Wereldwijd maakt bijbelvertaalwerk vordering

 Het Nederlands Bijbelgenootschap laat weten dat vanuit het samenwerkingsverband binnen United Bible Society (UBS) er 66 nieuwe talen zijn toegevoegd waarin de Bijbel nu in het geheel of voor een deel voor het eerst is verschenen.

Voor de 32 miljoen mensen die nu de Bijbel kunnen lezen in hun eigen taal voelt het als een erkenning.

Volgens Every Tribe Every Nation (ETEN), een samenwerkingsverband waar 90% van de vertaalorganisaties zich bij aangesloten hebben, is de Bijbel nu beschikbaar in 2951 talen, en lopen er vertaalprojecten 2467 talen. In 478 talen is nog nooit enig vertaalwerk gestart. Juist door deze samenwerking zijn er meer hulpmiddelen beschikbaar voor iedere vertaler. Het vertalen van een complete Bijbel is hierdoor met 72% versneld.

In veel talen wordt nu eerst gewerkt aan een orale Bijbelvertaling. Mede ook omdat het merendeel van de mensen in die taal niet kunnen lezen en hierdoor met elkaar orale gemeenschappen vormen, is een orale Bijbelvertaling essentieel. Met speciale audio spelers krijgen zij beschikking over de Bijbel in hun taal.

Vanuit de samenwerking zijn nu meer hulpmiddelen beschikbaar. Voor die hulpmiddelen bestonden een aantal bottlenecks. Zo zijn de meeste vertaalhulpmiddelen alleen beschikbaar in de Engelse taal. In veel talen zijn wel mensen beschikbaar die mee zouden kunnen werken aan de totstandkoming van een Bijbelvertaling in hun eigen taal, maar de kennis van de Engelse taal is te beperkt. Het is daarom al jaren wenselijk dat die vertaalhulpmiddelen ook beschikbaar komen in de andere grotere talen van de wereld. Het auteursrecht veroorzaakte hier een enorme beperking. Twee jaar geleden hebben meerdere organisaties met elkaar besloten de vertaalhulpmiddelen beschikbaar te stellen onder de Creative Commons licentie. Hierdoor wordt de distributie eenvoudiger, de kosten lager en is er geen complexe onderhandeling over de rechten nodig. Tal van hulpmiddelen, zoals de vertaalhandboeken van SIL zijn nu vrijelijk beschikbaar voor iedereen. Hierdoor is het mogelijk dat meer mensen zich kunnen bezighouden met bijbelvertaalwerk. Ook zijn er meer opleidingen gekomen die vrijer toegankelijk zijn.

De stap die nu aan het doorbreken is en een groot verschil gaat maken is de beschikbaarheid van AI-vertaalmogelijkheden. Deze wordt inmiddels ingezet bij verwante talen om snel van de ene taal naar de andere taal een vertaling te kunnen maken.

De verwachting is dat AI in de komende jaren massaal ingezet gaat worden bij het vertaalwerk. Hierbij wordt met AI eerst een ruwe vertaling gemaakt, waarna de bijbelvertalers met het handwerk gaan beginnen.