<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
  <channel>
    <xhtml:meta content="noindex" name="robots" xmlns:xhtml="http://www.w3.org/1999/xhtml"/>
    <title>Journalistiek onder Vuur</title>
    <link>https://steady.page/journalistiekondervuur</link>
    <description> Deze blog en nieuwsbrief analyseren hoe journalistiek onder druk staat en welke antwoorden daarop worden geformuleerd.</description>
    <image>
      <url>https://assets.steadyhq.com/production/publication/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/logo/1760544722?auto=format&amp;h=1400&amp;w=1400&amp;fit=crop&amp;fm=jpg&amp;crop=faces</url>
      <title>Journalistiek onder Vuur</title>
      <link>https://steady.page/journalistiekondervuur</link>
    </image>
    <atom:link type="application/rss+xml" rel="self" href="https://steady.page/journalistiekondervuur/rss"/>
    <item>
      <title><![CDATA[Ik trek het boetekleed aan]]></title>
      <description><![CDATA[Door Peter Vandermeersch Op deze plaats schrijf ik sinds oktober over journalistiek. Wat bedreigt journalistiek? Waarom is goede en transparante journalistiek zo…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Op deze plaats schrijf ik sinds oktober over journalistiek. Wat bedreigt journalistiek? Waarom is goede en transparante journalistiek zo belangrijk voor onze samenleving? Hoe kunnen journalistieke organisaties omgaan met fouten? Wat is de waarde van journalistiek in tijden van AI? Ik probeer dat gedreven en zorgvuldig te doen.</p><p>Maar ik was niet zorgvuldig genoeg. Een medewerker van NRC, de krant die ik zelf negen jaar heb geleid, stelde vast dat hij citaten die ik in afleveringen van deze nieuwsbrief heb gebruikt, niet kon verifiëren. Hij legde die aan mij voor, alvorens een stuk daarover te publiceren. Ik plaats <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/03/19/hoe-een-journalist-uitglijdt-op-door-ai-verzonnen-citaten-a4923445">hier </a>een link naar zijn stuk in NRC.</p><p>Indien het over iemand anders zou gaan, zou ik er hier waarschijnlijk ook over schrijven.</p><p>Laat ik duidelijk zijn: hij heeft gelijk. Ik geef toe dat ik, bij de start van mijn nieuwsbrief in het laatste kwart van vorig jaar, bij het schrijven AI-taalmodellen als ChatGPT, Perplexity en Google Notebook heb gebruikt. Ik was enthousiast over de mogelijkheden die de AI-modellen boden en wilde daar volop mee experimenteren.</p><p>Daar ben ook ik, zelfs met al die jaren van ervaring en kennis die ik op de teller heb, in de val getrapt van hallucinaties. Ik vatte rapporten samen met een AI-tool en begon daarop te werken, in het vertrouwen dat de samenvattingen correct waren. Al doende heb ik ten onrechte woorden in de mond gelegd van mensen, terwijl ik die als parafraseringen had moeten formuleren. In een aantal gevallen ging het om mijn interpretatie van hun woorden. Dat was niet enkel onzorgvuldig, het was fout.</p><p>Het is meer dan zuur dat ik de fout maakte die ik zelf uitentreuren beschrijf als ik collega’s waarschuw voor de gevaren van AI: de taalmodellen zijn zo goed dat ze onweerstaanbare citaten produceren die je als auteur bij wijze van spreken niet kunt laten liggen. Natuurlijk had ik die zaken moeten controleren. De broodnodige “human oversight”, waarvoor ikzelf voortdurend pleit, schoot tekort.</p><p>Toen ik mezelf daar een aantal maanden geleden op betrapte, slonk mijn enthousiasme en vanzelfsprekend ook mijn gebruik van AI. Ja, ik gebruik het nog als basis voor vertalingen, als hulp bij het doorploegen van documenten, als sparringpartner voor ideeën, mogelijke koppen, andere invalshoeken. Maar met veel minder naïef vertrouwen dan ik een aantal maanden geleden wel nog had.</p><p>Nog één iets, over transparantie: daar maakte ik een tweede fout. Toen ik wist dat een aantal citaten niet correct was, had ik die gelijk moeten rechtzetten. Nu deed NRC dat in mijn plaats.</p><p>In samenspraak met Mediahuis heb ik besloten om tijdelijk mijn rol als fellow op non-actief te plaatsen.</p><p>Journalistiek is mensenwerk. Ik ben en blijf ervan overtuigd dat AI een krachtig hulpmiddel kan zijn, waardoor menselijke journalistiek beter kan worden, dieper kan graven en exacter kan zijn. Maar dus niet door AI te gebruiken zoals ik het in de beginmaanden van deze blog gedaan heb.</p><p></p><p></p>]]></content:encoded>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/dd6e066f-36d2-4915-b3af-d9faa6174810</link>
      <guid isPermaLink="false">dd6e066f-36d2-4915-b3af-d9faa6174810</guid>
      <pubDate>Thu, 19 Mar 2026 15:44:20 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Laat AI niet stelen wat anderen creëren]]></title>
      <description><![CDATA[Waarom auteurs, uitgevers en het Europees Parlement grenzen willen stellen aan generatieve AI Door Peter Vandermeersch Op de London Book Fair, die de voorbije dagen werd…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Waarom auteurs, uitgevers en het Europees Parlement grenzen willen stellen aan generatieve AI</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Op de London Book Fair, die de voorbije dagen werd gehouden, voltrok zich een opmerkelijk tafereel: er werden duizenden exemplaren verspreid van een vrijwel “leeg” boek. Het werk, veelzeggend getiteld <em>Don&#39;t Steal This Book</em>, bevat enkel een lijst met de namen van circa 10.000 auteurs, onder wie Nobelprijswinnaar Kazuo Ishiguro, de erg populaire Philippa Gregory en misdaadauteur Richard Osman.</p><p>Deze protestactie, georganiseerd door componist en campagnevoerder Ed Newton-Rex, stelde een van de meest dwingende problemen voor de media en de creatieve industrie aan de kaak: de ongebreidelde exploitatie van auteursrechtelijk beschermd werk door generatieve kunstmatige intelligentie (genAI). “De Britse regering mag boekendiefstal niet legaliseren ten gunste van AI-bedrijven”, stond er op de achterflap.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/31ee2fbb-b9f0-4279-a6f4-6df7afa90777/uploads/images/sqffadyjvq/Screenshot_2026-03-13_at_08.59.06.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Wat de auteurs terecht aan het grote publiek én beleidsmakers wilden duidelijk maken: de AI-sector is gebouwd op gestolen werk. Grote techbedrijven maken op enorme schaal gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal om chatbots en beeldgeneratoren te trainen. In de overgrote meerderheid van de gevallen hebben zij daar geen toestemming voor en betalen ze geen vergoeding.</p><p>Voor de mediasector is dit probleem existentieel. De ongelicentieerde “scraping” van onze journalistieke content verzwakt het economische fundament onder de journalistiek. In reactie hierop hebben vijf Britse mediagiganten — de <em>Financial Times</em>, <em>The Guardian</em>, <em>The Telegraph</em>, de BBC en Sky News — enkele weken geleden de coalitie SPUR (Standards for Publisher Usage Rights) opgericht, ook wel omschreven als een “NAVO voor het nieuws”. Hun doel is het vaststellen van gedeelde technische standaarden en verantwoorde licentiekaders, zodat AI-ontwikkelaars enkel op legitieme wijze toegang krijgen tot journalistiek van hoge kwaliteit.</p><p>De juridische strijd wordt op meerdere fronten gevoerd. De European Publishers Council (EPC), een vereniging van grote Europese mediabedrijven waartoe ook mijn eigen Mediahuis behoort, heeft een formele antitrustklacht ingediend bij de Europese Commissie tegen Google. De klacht richt zich op Googles “AI Overviews” en “AI Mode”. Ook de EPC stelt dat Google zijn dominante positie misbruikt door journalistieke inhoud zonder toestemming of eerlijke vergoeding te gebruiken voor AI-doeleinden.</p><p>Volgens de EPC transformeert Google Search hiermee van een doorverwijsdienst naar een “antwoordmachine” die de oorspronkelijke content vervangt en gebruikers binnen het eigen ecosysteem houdt. Dat dreigt vooral kleinere en regionale uitgevers uit de markt te drukken, wat de democratische veerkracht schaadt.</p><p>Terwijl de industrie zich organiseert, bevindt de Britse wetgever zich in een delicate fase. De Britse regering is momenteel bezig met een consultatie over een grootschalige herziening van het auteursrecht. Tegen 18 maart 2026 moet zij een economische effectbeoordeling presenteren, evenals een voortgangsverslag over de voorgestelde wijzigingen.</p><p>De onrust onder Britse creatievelingen is groot door voorstellen die AI-bedrijven zouden toestaan auteursrechtelijk beschermd werk te gebruiken zonder toestemming, tenzij de rechthebbende expliciet voor een “opt-out” kiest.</p><p>Terwijl het Verenigd Koninkrijk zich nog beraadt, heeft het Europees Parlement deze week een beslissende stap gezet. Met een overweldigende meerderheid werd een rapport aangenomen van rapporteur Axel Voss, dat de Europese Commissie oproept wetgeving te initiëren die het auteursrecht herijkt voor het tijdperk van genAI.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/31ee2fbb-b9f0-4279-a6f4-6df7afa90777/uploads/images/tkxqraf2ci/Screenshot_2026-03-13_at_09.15.15.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Een eerdere campagne van Amerikaanse krantenuitgevers over AO</figcaption></figure><p>Het rapport-Voss streeft naar een balans tussen technologische ontwikkeling en de bescherming van intellectueel eigendom. Een centraal punt is de introductie van verhoogde transparantieverplichtingen: AI-aanbieders moeten een gedetailleerde lijst verstrekken van alle gebruikte werken voor training. Om de handhaving te vergemakkelijken stelt het Parlement een “weerlegbaar vermoeden” voor: als een AI-model niet aan de transparantie-eisen voldoet, wordt aangenomen dat het getraind is op beschermd materiaal, tenzij het tegendeel wordt bewezen.</p><p>Daarnaast pleit het Parlement voor specifieke bescherming van nieuwsmedia: vanwege hun belang voor de democratie moeten zij volledig worden gecompenseerd wanneer hun verkeer en inkomsten door AI worden omgeleid. Ook wil het Europees Parlement geen auteursrecht op AI-output: inhoud die volledig door AI is gegenereerd, mag niet auteursrechtelijk worden beschermd.</p><p>Dat een ander model mogelijk is, bewijst het Nederlandse GPT-NL. Dit transparante taalmodel, waarbij onder meer de Nederlandse krantenuitgevers zijn betrokken, won deze week een Nederlandse Privacy Award omdat het auteursrecht en privacy respecteert door te werken met gelicenseerde archieven van nieuwsbedrijven in plaats van illegale scraping.</p><p>Hoewel het wetgevingsproces in de EU nog lang zal zijn, markeren de acties in Londen, de klacht van de EPC en het rapport-Voss stappen in de goede richting. De roep om transparantie, rechtszekerheid en een eerlijke vergoeding vormt nu de kern van de politieke agenda.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><hr aria-hidden="true"/><h2></h2><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/31ee2fbb-b9f0-4279-a6f4-6df7afa90777/uploads/images/sqffadyjvq/Screenshot_2026-03-13_at_08.59.06.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/31ee2fbb-b9f0-4279-a6f4-6df7afa90777</link>
