“Het is alsof er hele stukken nieuws uit de krant zouden worden geknipt”
Door Peter Vandermeersch
Een video die het Nederlandse nieuwsmerk voor jongeren Spilnews enkele maanden geleden maakte over de campagne van de overheid “Denk Vooruit”, werd door TikTok offline gehaald omdat die “misinformatie verspreidt die een risico vormt voor de openbare veiligheid of paniek veroorzaakt”.
Het is maar een van de voorbeelden van de onwettige censuur door het Chinese platform waarover mijn Mediahuis-collega’s van Spilnews vertellen in hun “TikTok laat jou niet het hele nieuws zien”, (Si apre in una nuova finestra) een verhelderende video die wat mij betreft alle jongeren in Vlaanderen en Nederland moeten te zien krijgen.
Spilnews (Si apre in una nuova finestra) is de jongste nieuwsredactie van Nederland en is er naar eigen zeggen voor iedereen tussen de 15 en 25 jaar (en voor wie zich zo voelt). “We begrijpen wat er leeft onder jongeren. Van TikTok-trends tot taaie topics. We leggen het uit zonder ruis, maar met context.” Het platform werd gelanceerd in het voorjaar van 2025. Sindsdien maakte de redactie vele tientallen nieuwsvideo’s, gaande van Mark Rutte en “daddy” Trump, over de protesten in Iran tot de moord op Alex Pretti.
Voor een redactie als die van Spilnews is TikTok het publicatieplatform bij uitstek. Samen met het Amerikaanse Instagram (van Meta) en YouTube (van Google-eigenaar Alphabet) is het Chinese platform de plek waar jongeren hun nieuws halen. Het doelpubliek van Spilnews zit op TikTok en daar wil de redactie dan ook zijn met haar video’s.
Alleen, zo maakt Spilnews duidelijk in een recente video (die om vanzelfsprekende redenen niet op TikTok maar op YouTube staat), “laat TikTok jou niet het hele nieuws zien. Want achter wat je wel te zien krijgt, schuilt een wereld van video's die TikTok voor jou verbergt. Zonder waarschuwing en vaak zonder uitleg.”
Eerder al verwijderde TikTok video’s van Spilnews over de moord op Charlie Kirk en over de Nederlander die de “lachgaskoning” wordt genoemd en gezocht wordt door het Openbaar Ministerie. Maar ook een simpele video waarin Spilnews uitleg gaf over de “patat-balie”, de plek waar journalisten en politici elkaar in Den Haag ontmoeten.
En dus ook een video over de campagne “Denk Vooruit (Si apre in una nuova finestra)”, waarin de overheid burgers wil voorbereiden op mogelijke noodsituaties, zoals een stroomstoring of een overstroming. De video had binnen twaalf uur ruim honderdduizend views. “En ineens was hij verdwenen. Zonder waarschuwing en zonder kans om bezwaar te maken”, aldus presentator Annemoon van Maastricht.
Een TikTok-bron die anoniem getuigt in de video zegt dat “de policy aangaf van, ja, dit is een soort van mensen bang maken, terwijl het nu op dit moment niet zo is. Deze video hebben ze offline gehaald, dus echt eraf gehaald vanwege dus deze specifieke reden dat het dus misleidende informatie is en dat het om een angstzaaiend stuk gaat, eigenlijk.”
Geen sprake van misinformatie, zegt Frits van Exter, voorzitter van de Nederlandse Raad voor Journalistiek. Volgens hem gaat het om “een feitelijke weergave van maatregelen van de overheid om de bevolking voor te bereiden op mogelijke erge dingen, en dat is gewoon heel belangrijke informatie die sec wordt weergegeven.”
Volgens de TikTok-bron is er geen bezwaar mogelijk.
TikTok blijkt deze censuurpraktijken veelvuldig toe te passen. Spilnews-redacteur Annemoon van Maastricht zegt in de video: “Als je je als jongere afvraagt waarom media niks zeggen over dit protest of deze genocide, dan kan het wel dat het is gemaakt, maar dat TikTok niet wil dat jij het ziet”.
Dat kan door de video helemaal te verwijderen, maar, subtieler, vaak zorgt TikTok ervoor dat de video niet op jouw “For You Page” te zien is, waardoor bijna niemand hem te zien krijgt. Dat is een zogenaamde shadowban. Zo hebben jonge mensen niet kunnen zien dat Spilnews video’s maakte over drugs, genocide, protesten en wapens. “Het is alsof er hele stukken nieuws uit de krant zouden worden geknipt”.
Wat voor Spilnews geldt, geldt ook voor anderen. Verschillende Nederlandse nieuwsorganisaties, waaronder ook NOS Stories, het grootste Nederlandse mediamerk op TikTok, getuigen in de video hoe ze geregeld last hebben van shadowbans. “Shadowbanning is vooral bij politiek gevoelige onderwerpen een reëel probleem.” Ook een van de grootste newscreators ter wereld, Dylan Page (Si apre in una nuova finestra) (die met zijn News Daddy vele miljoenen volgers heeft), zegt in de video hoe hij voortdurend wordt gecensureerd.
Daarmee breekt TikTok zonder meer de wet, zegt hoofdredacteur van Spilnews Sophie Kluivers. De European Media Freedom Act (Si apre in una nuova finestra)verplicht namelijk platformen als TikTok om makers te contacteren als ze een video gaan verwijderen of shadowbannen. Die makers moeten de kans krijgen om bezwaar te maken. “We zijn nog nooit benaderd voor een video werd verwijderd. Ze breken gewoon de wet”.
Nog dit: toen Spilnews TikTok om een officiële reactie vroeg, waren twee eerder verwijderde video’s plots terug.
Data
04/02/2026
