Journalistiek in 2050

Wat het boeiende themanummer van de Columbia Journalism Review ons vertelt

Door Peter Vandermeersch

Journalistiek bevindt zich op een uniek kwetsbaar punt in haar geschiedenis, schrijft de Columbia Journalism Review, een van de beste vakbladen voor media en journalistiek. Uitgeefbedrijven consolideren, Donald Trump valt de persvrijheid aan, ‘contentmakers’ op TikTok en YouTube vervuilen het informatielandschap, en er is het spookbeeld van kunstmatige intelligentie, “dat het businessmodel kan ondermijnen, of het nieuws publiceren zelfs overbodig maakt.”

Verandering kan eng zijn, maar in tijden van verandering zijn er ook nieuwe kansen voor journalisten en vakorganisaties.

Op het eind van 2025 vroeg het blad aan hoofdredacteuren, onafhankelijke journalisten en andere mediaprofessionals hoe de journalistiek er zou kunnen uitzien in 2050. De algemene opvatting: “De mediasector zal er tegen 2050 zó anders uitzien dat mensen die er nu in werken haar nauwelijks zullen herkennen.”

Een greep uit hoe collega’s naar de toekomst kijken:

Zullen de grote merken eigenlijk nog bestaan? X, het vroegere Twitter, niet meer zegt David Remnick van The New Yorker (“Het is echt fascinerend om te zien in welke gecompliceerde en negatieve richting het is gegaan.”)

The New York Times, The Wall Street en The Washington Post wel, zegt Ben Smith van Semafor. Maar hij twijfelt aan de overlevingskansen van televisieketens. “In een videolandschap dat in totale chaos is en volledig wordt gedomineerd door persoonlijkheden, is het voor mij helemaal niet duidelijk wat het nut is van een drieletter-netwerkmerk. Ik denk dat ABC, CNN, CBS allemaal echt zullen moeten uitzoeken waarom ze bestaan.”

Emma Tucker van The Wall Street Journal heeft het over een “winner-takes-all-scenario, waarbij ze in het Verenigd Koninkrijk de BBC en, “mogelijks” The Times noemt. “Daarnaast zul je ook een veel meer gediversifieerd nieuwslandschap hebben met individuele nieuwsbrieven en hype specialistische publicaties. En we zullen nog steeds lokale media hebben, maar het zullen niet de algemene lokale kranten van weleer zijn.”

Opmerkelijk zijn de zorgen — die overigens ook sterk in Europa leven — voor het lokale nieuws. “Ik zou graag denken dat over vijfentwintig jaar onze staats- en lokale overheden het belang zullen inzien van al kleine lokale media in steden en dorpen in ons land, die een heel belangrijke dienst leveren aan lokale gemeenschappen. Ik hoop dat we lokale nieuwsvoorziening ruimhartig zullen financieren en dat er publieke financiering zal zijn”, aldus Esther Wang van Hell Gate, een lokale site in New York.

Emma Tucker ziet ook een veel nauwere relatie ontstaan tussen journalisten en hun publiek. “Je kon een verhaal googelen en je keek niet eens wie het maakte. Maar in de toekomst zal het voor mensen veel meer uitmaken waar dat nieuws vandaan komt. Mensen zullen meer van journalisten blijven eisen. Het zal niet genoeg zijn om iets alleen maar te melden. Je zult een expert in je vakgebied moeten zijn en ook banden met je publiek moeten opbouwen.”

En dan is er natuurlijk AI. “We zullen het merendeel van onze informatie krijgen van die persoonlijk toegesneden AI-systemen”, zegt Taylor Lorenz van User Mag. “Veel traditionele media zullen verdwenen zijn.”

Het is wel goed dat repetitieve taken in de redacties worden vervangen door AI, zegt de Braziliaanse Patricia Campos Mello (“Ik gebruik het voor vertalen, samenvatten en transcriberen”) maar Esther Wang waarschuwt voor “de manieren waarop bedrijfsleiders willen dat journalisten AI tegenwoordig gebruiken, in sommige gevallen om echte mensen en echte verslaggeving te vervangen. We zullen dus krachtige inspanningen nodig hebben om dit tegen te gaan”.

Katie Drummond van Wired is optimistischer. Het publiek zal genoeg krijgen van al die AI-gegenereerde content die het internet nu al overspoelt. “Ik denk eigenlijk dat we een heropleving zullen zien van door mensen geleidde journalistiek en door mensen geleid schrijven en werk. Misschien is dat optimistisch en utopisch van mij. Publicaties die nu echt leunen op door mensen geleid werk, zullen blijven bestaan en floreren”.

Dit stuk vervangt een eerder stuk waarin foute citaten voorkwamen van verschillende journalisten, publicisten of wetenschappers.