      <guid isPermaLink="false">31ee2fbb-b9f0-4279-a6f4-6df7afa90777</guid>
      <pubDate>Fri, 13 Mar 2026 09:17:40 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Cartoonisten onder vuur]]></title>
      <description><![CDATA[Censuur, bedreigingen en zelfcensuur nemen wereldwijd toe. Door Peter Vandermeersch  Bijna de helft van ongeveer driehonderd cartoonisten wereldwijd zag de afgelopen…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Censuur, bedreigingen en zelfcensuur nemen wereldwijd toe.</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch </em></p><p>Bijna de helft van ongeveer driehonderd cartoonisten wereldwijd zag de afgelopen jaren minstens één cartoon verwijderd worden van een social media platform. </p><p>Dat blijkt uit het rapport <a href="https://www.cartooningforpeace.org/wp-content/uploads/2026/03/CFP_Rapport2025_EN_DIGITAL_.pdf"><em>Under Pressure. Report on the Situation of Threatened Cartoonists around the World 2023–2025,</em></a> dat net werd gepubliceerd door Cartooning for Peace, in samenwerking met onder meer Reporters Without Borders (RSF) en met steun van UNESCO’s Global Media Defence Fund.</p><p>“Er heerst druk vanuit de hoogste autoriteiten en er is wijdverbreide mediabeschimping. Die twee leiden onvermijdelijk tot zelfcensuur”, schrijft de Franse cartoonist Kak, voorzitter van Cartooning for Peace. Hij ziet dat “verderfelijke drieluik” inmiddels ook in de Verenigde Staten opduiken. </p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/c33a774b-cf24-4831-a7e8-292b666c057b/uploads/images/rehvjt4tus/Screenshot_2026-03-09_at_10.04.21.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Het jaar 2025 markeerde bovendien de tiende verjaardag van de aanslagen op de redactie van <em>Charlie Hebdo</em>, waarvan nog steeds enkele medewerkers politiebescherming genieten.  “Dat is een sombere herinnering aan de blijvende dreiging boven cartoonisten en hun vrijheid van meningsuiting.”</p><p>Oorlogssituaties hebben een grote impact op cartoonisten. Gewapende conflicten in onder meer Oekraïne, Soedan en de Democratische Republiek Congo bedreigen rechtstreeks hun fysieke veiligheid en bemoeilijken hun werk. Sinds de terugkeer van de Taliban in Afghanistan zijn cartoonisten gedwongen onder te duiken en kunnen zij hun werk niet langer publiceren. </p><p>Cartooning for Peace registreerde de voorbije jaren tientallen gevallen van bedreigingen. Daarnaast telde de organisatie tweeëntwintig gerechtelijke procedures tegen cartoonisten in landen als Turkije, India, Maleisië, Egypte en Saoedi-Arabië.</p><p>Het schrijnende lot van Mohammed Al Ghamdi, bekend onder zijn pseudoniem Mohammed Al Hazz, illustreert die repressie. Hij werd in 2018 in Saoedi-Arabië gearresteerd omdat hij cartoons publiceerde in de Qatarese krant <em>Lusail</em>. Het regime beschuldigde hem van “sympathie voor Qatar”, dat toen onder een economische boycot stond. Hoewel de blokkade in 2021 werd opgeheven en beide landen in 2025 samenwerkingsakkoorden ondertekenden, werd zijn gevangenschap in januari 2025 verlengd tot een totale straf van drieëntwintig jaar. “Zoals veel cartoonisten weten, gaan onrecht en absurditeit vaak hand in hand. Het verdwijnen van logica en rede is vaak het gevolg van het verdwijnen van vrijheid”, stelt het rapport.</p><p>Ook economisch staan politieke cartoonisten onder druk. Door de financiële moeilijkheden van kranten verdwijnen vaste posities. In Latijns-Amerika sloten het afgelopen decennium meer dan vierhonderd kranten hun deuren. In Peru, waar ongeveer vijftien dagbladen verschijnen, is <em>La República</em> de enige krant die nog dagelijks een politieke cartoon publiceert. Andere kranten hebben hun cartoonisten ontslagen.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/c33a774b-cf24-4831-a7e8-292b666c057b/uploads/images/mvzbrnrdun/Screenshot_2026-03-09_at_11.24.11.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Tekening Zohoré, Ivoorkust</figcaption></figure><p>Veel tekenaars wijken daarom uit naar onlineplatformen, maar daar zijn ze kwetsbaar voor de willekeur van — voornamelijk Amerikaanse — technologiebedrijven. Van de driehonderd ondervraagde cartoonisten zag 43 procent minstens één cartoon verwijderd worden. De meest voorkomende redenen waren politieke inhoud (52 procent), religieuze gevoeligheden (19 procent) en vermeende haatspraak (16 procent). Eén op de vijf cartoonisten kreeg te maken met een tijdelijke schorsing van zijn of haar account, 8 procent zag het account definitief gesloten worden. Vaak werd geen reden opgegeven.</p><p>Cartoonisten zijn ook persoonlijk kwetsbaar. Driekwart ontving beledigende berichten, 53 procent kreeg bedreigingen. De belangrijkste motieven waren politieke standpunten (74 procent), vermeende beledigingen van politieke figuren (64 procent) en religieuze redenen (45 procent). Eén op de tien tekenaars zag persoonlijke gegevens zonder toestemming online gepubliceerd; twee op de tien meldden dat ook familieleden negatieve berichten ontvingen. Vooral vrouwelijke cartoonisten worden opvallend vaker geviseerd vanwege hun gender.</p><p>Daarnaast documenteerde Cartooning for Peace verschillende gevallen in Europa, Canada en de Verenigde Staten waarbij beschuldigingen van antisemitisme werden gebruikt om cartoons te censureren die misdaden van Israël in Gaza aanklaagden. De Portugese academicus Paulo Jorge Fernandes (Nova Universiteit Lissabon) waarschuwt: “Het verwarren van kritiek op Israël met antisemitisme is een steeds vaker voorkomende fout. Dat beschermt Joden niet, maar versterkt wel rechtse politieke agenda’s in Israël en Palestina.”</p><p>In de Verenigde Staten is de vrijheid van meningsuiting zelf een politiek strijdtoneel geworden. Het Witte Huis viseerde in 2025 een oude cartoon van Feggo in het Smithsonian over migratie vanuit Mexico. Ann Telnaes nam ontslag bij <em>The Washington Post</em> nadat de krant weigerde een cartoon te publiceren waarop ze eigenaar Jeff Bezos aan de voeten van Donald Trump afbeeldde. Pulitzerprijswinnaar Adam Zyglis ontving doodsbedreigingen na een kritische prent over klimaatbeleid.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/c33a774b-cf24-4831-a7e8-292b666c057b/uploads/images/busy2oc4m5/Screenshot_2026-03-09_at_09.29.37.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Tekening Ann Telnaes</figcaption></figure><p>“Autocraten zijn uiterst lichtgeraakt en haten het om bespot te worden. Ze vrezen de ondermijnende kracht van satire, die de naaktheid van de keizer blootlegt. Maar ze hoeven niet eens instructies te geven. Wanneer angst de overhand krijgt, is censuur niet langer nodig; zelfcensuur doet het werk voor hen. Vandaag heeft die angst ook in de Verenigde Staten postgevat”, aldus Patrick Chappatte, voorzitter van de Freedom Cartoonists Foundation.</p><p>Of zoals Kak besluit: “Zelfs in de Verenigde Staten, ooit het grootste bolwerk van perscartoons, krimpt de sector snel. Dat is een ernstige waarschuwing voor Europa: zal het Oude Continent hetzelfde pad volgen, of de fakkel overnemen als mondiaal baken van satire, kritisch denken en vrijheid van meningsuiting?”</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/c33a774b-cf24-4831-a7e8-292b666c057b/uploads/images/rehvjt4tus/Screenshot_2026-03-09_at_10.04.21.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/c33a774b-cf24-4831-a7e8-292b666c057b</link>
      <guid isPermaLink="false">c33a774b-cf24-4831-a7e8-292b666c057b</guid>
      <pubDate>Mon, 09 Mar 2026 11:31:46 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Wie betaalt nog voor feiten?]]></title>
      <description><![CDATA[Van Amerika tot Europa daalt de bereidheid om voor nieuws te betalen — met verstrekkende maatschappelijke gevolgen.  Door Peter Vandermeersch Luisteraars van de, ook in…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Van Amerika tot Europa daalt de bereidheid om voor nieuws te betalen — met verstrekkende maatschappelijke gevolgen. </h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Luisteraars van de, ook in Europa erg populaire, podcast <em>The Daily</em> van <em>The New York Times</em> kregen begin deze week een wel erg bijzondere boodschap te horen. Arthur Gregg (A.G.) Sulzberger, de uitgever van de krant en telg van de familie die al decennialang de scepter zwaait over Amerika’s meest invloedrijke dagblad, riep in een advertentie op om een abonnement te nemen… op uw lokale krant.</p><blockquote><p><em>Dit is A.G. Sulzberger. Ik ben de uitgever van The New York Times. Ik houd toezicht op onze nieuwsactiviteiten en ons bedrijf. Maar ik ben ook een voormalige verslaggever die met grote bezorgdheid heeft gezien hoe ons vak de afgelopen jaren steeds verder is gekrompen.<br/>Normaal gesproken praten we in deze advertenties over het belang van een abonnement op de Times. Vandaag heb ik een andere boodschap. Ik moedig u aan om elke nieuwsorganisatie te steunen die zich toelegt op originele verslaggeving. Als dat uw lokale krant is, fantastisch — vooral lokale kranten hebben uw steun hard nodig. Als het een andere nationale krant is, is dat ook prima.