
Date
March 10, 2026