We kijken allemaal dezelfde kant op

Dat maakt rest van wereld onzichtbaar

Door Peter Vandermeersch

De jaarlijkse Media Wrapped-analyse van Onclusive (Öffnet in neuem Fenster)— een wereldwijde telling en interpretatie van honderden miljoenen nieuws- en socialemediaberichten die toont welke gebeurtenissen het publieke debat domineren — laat zien hoe onze aandacht steeds meer samenklontert rond een handvol megagebeurtenissen. In 2025 waren er bijna 300 miljoen vermeldingen over verkiezingen wereldwijd, 283 miljoen over Gaza, meer dan 200 miljoen over Donald Trump en ruim 125 miljoen over Oekraïne.

Die volumes zijn zo overweldigend dat ze bijna automatisch bepalen waar wij — publiek, politiek en journalistiek — onze blik op richten.

Die geconcentreerde aandacht creëert een gevaarlijke illusie voor ons, nieuwsgebruikers: dat we “de wereld” volgen. In werkelijkheid zien we slechts dat deel van de wereld waar iedereen al naar kijkt. De rest valt weg.

Dat wordt pijnlijk zichtbaar wanneer je kijkt naar de vergeten conflicten. In Soedan woedt een oorlog die miljoenen mensen op de vlucht jaagt (Öffnet in neuem Fenster)en 25 miljoen burgers humanitaire hulp doet nodig hebben. Toch haalt dat drama in een jaar niet wat Gaza soms in een week haalt. Jemen, Congo, Myanmar, Haïti — humanitaire catastrofes van enorme omvang verschijnen in de globale dataset als ruis, vaak minder dan een paar tienden van een procent van de wereldwijde aandacht. Het is niet hun ernst die bepaalt of ze zichtbaar zijn, maar de vraag of ze passen binnen de logica van geopolitieke nabijheid, emotionele herkenbaarheid of algoritmische beloning.

Ons aandachtssysteem versterkt wat al gezien wordt en laat verdwijnen wat geen momentum heeft. Precies daar ligt de journalistieke opdracht. Journalistiek mag niet meegedreven worden door de wereldwijde reflex om allemaal dezelfde richting uit te kijken. Als we uitsluitend volgen waar de schijnwerpers al staan, laten we miljoenen mensen achter in het donker. Nieuwswaarde kan nooit worden herleid tot volume, trendingness of internationale echo’s.

Goede journalistiek verzet zich tegen de automatisering van onze blik. Zij zoekt het vergeten en het ongeziene. Zij draait het hoofd wanneer anderen star blijven kijken. Zij kiest niet voor de grootste golven, maar voor de plekken waar stilte heerst. Want wat wij niet belichten, bestaat niet in het publieke bewustzijn. Wat niet bestaat in dat bewustzijn, kan nooit urgent worden.

Zo blijft journalistiek een tegenkracht, geen meeloper, en behoudt ze haar essentiële rol in een wereld die steeds sneller vergeet wat buiten het licht valt.