<br/>En als het The New York Times is, dan gebruiken wij dat geld om verslaggevers op pad te sturen om de feiten en context te vinden die u nooit van AI zult krijgen. Dat is alles — ik vraag u niet om op een link te klikken, maar om u te abonneren op een echte nieuwsorganisatie met echte journalisten die uit eerste hand, op feiten gebaseerde verslaggeving doen. En als u dat al doet: dank u wel.</em></p></blockquote><p>Als ik dat hoor, wordt de cynicus in mij wakker. Makkelijk om groothartig te zijn, denk ik dan, als jouw bedrijf een paar weken geleden kon aankondigen dat het 550 miljoen dollar winst maakte (een marge van 19,5%). Maar een goede bron bij <em>The New York Times</em> vertelde me onlangs dat de top van het bedrijf zich er steeds meer van bewust is dat ook de toekomst van het prestigieuze instituut dat de <em>Times</em> is, onlosmakelijk verbonden is met de gezondheid van het bredere informatie-ecosysteem.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/3ee63310-a54d-44f4-958f-f4544ba94197/uploads/images/xzj4tr6jg5/Screenshot_2026-03-03_at_13.20.22.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>In eerdere toespraken sprak Sulzberger zijn bezorgdheid uit over de bijzonder slechte staat waarin de (Amerikaanse) journalistieke industrie zich bevindt. Traditionele verdienmodellen zijn ingestort, het vertrouwen in journalistiek heeft een historisch dieptepunt bereikt. Vraatzuchtige hedgefondsen als Alden Global Capital kochten de voorbije jaren honderden kranten op om die te “herstructureren” en leeg te zuigen.</p><p>Sinds 2005 sloten meer dan 2.500 Amerikaanse kranten de deuren. Er werken nog maar half zoveel journalisten in de VS als twintig jaar geleden. Honderden counties hebben geen lokale krant meer. Een stad als Atlanta heeft sinds vorig jaar geen gedrukte krant meer, en in mei zal ook Pittsburgh geen belangrijke krant meer hebben na de aangekondigde sluiting van de <em>Pittsburgh Post-Gazette</em>.</p><p>Sulzberger benadrukte eerder al dat vooral lokale kranten cruciaal zijn voor de “information value chain”. Zij vormen de fijnmazige infrastructuur die feiten op de grond verifieert, waarop nationale media vervolgens voortbouwen. De verdwijning van lokale journalistiek is volgens hem een “nationale tragedie” omdat zij leidt tot gemeenschappen die minder verbonden zijn rond gedeelde feiten en daardoor gemakkelijker gemanipuleerd kunnen worden door machtige belangen. “Neem een abonnement op een krant” is in die zin een antwoord op oprukkende desinformatie.</p><p>Hoe zit dat in Europa?</p><p>Recent onderzoek laat ook hier een zorgwekkend beeld zien van de feitelijke betaalbereidheid. Uit onderzoek van Reuters (2025) blijkt dat gemiddeld slechts 18% van de bevolking in twintig onderzochte landen het afgelopen jaar heeft betaald voor online nieuws.</p><p>Er bestaat een scherpe geografische kloof: terwijl Noorwegen de lijst aanvoert met 42% en Zweden volgt met 31%, is de bereidheid in landen als Italië (9%), het Verenigd Koninkrijk (10%) en Frankrijk (11%) minimaal. In Nederland en België betaalt respectievelijk slechts 17% en 16% voor online nieuws — cijfers die na een periode van groei een plafond lijken te hebben bereikt.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/3ee63310-a54d-44f4-958f-f4544ba94197/uploads/images/wz54mq7ei4/Screenshot_2026-03-03_at_13.22.47.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>De barrières voor betalingsbereidheid in Europa hangen vaak samen met de perceptie van waarde en met de concurrentie van entertainment. Veel consumenten beschouwen nieuws als iets vanzelfsprekends dat gratis beschikbaar is via sociale media, waardoor de urgentie om te betalen ontbreekt.</p><p>Bovendien vergelijken zij de prijs van een nieuwsabonnement vaak ongunstig met diensten als Netflix of Spotify. In Frankrijk is bijvoorbeeld 50% van de bevolking wel bereid te betalen voor videodiensten. Ook weerstand tegen langdurige verplichtingen en technische drempels in apps spelen een rol bij het uitblijven van nieuwe abonnees.</p><p>De beperkte bereidheid om voor journalistiek te betalen heeft verstrekkende gevolgen voor de kwaliteit van de informatievoorziening en de stabiliteit van de samenleving.</p><p>·       <strong>Verschraling van de controlefunctie:</strong> Wanneer inkomsten uitblijven, hebben nieuwsredacties minder journalisten beschikbaar voor tijdrovend onderzoeksjournalistiek werk, waardoor het risico toeneemt dat belangrijke maatschappelijke misstanden onverteld blijven.</p><p>·       <strong>Polarisatie en desinformatie:</strong> Het wegvallen van onafhankelijke journalistiek vernietigt het bindweefsel van een gemeenschappelijke feitenbasis, wat leidt tot een staat van “mutual incomprehension”, waarin groepen alleen nog informatie consumeren die hun bestaande wereldbeeld bevestigt.</p><p>·       <strong>Maatschappelijke kwetsbaarheid:</strong> Een verzwakte journalistieke infrastructuur maakt een samenleving vatbaarder voor wat Sulzberger het “technocratische draaiboek” van autoritaire krachten noemt: het systematisch ondermijnen van de legitimiteit van de pers en het instrumentaliseren van het rechtssysteem tegen mediaorganisaties.</p><p>Sulzbergers oproep is minder altruïstisch dan ze lijkt. Journalistiek is geen abonnement op een product, maar op een publieke infrastructuur. Wie vandaag niet bereid is te investeren in die infrastructuur, betaalt morgen een hogere prijs: in wantrouwen, polarisatie en bestuurlijke willekeur. Dat geldt voor de VS, maar ook voor onze Europese markten.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/3ee63310-a54d-44f4-958f-f4544ba94197/uploads/images/xzj4tr6jg5/Screenshot_2026-03-03_at_13.20.22.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/3ee63310-a54d-44f4-958f-f4544ba94197</link>
      <guid isPermaLink="false">3ee63310-a54d-44f4-958f-f4544ba94197</guid>
      <pubDate>Tue, 03 Mar 2026 13:27:51 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Pleidooi voor de krant]]></title>
      <description><![CDATA[Waarom de journalistieke selectie van kranten fundamenteel verschilt van die van algoritmes Door Peter Vandermeersch Ik kreeg opmerkelijk veel reacties op mijn vorige…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3><strong>Waarom de journalistieke selectie van kranten fundamenteel verschilt van die van algoritmes</strong></h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Ik kreeg opmerkelijk veel reacties op mijn vorige post op <a href="https://pressanddemocracy.substack.com/p/xs-algorithm-pushes-journalism-to">Substack</a> en <a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/posts/1dbb99ac-1b3f-4537-8fbc-deeb0326e568">Steady</a> over het algoritme achter X/Twitter. Daarin schreef ik over een onderzoek dat in <em>Nature </em>verscheen en waaruit bleek dat het algoritme achter X/Twitter conservatieve content bevoordeelt, traditionele media minder zichtbaar maakt en politieke opvattingen structureel naar rechts verschuift.</p><p>“Zijn klassieke media dan &quot;neutraal&quot;? Maken zij geen selectie van wat wel en niet, op basis van gekleurde insteek? Komen alle meningen in kranten en openbare omroep vrij aan bod? “, vroeg een Vlaams Parlementslid mij. Iemand had het over “de pot en de ketel”. Nog iemand vroeg zich af of “traditionele media ons niet een wereldbeeld of een opinie voorschotelen die deels gekleurd is door de strekking van de krant, of door wat een publieke opinie vraagt.” En iemand beweerde erg stellig: “Ook de klassieke media hanteren hun eigen vorm van ‘verdoken algoritmes’, voornamelijk door de selectie van verhalen die ze beslissen te presenteren aan hun publiek, en de verhalen die ze achterwege laten. “</p><p>Het zette mij tot denken aan. Ben ik dan blind voor onze “bias”? Verwijt ik X dat het het publiek in een bepaalde richting duwt met algoritmes terwijl ik als hoofdredacteur meer dan twintig jaar lang toch ook keuzes maakte over wat wel en wat niet te publiceren?  Ben ik, zoals een communicatiewetenschapper mij zei, misschien de gefrustreerde poortwachter die ziet dat de nieuwe gatekeeper niet langer de klassieke krant is maar wel de Amerikaanse en Chinese platformen?</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/5bc8cfc2-95bf-4f4a-8278-794397efee1d/uploads/images/nmznjpr33s/Screenshot_2026-02-27_at_11.16.28.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>Het klopt: journalistiek is een onvermijdelijke en zelf noodzakelijke vorm van curatie.</strong> Elke dag selecteren journalisten welke feiten en meningen ze relevant vinden. Ze ordenen die, bepalen wat groot wordt gebracht, wat minder aandacht krijgt en wat in de papiermand terecht komt. Toen we nog papieren telexen verwerkten, viel het mij als jonge journalist altijd op hoeveel nieuws er letterlijk op de redactievloer bleef liggen.</p><p>Meningen van experts krijgen meer aandacht dan die van mensen die minder in de materie zijn onderlegd. Feiten die een bredere maatschappelijke relevantie hebben worden prominenter gebracht dat faits divers, nieuws dichter bij huis maakt meer kans dan wat ver weg gebeurt. Die keuzes zijn subjectief en als geen ander kan ik zeggen dat we daarbij fouten maken. Elke dag.</p><p><strong>Maar die curatie verschilt essentieel van algoritmische selectie.</strong></p><p>Om te beginnen zijn algoritmes zo ontworpen dat ze engagement vergroten. Ze optimaliseren voor kliks en kijktijd. Hun onderliggende vraag is gedragsmatig en commercieel: <em>wat houdt deze gebruiker zo lang mogelijk vast?</em> <strong>Een redactie daarentegen vertrekt vanuit een andere vraag</strong>: <em>wat moet een burger weten om te kunnen functioneren in een samenleving?</em></p><p>Zoals recent in <em>The New Yorker</em> werd gesteld: een krant is — of zou moeten zijn — het tegenovergestelde van een algoritme. Ze veronderstelt dat er een reeks onderwerpen is waarvan een ontwikkeld lezer kennis zou moeten nemen, ook als hij of zij dat zelf niet spontaan beseft. In een krant ga je op zoek naar de sportuitslagen van jouw club, en bots je op een analyse over migratie. In een krant lees je dat stuk van jouw favoriete columnist, maar word je ook geconfronteerd met iemand die haar mening niet deelt.