Sekse doet ertoe

In Sekse doet ertoe – Hoe mijn visie op gender en de queertheorie veranderde beschrijft theologe en predikant Jantine Nierop haar persoonlijke en intellectuele ontwikkeling rondom genderdenken en queertheorie. Het boek is deels autobiografisch, deels maatschappelijk en theologisch van aard. Nierop was jarenlang actief binnen kerkelijke genderstudies in Duitsland en stond positief tegenover hedendaagse genderbenaderingen. In dit boek legt zij uit waarom zij uiteindelijk afstand nam van bepaalde onderdelen van dat denken.

De auteur beschrijft hoe zij aanvankelijk ruimte ervoer binnen het genderdenken om haar ervaringen als vrouw en vrouwelijke predikant beter te begrijpen. Volgens haar bood dit denken aanvankelijk mogelijkheden om traditionele verwachtingen over vrouwen kritisch te benaderen. Tegelijkertijd vertelt zij hoe haar visie veranderde toen zij naar eigen zeggen merkte dat biologische verschillen tussen mannen en vrouwen steeds minder betekenis kregen binnen sommige vormen van queer- en genderdenken.

Een belangrijk onderdeel van het boek vormt haar persoonlijke ervaring met zwangerschap en miskramen. Nierop beschrijft hoe deze lichamelijke ervaringen haar overtuigden van het belang van biologische sekse. Zij ervoer spanning tussen haar eigen ervaringen als vrouw en het taalgebruik waarin zwangerschap niet langer uitsluitend met vrouwen werd verbonden. Deze ervaring vormde voor haar een omslagpunt in haar denken.

Nierop bespreekt kritisch de invloed van gender- en queertheorie binnen kerken, onderwijs en politiek. Ook uit zij zorgen over medische behandelingen bij minderjarigen.

Het boek bevat daarnaast een theologische reflectie op begrippen als mannelijkheid, vrouwelijkheid en schepping. Nierop stelt dat de Bijbel sekse primair beschrijft als een lichamelijke werkelijkheid en dat moderne interpretaties soms verder gaan dan wat volgens haar in de oorspronkelijke teksten aanwezig is.

Nierop levert niet alleen inhoudelijke kritiek, maar schrijft ook over de persoonlijke gevolgen van haar veranderde standpunten. Volgens haar leidde haar kritische houding tot spanningen binnen kerkelijke en academische kringen. Ze beschrijft onder meer protesten, beschuldigingen van transfobie en het verlies van haar leidinggevende positie binnen een studiecentrum voor genderstudies.

De stijl van het boek is toegankelijk en direct. Het is geen strikt wetenschappelijke studie, maar eerder een combinatie van persoonlijk relaas, maatschappelijk commentaar en theologische beschouwing. Juist die persoonlijke betrokkenheid maakt het boek voor sommige lezers invoelbaar en overtuigend, terwijl anderen de subjectieve toon mogelijk als een beperking zullen ervaren. Ook de sterke normatieve positie van de auteur zal niet door iedere lezer gedeeld worden.

Tegelijkertijd raakt het boek aan een maatschappelijk zeer gevoelig onderwerp, waarin uiteenlopende overtuigingen bestaan. Voorstanders van genderdiversiteit kunnen het boek ervaren als een eenzijdige of kritische benadering van transgenderidentiteit en queerdenken. Anderen zullen juist waarderen dat Nierop ruimte vraagt voor debat over biologische sekse, medische ethiek en de rol van taal. Het boek nodigt daarmee uit tot gesprek, maar roept waarschijnlijk ook weerstand op, afhankelijk van de achtergrond en overtuiging van de lezer.

Of men het met haar conclusies eens is of niet, het boek laat zien hoe diepgaand de discussies over identiteit, lichamelijkheid en taal tegenwoordig doorwerken in kerk, samenleving en persoonlijke levens.

Titel: Sekse doet ertoe
Auteur: Jantine Nierop
ISBN: 978 90 4291 3
Uitgever: KokBoekencentrum