</p><p><strong>Waar Instagram of X ons meer van hetzelfde serveert op basis van wat we gisteren bekeken, doet een krant iets anders: ze confronteert.</strong> Ze nodigt uit tot verbreding. Ze gaat ervan uit dat de lezer méér kan en moet zijn dan zijn vorige klikgedrag.</p><p>Een tweede cruciale verschil: algoritmes functioneren vaak als een black box. Hun beslissingen zijn technisch complex en nauwelijks uitlegbaar. Verantwoordelijkheid is verspreid over anonieme teams van ingenieurs en commerciële structuren.</p><p><strong>Journalisten daarentegen zijn identificeerbaar en aanspreekbaar. </strong>Ze werken volgens publieke codes, deontologische richtlijnen en, als het goed is, onder toezicht van een ombudsman. Een redactionele keuze is herleidbaar tot mensen die publiek verantwoording kunnen afleggen. Ik heb als hoofdredacteur en later als uitgever en CEO duizenden mails geschreven naar lezers en critici en heb honderden lezingen en interviews gegeven om keuzes uit te leggen en te verdedigen (en ja, ook wel eens om mij te excuseren als we fout zaten).</p><p>Dat verschil is existentieel: een algoritme hoeft zich niet te verantwoorden tegenover een democratische gemeenschap. Een redactie wel.</p><p><strong>Een derde verschil ligt in het feit dat journalisten telkens opnieuw conflicterende waarden afwegen:</strong> recht op informatie versus recht op privacy, transparantie versus menselijke waardigheid. Die morele afweging vereist context, empathie en oordeelsvermogen — kwaliteiten die niet reduceerbaar zijn tot patroonherkenning. Op alle redacties waar ik heb gewerkt — in België, Nederland, Ierland en Noord-Ierland — heb ik gezien hoeveel er, van ‘s ochtends tot ’s avonds wordt gepraat en gediscussieerd over deze keuzes. Ik heb altijd gewild dat buitenstaanders dat eens zouden meemaken.</p><p>Natuurlijk heeft elke redactie een profiel, een visie, een ‘smoel’. In Nederland maakt De Telegraaf andere keuzes dan NRC. In Vlaanderen is De Standaard een fundamenteel andere krant dan Het Laatste Nieuws. Die rijkdom is goed voor het perslandschap. Maar vooral: die positie is zichtbaar en onderwerp van debat. Ze wordt getoetst, bekritiseerd en gecorrigeerd.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/5bc8cfc2-95bf-4f4a-8278-794397efee1d/uploads/images/dnoht2rt4u/Screenshot_2026-02-27_at_11.17.19.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Algoritmische bias daarentegen zit verborgen in code en trainingsdata. Ze versterkt patronen uit het verleden zonder ze ter discussie te stellen.</p><p>Het verschil is niet dat de ene vrij is van vooroordelen en de andere niet. Het verschil is dat journalistieke bias bespreekbaar en corrigeerbaar is, terwijl algoritmische bias onzichtbaar en daardoor moeilijk controleerbaar blijft.</p><p>Tot slot: algoritmes personaliseren en fragmenteren. Ze versterken bestaande voorkeuren en creëren parallelle werkelijkheden. In mijn “bubble” krijg ik meer doorgestuurd van de links liberale The Guardian en The Economist dan van de conservatieve The Daily Telegraph en The Spectator. Ik krijg bepaalde thema’s dagelijks in mijn timeline en andere nooit. Sommige stemmen bereiken me, andere niet.</p><p><strong>Een krant daarentegen maakt één publieke selectie voor velen.</strong> In haar “warren of sections and columns and byways” — om opnieuw <em>The New Yorker</em> te citeren — ligt een stille maar principiële aanname besloten: er bestaat zoiets als een gedeelde wereld waarover wij allemaal iets moeten weten. Het is wel degelijk van grote waarde dat ik op dat stuk over migratie wordt gewezen en die mening die anders is dan de mijne te horen krijg.</p><p>De krant is in die zin maximalistisch en soms onbuigzaam. Ze wil niet louter bestaande smaken bedienen, maar ze uitdagen. Haar missie is niet om het publiek te bevestigen in zijn meest parochiale instincten, maar om het te verbreden — om een bepaald type burger te vormen, en daarmee een bepaald type publiek.</p><p><strong>Daarom is de selectie door een redactie geen ‘verdoken algoritme’ maar juist de kern van het vak:</strong> het omzetten van informatie-overvloed in betekenisvolle, verantwoord gekozen verhalen. Objectiviteit betekent hier niet de afwezigheid van keuzes, maar de transparantie en ethiek waarmee keuzes worden gemaakt.</p><p>Zijn kranten feilloos? Natuurlijk niet. Redacties zijn niet altijd transparant, hebben het lastig om zich te verantwoorden, laten ook hun journalistieke keuzes (te veel) beïnvloeden door hun “dashboards” waarin ze zien waarop de lezer klikt. En ook ik zie dat de clickbait op sites van sommige kranten een aanfluiting is van wat journalistiek moet zijn.</p><p><strong>Maar de man in mij die van het oude begrip “volksverheffing” houdt, durft te denken: waar een algoritme de gebruiker neemt zoals hij is, vertrekt de krant van het idee dat hij of zij méér kan worden.</strong></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/5bc8cfc2-95bf-4f4a-8278-794397efee1d/uploads/images/nmznjpr33s/Screenshot_2026-02-27_at_11.16.28.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/5bc8cfc2-95bf-4f4a-8278-794397efee1d</link>
      <guid isPermaLink="false">5bc8cfc2-95bf-4f4a-8278-794397efee1d</guid>
      <pubDate>Fri, 27 Feb 2026 10:21:04 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Algoritme van X duwt journalistiek naar de rand]]></title>
      <description><![CDATA[Studie in Nature toont aan hoe de “For You”-feed conservatieve content bevoordeelt, traditionele media minder zichtbaar maakt en politieke opvattingen structureel naar…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Studie in <em>Nature</em> toont aan hoe de “For You”-feed conservatieve content bevoordeelt, traditionele media minder zichtbaar maakt en politieke opvattingen structureel naar rechts verschuift.</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>De afgelopen tijden ben ik steeds meer geboeid geraakt door de invloed van algoritmes op de journalistiek. Hoe bepalen ze wat we zien? Welke stemmen versterken ze? Welke meningen verdwijnen naar de achtergrond? Vanuit die nieuwsgierigheid las ik het voorbije weekend <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-026-10098-2">een recente studie in het toonaangevende tijdschrift Nature,</a> die een verontrustend licht werpt op de rol van het algoritme van X (voorheen Twitter).</p><p>Volgens onderzoekers van onder meer de Bocconi Universiteit, de universiteit van Sankt Gallen en de Paris School of Economics functioneert de zogeheten “For You”-feed niet als een neutrale doorgeefluik van informatie, maar als een sturende, politiek gekleurde kracht die de traditionele journalistiek naar de achtergrond dringt.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/1dbb99ac-1b3f-4537-8fbc-deeb0326e568/uploads/images/6cnfj2adb4/Screenshot_2026-02-23_at_10.34.52.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>In vergelijking met een chronologische tijdlijn vermindert de zichtbaarheid van accounts van traditionele media in de “For You”-feed met 58,1 procent. Tegelijk krijgen politieke activisten 27,4 procent meer bereik en wordt entertainmentcontent 21,5 procent vaker gepromoot.</p><p>Uit het onderzoek blijkt dat gebruikers via de algoritmische feed vaker worden blootgesteld aan conservatieve content. Berichten met een conservatieve inslag hebben circa 20 procent meer kans om door het algoritme te worden verspreid, terwijl dat voor liberale berichten slechts 3,1 procent bedraagt.</p><p>Die blootstelling blijft niet zonder gevolgen: de politieke opvattingen van gebruikers verschuiven meetbaar naar rechts.</p><p>De studie volgde bijna 5.000 Amerikaanse gebruikers gedurende zeven weken en toont aan dat deze algoritmische selectie directe impact heeft op de publieke opinie. Gebruikers die hoofdzakelijk de “For You”-feed te zien kregen, besteedden meer aandacht aan Republikeinse thema’s zoals immigratie, inflatie en misdaad.</p><p>Ze ontwikkelden bovendien meer weerstand tegen strafrechtelijke onderzoeken naar Donald Trump en namen een pro-Russischer standpunt in over de oorlog in Oekraïne. De waardering voor de Oekraïense president Volodymyr Zelensky daalde in deze groep met 7,4 procentpunt.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/1dbb99ac-1b3f-4537-8fbc-deeb0326e568/uploads/images/nuxo2ltgab/Screenshot_2026-02-23_at_10.31.56.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Opvallend is dat de algoritmische feed ontworpen lijkt om maximale interactie te genereren: berichten ontvangen er gemiddeld 480 procent meer likes en 408 procent meer reposts dan in een chronologische weergave. Wat engagement stimuleert, blijkt echter niet noodzakelijk bij te dragen aan een evenwichtige informatievoorziening.</p><p>Een van de meest zorgwekkende bevindingen is dat de invloed van het algoritme niet eenvoudig kan worden teruggedraaid. Wanneer gebruikers overschakelen van de algoritmische naar de chronologische feed, blijft het effect deels bestaan. Dat komt doordat het algoritme hen actief aanzet om nieuwe accounts te volgen, met name conservatieve politieke activisten. Die accounts blijven vervolgens zichtbaar, ook in een niet-algoritmische tijdlijn.</p><p>De onderzoekers concluderen dat algoritmes op platforms als X niet langer kunnen worden beschouwd als neutrale technologie. Ze opereren feitelijk als een redactionele macht: ze bepalen welke informatie mensen bereikt, welke thema’s prioriteit krijgen en wie als tegenstander wordt gezien.</p><p>Net omdat sociale mediaplatforms een cruciale rol spelen in de informatievoorziening, maakt de studie duidelijk dat we behoefte hebben aan meer algoritmische transparantie. Alleen zo kan de democratische dialoog én de positie van de onafhankelijke journalistiek worden beschermd.</p><p><em>Correctie. Ik had in een eerder versie geschreven dat “de wetenschappers pleiten voor meer algoritmische transparantie”. Dat gebeurt niet expliciet in de studie die ik hier bespreek. Daarom paste ik dat aan.</em></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/1dbb99ac-1b3f-4537-8fbc-deeb0326e568/uploads/images/6cnfj2adb4/Screenshot_2026-02-23_at_10.34.52.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/1dbb99ac-1b3f-4537-8fbc-deeb0326e568</link>
      <guid isPermaLink="false">1dbb99ac-1b3f-4537-8fbc-deeb0326e568</guid>
      <pubDate>Mon, 23 Feb 2026 10:43:43 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Koning Midas met vuile handen]]></title>
      <description><![CDATA[Rupert Murdoch veranderde kranten in goud, maar liet verdeeldheid, schandalen en een beschadigde democratie achter Door Peter Vandermeersch Velen vergeleken Rupert…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3><strong>Rupert Murdoch veranderde kranten in goud, maar liet verdeeldheid, schandalen en een beschadigde democratie achter</strong></h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Velen vergeleken Rupert Murdoch, de 94-jarige patriarch van een wereldwijd media-imperium, met William Shakespeares King Lear. Dat klopt niet, zegt zijn meest recente biograaf Gabriel Sherman, wiens boek ik het voorbije weekend in één ruk heb uitgelezen. Hij was eerder Koning Midas, die alles wat hij aanraakte in goud veranderde.</p><p>“Rupert verzamelde een fortuin van 17 miljard dollar, maar vernietigde in dat proces bijna alles wat hem lief was. Zijn media wakkerden haat en verdeeldheid aan op industriële schaal, en om die rijkdom te vergaren moest hij vrijwel alles beschadigen wat hij aanraakte: het milieu, vrouwenrechten, de Republikeinse Partij, de waarheid, fatsoen — zelfs zijn eigen familie.”</p><p>Het verhaal van ’s werelds machtigste en meest beruchte krantenbaas is niet alleen dat van een succesvolle zakenman, maar van een man wiens onverzadigbare machtshonger de westerse democratie heeft hertekend. Je kunt het verhaal van politici als Margaret Thatcher, David Cameron en vooral Donald Trump niet schrijven zonder de ambities van zakenman Murdoch te kennen.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/25daab13-6aca-4cd5-b3b9-69f73879b090/uploads/images/gih23k7ys2/Screenshot_2026-02-16_at_11.15.47.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Rupert Murdoch met zonen James en Lachlan. De laatste (rechts) lijkt het gehaald te hebben in de meedogenloze opvolgingsstrijd.</figcaption></figure><p>Rupert werd in 1931 in Melbourne geboren als zoon van Sir Keith Murdoch, een gevierd journalist, en genoot zijn opleiding in het Londense Fleet Street van de jaren vijftig, waar hij bij <em>Daily Express</em> leerde hoe kranten werden gevuld met “seks, misdaad en rechtse politiek” — een recept dat hij tot het zijne zou maken.</p><p>Aanvankelijk deed hij dat in Australië, waar hij na de dood van zijn vader in 1952 de <em>Melbourne Herald</em> overnam. In de jaren zestig breidde hij zijn imperium uit naar Groot-Brittannië, aanvankelijk met <em>News of the World,</em> later met <em>The Sun</em> en vooral met <em>The Times </em>en <em>The Sunday Times. </em>Vanaf de jaren zeventig veroverde hij de Verenigde Staten: <em>New York Post,</em> <em>The Wall Street Journal</em> en Fox News.</p><p>Murdochs werkelijke drijfveer was de wens om via media politieke macht uit te oefenen. Hij liet zich inspireren door de legendarische Britse krantenmagnaat Alfred Harmsworth (1865–1922), die geloofde dat de krant aan lezers moest vertellen “wie ze moesten liefhebben, wie ze moesten haten en wat ze moesten denken”. Daarvoor waren alle middelen goed: blote meiden op pagina 3, verzonnen reportages, leugens, angst- en lastercampagnes. Het verklaarde de bijnaam die Murdoch in Londen kreeg: “The Dirty Digger”.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/25daab13-6aca-4cd5-b3b9-69f73879b090/uploads/images/z56zyfpwa5/Screenshot_2026-02-16_at_11.16.57.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Zijn machtsstrategie was meedogenloos: hij gebruikte zijn kranten om politici te belonen voor gunsten en te vernietigen als zij hem tegenwerkten. Een van de slachtoffers daarvan was de Britse premier Gordon Brown in 2009. Om een gunstig klimaat te scheppen voor de overname van de omroep Sky zocht Murdoch toenadering tot de Conservatieve leider David Cameron. <em>The Sun </em>trok zijn jarenlange steun aan Labour in, wat een cruciale factor werd in de politieke ondergang van Brown.</p><p>“Tegen het midden van de jaren tachtig had Rupert bereikt waar weinig immigranten van konden dromen: hij bezat invloedrijke kranten op drie continenten en was bezig om een televisie-imperium te bouwen in Amerika. In 1985 dook hij voor het eerst op in Forbes’ lijst van de rijkste mensen ter wereld. De productie en distributie van nieuws en ontspanning waren nu zo waardevol als het ontginnen van mineralen. Door zijn succes wilde hij meer. Hij werd gedreven door grotere deals — hoe groter, hoe beter.”</p><p>Die deals volgden: de filmstudio 20th Century Fox, de uitgeverij HarperCollins en de Britse kabeltelevisienieuwszender Sky News. In 1996 richtte Murdoch samen met Roger Ailes, een voormalig adviseur van Richard Nixon en George H. W. Bush, Fox News op. Het werd het bolwerk van conservatief tv-commentaar met presentatoren als Bill O&#39;Reilly, Glenn Beck, Tucker Carlson en Megyn Kelly. Het werd, met een winst van 1 miljard dollar per jaar, een geweldige geldmachine en het lanceringsplatform voor de politieke ambities van Donald Trump.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/25daab13-6aca-4cd5-b3b9-69f73879b090/uploads/images/zvdsatgmz7/Screenshot_2026-02-16_at_11.18.29.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>“Rupert wist dat hij een idioot was”, schrijft Sherman. Maar hij liet Roger Ailes, die later zou worden ontslagen in een grootschalig #MeToo-schandaal, toe om Trump groot te maken, al was het maar omdat dat de kijkcijfers (en de winst) ten goede kwam. Nieuws dat vermengd werd met opinie en “alternatieve feiten” was nu eenmaal een succesvolle en verslavende cocktail.</p><p>Dat explodeerde na de verkiezingen van 2020, die Trump verloor van Joe Biden. Fox News bleef vasthouden aan fantasieën over gemanipuleerde stemmachines. De strategie om Trumps onbewezen beweringen over verkiezingsfraude een platform te blijven geven bleek kostbaar: het leidde tot een schikking die het bedrijf bijna achthonderd miljoen dollar aan schadevergoedingen kostte.</p><p>Ook aan deze kant van de oceaan waren de praktijken van Murdoch en zijn News Corp intussen op een pijnlijke manier blootgelegd. Daar bleek dat journalisten van <em>News of the World</em> op grote schaal en jarenlang illegaal telefoons hadden afgetapt. Hoewel Rupert Murdoch directe verantwoordelijkheid ontkende, gaf hij toe dat hij en de zijnen met “vuile handen” waren betrapt. Zoon James Murdoch moest de schuld op zich nemen, wat zijn positie als opvolger ernstig beschadigde. De krant werd gesloten.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/25daab13-6aca-4cd5-b3b9-69f73879b090/uploads/images/kyebnfokdc/Screenshot_2026-02-16_at_11.17.32.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Intussen is de grote uitverkoop begonnen. In 2019 verkocht Murdoch Twentieth Century Fox voor 71 miljard dollar aan The Walt Disney Company. Deze verkoop leverde elk van zijn zes kinderen ongeveer 2 miljard dollar op, maar maakte tegelijkertijd het imperium kleiner waarover zij ooit de macht hoopten te delen.</p><p>Die strijd om de opvolging — waardoor de briljante Succession werd geïnspireerd — werd uiteindelijk beslecht in het voordeel van de oudste zoon Lachlan, wiens politieke visie het meest op die van zijn vader lijkt. De dissidente kinderen James, Elisabeth en Prudence ontvingen in 2024 elk een extra 1,1 miljard dollar om hun verlies aan zeggenschap te verzachten.</p><p>Rupert Murdoch laat straks een wereld achter die donkerder is dan hij haar vond. Intussen, aan zijn vijfde huwelijk toe, bezit hij op 94-jarige leeftijd een fortuin van miljarden dollars, maar de prijs daarvoor was de versplintering van zijn familie en vooral de uitholling van de journalistieke integriteit. Zoals Gabriel Sherman concludeert: de pathologie van deze familie heeft gevolgen waar de hele wereld vandaag de dag mee leeft.</p><p><em>Bonfire of the Murdochs. How the Epic Fight to Control the Last Great Media Dynasty Broke a Family — and the World.</em> Simon &amp; Schuster, 2026.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/25daab13-6aca-4cd5-b3b9-69f73879b090/uploads/images/gih23k7ys2/Screenshot_2026-02-16_at_11.15.47.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/25daab13-6aca-4cd5-b3b9-69f73879b090</link>
      <guid isPermaLink="false">25daab13-6aca-4cd5-b3b9-69f73879b090</guid>
      <pubDate>Mon, 16 Feb 2026 11:26:45 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Waarom Europese uitgevers de aanval openen op Google AI]]></title>
      <description><![CDATA[“Google gebruikt zijn marktmacht om content van uitgevers af te pakken zonder toestemming en zonder eerlijke vergoeding”  Door Peter Vandermeersch De verhouding tussen…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h1>Waarom Europese uitgevers de aanval openen op Google</h1><h3>“Google gebruikt zijn marktmacht om content van uitgevers af te pakken zonder toestemming en zonder eerlijke vergoeding” </h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>De verhouding tussen de Europese journalistiek en techgigant Google heeft deze week een nieuw kookpunt bereikt nadat de European Publishers Council (EPC) een formele mededingingsklacht indiende bij de Europese Commissie tegen Google en moederbedrijf Alphabet.</p><p>De EPC is een organisatie die de belangen behartigt van de grootste mediabedrijven in Europa, waaronder ook mijn eigen bedrijf Mediahuis, en fungeert als een cruciale stem voor de sector in geschillen over mededinging en auteursrecht. Volgens de klacht misbruikt Google zijn machtspositie in zoekdiensten.</p><p>Centraal in de klacht staat de stelling dat Google Search structureel verandert van een “zoek- en doorverwijzingsmachine”, die de bezoeker naar de website van de krant bracht naar een “antwoordmachine” die gebruikers binnen de eigen omgeving houdt. Google gebruikt hoogwaardige journalistiek als input voor AI-training om antwoorden te formuleren die als substituut fungeren voor het oorspronkelijke journalistieke werk. Dat dreigt de uitgevers te verstikken.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/12e44c56-7965-4f9c-b9f3-84f806cadd61/uploads/images/tvs7v2q7sy/Screenshot_2026-02-11_at_16.14.01.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>De cijfers uit de klacht zijn onthutsend: bij meer dan 40 procent van de informatieve zoekopdrachten op Google verschijnen inmiddels AI-samenvattingen. In de conversatie-achtige “AI Mode” van Google leidt zelfs minder dan 5 procent van de zoekopdrachten nog tot een klik naar de website van een uitgever. Hiermee verschuift de economische waarde van journalistiek naar Google, terwijl de uitgevers wel de kosten dragen voor de productie.</p><p>Christian Van Thillo, voorzitter van de EPC en topman van DPG Media dat met merken als <em>de Volkskrant</em> of <em>Het Laatste Nieuws</em> vooral in België en Nederland actief is, benadrukte deze week dat dit geen strijd tegen de technologie zelf is. “Deze klacht gaat niet over het tegenhouden van innovatie of kunstmatige intelligentie. Het gaat om het stoppen van een dominante poortwachter die zijn marktmacht gebruikt om content van uitgevers af te pakken zonder toestemming, zonder eerlijke vergoeding en zonder uitgevers een realistische manier te bieden om hun journalistiek te beschermen.”</p><p>Uitgevers staan volgens de EPC voor een onhoudbare keuze: ofwel toestaan dat hun werk gratis wordt geëxploiteerd voor AI-training en AI-samenvattingen, ofwel kiezen voor een zogenaamde opt-out die in de praktijk leidt tot verminderde zichtbaarheid of zelfs volledige uitsluiting uit de Google-zoekresultaten. Omdat Google een onvermijdelijke handelspartner is, is deze keuze voor veel uitgevers commercieel onhaalbaar.</p><p>Een belangrijk element in de klacht is dat Google, in tegenstelling tot sommige andere AI-aanbieders, grotendeels afziet van structurele licentieovereenkomsten met nieuwsuitgevers voor AI-gebruik. Door toegang tot content te blijven verkrijgen via Search verstoort Google de ontwikkeling van een gezonde licentiemarkt, wat de rechten van uitgevers onder de Europese auteursrechtrichtlijnen in de praktijk uitholt.</p><p>De schade van deze praktijken is volgens Van Thillo structureel en onomkeerbaar. Het gaat verder dan alleen misgelopen advertentie-inkomsten maar raakt de directe relatie tussen het merk en de lezer, het verlies van data en abonnementen.</p><p>Vooral kleinere, regionale en gespecialiseerde uitgevers dreigen als eerste uit de markt te verdwijnen. Dit brengt de mediapluriformiteit en de democratische weerbaarheid in gevaar. Voor de lezer betekent dit dat de betrouwbare informatie waar AI-systemen op teren in de toekomst simpelweg niet meer geproduceerd kan worden als de onafhankelijke pers omvalt.</p><p>Hoewel Google nog niet specifiek op deze klacht heeft gereageerd, liet het bedrijf eerder weten dat dergelijke onderzoeken het risico dragen de innovatie te verstikken in een markt die volgens hen competitiever is dan ooit. Het bedrijf gaf aan te willen blijven samenwerken met de nieuwsindustrie aan AI-gerelateerde producten.</p><p>De klacht van de EPC is een belangrijke aanvulling op een formeel onderzoek dat de Europese Commissie in december 2025 al opende naar de AI-praktijken van Google. De uitgevers eisen nu concrete maatregelen: afdwingbare controle over hoe hun content voor AI wordt gebruikt, transparantie over de impact op het bezoekverkeer en een eerlijke licentiestructuur die de werkelijke economische waarde van journalistiek weerspiegelt.</p><p>Het belang van de zaak kan niet worden overschat. De uitkomst zal mee bepalen of er in het AI-tijdperk nog een levensvatbaar model blijft bestaan voor professionele verslaggeving in Europa.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p> </p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/12e44c56-7965-4f9c-b9f3-84f806cadd61/uploads/images/tvs7v2q7sy/Screenshot_2026-02-11_at_16.14.01.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/12e44c56-7965-4f9c-b9f3-84f806cadd61</link>
      <guid isPermaLink="false">12e44c56-7965-4f9c-b9f3-84f806cadd61</guid>
      <pubDate>Thu, 12 Feb 2026 08:14:39 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[“Vandaag valt het doek over de persvrijheid in Hongkong”]]></title>
      <description><![CDATA[De zwaarste nationale-veiligheidsstraf ooit Door Peter Vandermeersch “Vandaag valt het doek over de persvrijheid in Hongkong,” zei Thibaut Bruttin, directeur-generaal…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>De zwaarste nationale-veiligheidsstraf ooit</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>“Vandaag valt het doek over de persvrijheid in Hongkong,” zei Thibaut Bruttin, directeur-generaal van Reporters Without Borders (RSF) maandag. Hij had het over “de <a href="https://rsf.org/en/jimmy-lai-sentence-exposes-collapse-press-freedom-hong-kong">volledige instorting van de persvrijheid in Hongkong</a> en de diepgewortelde minachting van de autoriteiten voor onafhankelijke journalistiek.”</p><p>De reactie kwam er nadat een rechtbank in Hongkong maandag een gevangenisstraf van twintig jaar oplegde aan mediamagnaat Jimmy Lai. Het is de zwaarste straf ooit die in Hongkong werd uitgesproken in een nationale veiligheidszaak, en tegelijk de zwaarste die een media-uitgever of journalistiek verantwoordelijke in de stad trof.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/d5ca50d9-efb3-4ef1-8b33-bbe45c35b02d/uploads/images/ti577spsqk/Screenshot_2026-02-09_at_14.51.25.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Afbeelding BBC</figcaption></figure><p>RSF en andere organisaties zien het vonnis, terecht, niet als een individuele strafzaak, maar als een breekpunt voor de media in Hongkong.</p><p>Jimmy Lai Chee-ying werd in 1947 geboren in China en kwam in 1960 als tiener zonder middelen naar Hongkong. Hij begon zijn loopbaan als fabrieksarbeider in de textielindustrie en werkte zich op tot succesvol ondernemer in de confectie- en retailsector.</p><p>Zijn politieke bewustwording volgde na het bloedig neerslaan van de protesten op het Tiananmenplein in 1989, een gebeurtenis die hij later zelf als beslissend omschreef.</p><p>In 1995 richtte hij <em>Apple Daily</em> op, een krant die zich expliciet profileerde als pro-democratisch, populistisch en scherp kritisch tegenover zowel Beijing als de lokale machthebbers. De titel groeide uit tot een van de meest gelezen kranten van Hongkong en gaf stem aan liberale en democratische aspiraties binnen de samenleving.</p><p>Met grote koppen, directe taal en een populaire tabloïdvorm bereikte <em>Apple Daily</em> een breed publiek, ver buiten de politieke en economische elite. In tegenstelling tot veel andere media in Hongkong schuwde <em>Apple Daily</em> scherpe kritiek op zowel de lokale overheid als Beijing niet. De krant verdedigde expliciet waarden als persvrijheid, democratie en rechtsstaat, en deed dat zonder de voorzichtigheid die elders gebruikelijk was.</p><p>Daarmee werd Lai niet alleen mediamagnaat, maar ook een uitgesproken en polariserend politiek figuur.</p><p><em>Apple Daily</em> moest in 2021 sluiten nadat de Hongkongse autoriteiten op basis van de nationale veiligheidswet leidinggevenden arresteerden en de bankrekeningen van de uitgever bevroren. Daardoor kon de krant geen lonen en productiekosten meer betalen en werd verder publiceren onmogelijk.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/d5ca50d9-efb3-4ef1-8b33-bbe45c35b02d/uploads/images/2or34skt4h/Screenshot_2026-02-09_at_14.54.34.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Afbeelding AFP</figcaption></figure><p>Op 24 juni 2021 kochten meer dan een miljoen Hongkongers het laatste nummer van <em>Apple Daily.</em> Het was een collectieve daad van afscheid. De krant werd maar massaal gekocht en bewaard, als tastbare herinnering aan een periode waarin scherpe, confronterende journalistiek</p><p>Bijna vijf jaar later is de 78- jarige Jimmy Lai nu dus veroordeeld tot twintig jaar, wat gezien zijn leeftijd gelijk staat met levenslang. Lai zat al sinds december 2020 in detentie en kreeg eerder gevangenisstraffen voor deelname aan verboden herdenkingen en demonstraties, evenals voor fraude.</p><p>Samen met een handvol medestanders werd Lai schuldig bevonden aan samenzwering tot samenwerking met buitenlandse mogendheden en samenzwering tot publicatie van opruiend materiaal. Lai pleitte onschuldig.</p><p>Volgens de aanklagers bestonden de strafbare feiten uit ontmoetingen met buitenlandse politici, met name in de Verenigde Staten, en uit publicaties die via <em>Apple Daily</em> verschenen. De rechters omschreven Lai als de centrale organisator van deze activiteiten en stelden dat het ging om feiten van uiterst ernstige aard. Slechts een beperkte strafvermindering werd toegestaan op basis van zijn gezondheidstoestand.</p><p>Juridische waarnemers benadrukken dat nog nooit eerder in Hongkong zo’n zware straf werd opgelegd in een nationale veiligheidszaak, laat staan tegen een figuur uit de mediasector.</p><p>Hiermee plaatsen de autoriteiten in Hongkong een nieuw ijkpunt: journalistieke activiteiten kunnen niet alleen strafbaar worden verklaard, maar ook worden bestraft met sancties die normaal zijn voor de zwaarste politieke of veiligheidsmisdrijven. Dat creëert een afschrikkend effect.</p><p>Naast RSF reageerden maandag ook andere internationale organisaties scherp. Human Rights Watch noemde de straf in een reactie “feitelijk een doodsvonnis”, terwijl Amnesty International sprak van “opnieuw een somber ijkpunt in de transformatie van Hongkong van een stad die werd bestuurd door de rechtsstaat naar een stad die wordt geregeerd door angst”.</p><p>Verschillende regeringen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, en internationale instellingen, waaronder de Verenigde Naties en de Europese Unie, veroordeelden het vonnis. Maar geen van allen lijkt ook consequenties aan die woorden te verbinden.</p><p>De autoriteiten in Hongkong en Beijing wijzen die kritiek van de hand. Zij stellen dat de zaak niets te maken heeft met persvrijheid en dat de uitzonderlijk zware straf de ernst van de misdrijven weerspiegelt. Hongkongs regeringsleider John Lee noemde het vonnis “diep bevredigend en een bevestiging van de rechtsstaat”.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/d5ca50d9-efb3-4ef1-8b33-bbe45c35b02d/uploads/images/ti577spsqk/Screenshot_2026-02-09_at_14.51.25.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/d5ca50d9-efb3-4ef1-8b33-bbe45c35b02d</link>
      <guid isPermaLink="false">d5ca50d9-efb3-4ef1-8b33-bbe45c35b02d</guid>
      <pubDate>Mon, 09 Feb 2026 15:00:12 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Democratie sterft ook bij daglicht]]></title>
      <description><![CDATA[De implosie van The Washington Post als waarschuwing voor de journalistiek Door Peter Vandermeersch Democracy Dies in Darkness. Dat is de slogan die een van de mooiste…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h2>De implosie van The Washington Post als waarschuwing voor de journalistiek</h2><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p><em>Democracy Dies in Darkness.</em> Dat is de slogan die een van de mooiste kranten ter wereld, <em>The Washington Post</em>, elke dag op de frontpagina en bovenaan zijn website afdrukt. Deze week werd het plots een stuk donkerder, toen de uitgever aankondigde dat 300 van de 800 journalisten hun baan verliezen.</p><p>Het hing al een tijd in de lucht, maar dat de reorganisatie bij <em>The Washington Post</em> zo hard zou toeslaan, had niemand verwacht. De boeken- en sportredactie worden vrijwel volledig opgedoekt, buitenlandcorrespondenten — onder wie velen in het Midden-Oosten — verliezen hun baan, en ook binnenlandreporters worden aan de deur gezet.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/754aaa2a-ded3-4fd0-aa86-b24f38315b2e/uploads/images/b3f2y2kdg5/Screenshot_2026-02-06_at_10.15.49.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Martin Baron, voormalig hoofdredacteur, noemde het “een van de donkerste dagen in de geschiedenis van een van de grootste nieuwsorganisaties ter wereld”. Nancy Pelosi, voormalig voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, zei: “Wanneer redacties worden verzwakt, wordt onze republiek verzwakt.”</p><p>Ik herinner me hoe ik <em>The Washington Post</em> een tiental jaar geleden bezocht en hoe optimistisch de collega’s toen waren. Met Jeff Bezos, die de krant in 2013 had gekocht voor 250 miljoen dollar, leek de redactie zich eindelijk los te rukken uit een papieren verleden waaraan ze te lang had vastgehouden. Er werd geïnvesteerd in journalistiek, technologie, data en audience teams. De site en app werden eindelijk waardige vitrines voor kwaliteitsjournalistiek.</p><p>Tijdens de eerste Trump-jaren bloeide de krant. In 2018 won <em>The Post</em> samen met <em>The New York Times</em> de Pulitzer voor de onthullingen over Trumps banden met Rusland. Het aantal digitale abonnees steeg snel. Er werd winst gemaakt.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/754aaa2a-ded3-4fd0-aa86-b24f38315b2e/uploads/images/2kkuwwqm6j/Screenshot_2026-02-06_at_10.13.54.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Maar dat succes bleek tijdelijk. Vanaf het begin van de jaren twintig begonnen zowel abonnees als advertentie-inkomsten terug te lopen. Dat probleem treft de hele sector. Grote platformen als Google zuigen advertentiegeld weg zonder in journalistiek te investeren. AI-modellen gebruiken massaal krantencontent zonder lezers naar de sites van die kranten te leiden. Vorig jaar resulteerde dat bij <em>The Washington Post</em> in een verlies van 100 miljoen dollar.</p><p>Jeff Bezos mocht dan wel blijven herhalen dat hij altijd beschikbaar was als de krant middelen nodig had, intussen sloeg hij zelf een van de belangrijkste pijlers onder het merk weg: het vertrouwen. In oktober 2024 gebeurde iets ongeziens. Elf dagen voor de presidentsverkiezingen trok Bezos de stekker uit een geplande endorsement van Kamala Harris — een traditie die <em>The Washington Post</em> al decennialang volgde.</p><p>De tekst was geschreven, de redactionele lijn duidelijk. Alleen besliste de eigenaar anders. In de newsroom werd dat ervaren als politieke inmenging, bij het publiek als een cadeau aan Donald Trump. Het gevolg was verwoestend: meer dan 250.000 abonnees zegden hun abonnement op. De eigenaar greep in op het moment dat afstand nodig was.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/754aaa2a-ded3-4fd0-aa86-b24f38315b2e/uploads/images/4mavaxb7kx/Screenshot_2026-02-06_at_10.12.05.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Daar bleef het niet bij. In februari 2025 kondigde Bezos aan dat de opiniepagina voortaan zou draaien rond twee “pijlers”: personal liberties en free markets. Tegengestelde visies — jarenlang een kernkenmerk van de opiniepagina’s — moesten elders maar een plaats vinden. Topredacteuren stapten op. Het merk verloor zijn ziel, en zijn lezers. En toen enkele weken geleden het huis van Post-journalist Hannah Natanson door de FBI werd doorzocht in een lekkenonderzoek, bleef Bezos oorverdovend stil. De eigenaar koos afstand op het moment dat leiderschap nodig was.</p><p>De les is in mijn ogen drievoudig.</p><p>Om te beginnen kan goede journalistiek niet bestaan zonder een solide economische basis; geen enkel bedrijf kan zich structurele verliezen van honderd miljoen per jaar permitteren.</p><p>Goede journalistiek kan ook niet bestaan zonder eigenaars met ruggengraat, die het morele kapitaal van hun merk beschermen in plaats van ondermijnen.</p><p>En ten slotte kan goede journalistiek niet bestaan zonder lezers die bereid zijn ervoor te betalen, via een abonnement of, in het geval van publieke media, via belastinggeld.</p><p>Dat dit alles geen theorie is, bleek opvallend genoeg op de dag waarop <em>The Washington Post</em> het ontslag van honderden journalisten aankondigde. Toen rapporteerde <em>The New York Times</em> opnieuw sterke cijfers, met groeiende digitale abonnementen, stijgende omzet en een gezonde winstgevendheid — het resultaat van journalistieke ambitie, brede opinie, vertrouwen in redacties en een duidelijke scheiding tussen eigendom en inhoud.</p><p>Dat verschil is geen toeval. Het is beleid.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/754aaa2a-ded3-4fd0-aa86-b24f38315b2e/uploads/images/b3f2y2kdg5/Screenshot_2026-02-06_at_10.15.49.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/754aaa2a-ded3-4fd0-aa86-b24f38315b2e</link>
      <guid isPermaLink="false">754aaa2a-ded3-4fd0-aa86-b24f38315b2e</guid>
      <pubDate>Fri, 06 Feb 2026 10:19:28 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Als TikTok beslist wat jongeren mogen weten]]></title>
      <description><![CDATA[“Het is alsof er hele stukken nieuws uit de krant zouden worden geknipt” Door Peter Vandermeersch Een video die het Nederlandse nieuwsmerk voor jongeren Spilnews enkele…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>“Het is alsof er hele stukken nieuws uit de krant zouden worden geknipt”</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Een video die het Nederlandse nieuwsmerk voor jongeren Spilnews enkele maanden geleden maakte over de campagne van de overheid “Denk Vooruit”, werd door TikTok offline gehaald omdat die “misinformatie verspreidt die een risico vormt voor de openbare veiligheid of paniek veroorzaakt”.</p><p>Het is maar een van de voorbeelden van de onwettige censuur door het Chinese platform waarover mijn Mediahuis-collega’s van Spilnews vertellen in hun <a href="https://www.youtube.com/watch?v=BEdAbXK9-Kk">“TikTok laat jou niet het hele nieuws zien”,</a> een verhelderende video die wat mij betreft alle jongeren in Vlaanderen en Nederland moeten te zien krijgen.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/b472d930-0514-4dc1-a78d-9ff768b574b8/uploads/images/red3ukzcvc/Screenshot_2026-02-04_at_08.23.31.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><a href="https://spilnews.com/">Spilnews</a> is de jongste nieuwsredactie van Nederland en is er naar eigen zeggen voor iedereen tussen de 15 en 25 jaar (en voor wie zich zo voelt). “We begrijpen wat er leeft onder jongeren. Van TikTok-trends tot taaie topics. We leggen het uit zonder ruis, maar met context.” Het platform werd gelanceerd in het voorjaar van 2025. Sindsdien maakte de redactie vele tientallen nieuwsvideo’s, gaande van Mark Rutte en “daddy” Trump, over de protesten in Iran tot de moord op Alex Pretti.</p><p>Voor een redactie als die van Spilnews is TikTok het publicatieplatform bij uitstek. Samen met het Amerikaanse Instagram (van Meta) en YouTube (van Google-eigenaar Alphabet) is het Chinese platform de plek waar jongeren hun nieuws halen. Het doelpubliek van Spilnews zit op TikTok en daar wil de redactie dan ook zijn met haar video’s.</p><p>Alleen, zo maakt Spilnews duidelijk in een recente video (die om vanzelfsprekende redenen niet op TikTok maar op YouTube staat), “laat TikTok jou niet het hele nieuws zien. Want achter wat je wel te zien krijgt, schuilt een wereld van video&#39;s die TikTok voor jou verbergt. Zonder waarschuwing en vaak zonder uitleg.”</p><p>Eerder al verwijderde TikTok video’s van Spilnews over de moord op Charlie Kirk en over de Nederlander die de “lachgaskoning” wordt genoemd en gezocht wordt door het Openbaar Ministerie. Maar ook een simpele video waarin Spilnews uitleg gaf over de “patat-balie”, de plek waar journalisten en politici elkaar in Den Haag ontmoeten.</p><p>En dus ook een video over de campagne “<a href="https://www.denkvooruit.nl/">Denk Vooruit</a>”, waarin de overheid burgers wil voorbereiden op mogelijke noodsituaties, zoals een stroomstoring of een overstroming. De video had binnen twaalf uur ruim honderdduizend views. “En ineens was hij verdwenen. Zonder waarschuwing en zonder kans om bezwaar te maken”, aldus presentator Annemoon van Maastricht.</p><p>Een TikTok-bron die anoniem getuigt in de video zegt dat “de policy aangaf van, ja, dit is een soort van mensen bang maken, terwijl het nu op dit moment niet zo is. Deze video hebben ze offline gehaald, dus echt eraf gehaald vanwege dus deze specifieke reden dat het dus misleidende informatie is en dat het om een angstzaaiend stuk gaat, eigenlijk.”</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/b472d930-0514-4dc1-a78d-9ff768b574b8/uploads/images/qpvapojbpi/Screenshot_2026-02-04_at_08.17.50.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Geen sprake van misinformatie, zegt Frits van Exter, voorzitter van de Nederlandse Raad voor Journalistiek. Volgens hem gaat het om “een feitelijke weergave van maatregelen van de overheid om de bevolking voor te bereiden op mogelijke erge dingen, en dat is gewoon heel belangrijke informatie die sec wordt weergegeven.”</p><p>Volgens de TikTok-bron is er geen bezwaar mogelijk.</p><p>TikTok blijkt deze censuurpraktijken veelvuldig toe te passen. Spilnews-redacteur Annemoon van Maastricht zegt in de video: “Als je je als jongere afvraagt waarom media niks zeggen over dit protest of deze genocide, dan kan het wel dat het is gemaakt, maar dat TikTok niet wil dat jij het ziet”.</p><p>Dat kan door de video helemaal te verwijderen, maar, subtieler, vaak zorgt TikTok ervoor dat de video niet op jouw “For You Page” te zien is, waardoor bijna niemand hem te zien krijgt. Dat is een zogenaamde shadowban. Zo hebben jonge mensen niet kunnen zien dat Spilnews video’s maakte over drugs, genocide, protesten en wapens. “Het is alsof er hele stukken nieuws uit de krant zouden worden geknipt”.</p><p>Wat voor Spilnews geldt, geldt ook voor anderen. Verschillende Nederlandse nieuwsorganisaties, waaronder ook NOS Stories, het grootste Nederlandse mediamerk op TikTok, getuigen in de video hoe ze geregeld last hebben van shadowbans. “Shadowbanning is vooral bij politiek gevoelige onderwerpen een reëel probleem.” Ook een van de grootste newscreators ter wereld, <a href="https://www.tiktok.com/@dylan.page">Dylan Page</a> (die met zijn News Daddy vele miljoenen volgers heeft), zegt in de video hoe hij voortdurend wordt gecensureerd.</p><p>Daarmee breekt TikTok zonder meer de wet, zegt hoofdredacteur van Spilnews Sophie Kluivers. De<a href="https://www.media-freedom-act.com/Media_Freedom_Act_Article_18_(Regulation_EU_2024_1083_of_11_April_2024).html"> European Media Freedom Act </a>verplicht namelijk platformen als TikTok om makers te contacteren als ze een video gaan verwijderen of shadowbannen. Die makers moeten de kans krijgen om bezwaar te maken. “We zijn nog nooit benaderd voor een video werd verwijderd. Ze breken gewoon de wet”.</p><p>Nog dit: toen Spilnews TikTok om een officiële reactie vroeg, waren twee eerder verwijderde video’s plots terug.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/b472d930-0514-4dc1-a78d-9ff768b574b8/uploads/images/red3ukzcvc/Screenshot_2026-02-04_at_08.23.31.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/b472d930-0514-4dc1-a78d-9ff768b574b8</link>
      <guid isPermaLink="false">b472d930-0514-4dc1-a78d-9ff768b574b8</guid>
      <pubDate>Wed, 04 Feb 2026 08:29:55 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Jongeren en nieuws: veel interesse maar overweldigd]]></title>
      <description><![CDATA[Door Peter Vandermeersch Jonge mensen zijn allesbehalve afgehaakt van nieuws. Dat blijkt uit Next Gen News 2, een grootschalig onderzoek van de Financial Times…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Jonge mensen zijn allesbehalve afgehaakt van nieuws. Dat blijkt uit <a href="https://www.next-gen-news.com/next_gen_news_2_report.pdf">Next Gen News 2</a>, een grootschalig onderzoek van de Financial Times Strategies en de Medill School of Journalism (Northwestern University), met steun van het Google News Initiative. Het onderzoek combineerde kwantitatief en kwalitatief consumentenonderzoek in vijf landen — Brazilië, India, Nigeria, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten — telkens met duizend respondenten per land.</p><p>Eerst de cijfers: <strong>meer dan de helft van de zogenaamde next-gen nieuwsconsumenten, zeg maar jongeren onder de 25, houdt zich minstens dagelijks met nieuws bezig</strong> — een derde doet dat zelfs meerdere keren per dag. Jongeren zijn daarmee minder afwezig dan vaak wordt aangenomen. In tegenstelling tot het hardnekkige beeld dat zij nieuws vermijden, doen zij dat niet vaker dan oudere generaties. In Brazilië, India en het Verenigd Koninkrijk ligt het aandeel jongeren dat nieuws “vaak” of “soms” vermijdt zelfs lager dan bij ouderen.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/71f6d941-3445-415b-8935-25566235d3e3/uploads/images/2urijlqw2c/Screenshot_2026-02-02_at_14.10.43.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Wel verschilt de manier waarop jongeren nieuws vinden sterk van die van oudere generaties. Voor het next-gen publiek zijn sociale media vanzelfsprekend de belangrijkste bron voor nieuwsontdekking. <strong>Zoekmachines en videoplatforms worden door jongeren bijna even intensief gebruikt als sociale media.</strong> Een ouder publiek wendt zich vooral tot radio en televisie. Deze patronen verschillen nauwelijks tussen landen.</p><p>Die relatief hoge betrokkenheid van jongeren gaat wel samen met een sterk gevoel van overweldiging. <strong>Jongeren voelen zich voortdurend overstelpt door de hoeveelheid nieuws</strong> die zij tegenkomen of denken te moeten volgen. Bijna 54 procent van de jonge respondenten is het ermee eens dat “bijblijven met het nieuws niet veel tijd zou moeten kosten”. Om de informatiestroom beheersbaar te houden nemen zij bewust afstand: ze nemen pauzes, verwijderen apps of schakelen meldingen uit.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/71f6d941-3445-415b-8935-25566235d3e3/uploads/images/xazphxm6f2/Screenshot_2026-02-02_at_14.12.55.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>“<em>Een van de grootste uitdagingen voor mij bij het proberen geïnformeerd te blijven is het feit dat er gewoon zoveel content is. Soms weet ik niet eens waar ik moet beginnen”</em>, zo wordt Hedavam S. uit de Verenigde Staten geciteerd. En ook Medina B. uit het Verenigd Koninkrijk zegt: “<em>Het is moeilijk om te ordenen en te begrijpen waaraan aandacht te besteden, en nog meer, waaraan niet… gewoon omdat er zoveel beschikbaar is op de platforms.</em>”</p><p>Overweldiging betekent geen desinteresse. Wanneer jongeren informatie tegenkomen waar zij om geven, engageren zij zich intensief. Meer dan 65 procent geeft aan dat, wanneer een onderwerp hen interesseert, zij de voorkeur geven aan een diepgaand verhaal boven een samenvatting. Ook hanteren jongeren een bredere definitie van nieuws. Voor hen omvat het niet alleen maatschappelijke informatie, maar ook persoonlijke relevantie, “waar iedereen het over heeft”, en content die vermakelijk is, zolang die non-fictie blijft.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/71f6d941-3445-415b-8935-25566235d3e3/uploads/images/2oxnvqht5o/Screenshot_2026-02-02_at_14.13.26.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Boeiend is dat het onderzoek een duidelijke kloof vaststelt tussen aandacht en vertrouwen: <strong>jonge consumenten besteden aanzienlijke aandacht aan influencers, creators en alternatieve nieuwsbronnen, maar blijven traditionele nieuwsproducenten — zoals klassieke kranten — het meest vertrouwen. </strong>Vertrouwen blijkt dan weer minder verbonden aan het merk en meer aan de relatie met de nieuwsproducent of maker.</p><p>Meer dan bij oudere generaties zijn jongeren zich sterk bewust van de rol van algoritmen in hun nieuwsvoorziening. Ze proberen actief te sturen wat zij te zien krijgen, via hun scrollgedrag of door content wel of niet te liken. AI maakt daarbij steeds vaker deel uit van hun mediagebruik. Sommige deelnemers noemen LLM-chatbots expliciet als nieuwsbron, al verschilt de adoptie daarvan sterk per land.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/71f6d941-3445-415b-8935-25566235d3e3/uploads/images/f6vubyrhry/Screenshot_2026-02-02_at_14.12.39.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Kortom: het beeld dat uit Next Gen News 2 naar voren komt, is dat van <strong>een generatie die niet afhaakt, maar selecteert.</strong> Jongeren zoeken actief nieuws, zijn sterk geïnteresseerd en bereid tot diepgang, maar uiterst kritisch in hoe zij hun aandacht verdelen. Ze verlangen helderheid, transparantie en authenticiteit — en nieuws dat hen bereikt op de plekken en in de vormen die passen bij hun dagelijkse informatiepraktijken.</p><p>Voor uitgevers ligt daar de kern van de uitdaging. Niet een gebrek aan interesse, maar een strijd om aandacht in een overvolle, algoritmisch gedreven omgeving.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/71f6d941-3445-415b-8935-25566235d3e3/uploads/images/k5ezo4vsp5/Screenshot_2026-02-02_at_14.14.26.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Wie jongeren wil bereiken, zal journalistiek moeten bedrijven vanuit hun beleving: aanwezig zijn op de platformen waar nieuws wordt ontdekt, formats aanbieden die helpen kiezen en prioriteren, en ruimte bieden voor zowel snelle oriëntatie als echte verdieping.</p><p>Dat vraagt investeringen in distributie, visuele en multimediale vertelvormen en duidelijke navigatie die dat gevoel van overweldiging vermindert. <strong>Tegelijk moeten uitgevers werken aan vertrouwen en affiniteit, minder als anoniem instituut en meer via herkenbare makers</strong>.</p><p>Dat alles betekent vooral, en dat is goed nieuws, dat we niet onze journalistieke waarden moeten loslaten, maar die waarden anders moeten verpakken en slimmer laten reizen door het hedendaagse informatie-ecosysteem.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/71f6d941-3445-415b-8935-25566235d3e3/uploads/images/2urijlqw2c/Screenshot_2026-02-02_at_14.10.43.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/71f6d941-3445-415b-8935-25566235d3e3</link>
      <guid isPermaLink="false">71f6d941-3445-415b-8935-25566235d3e3</guid>
      <pubDate>Mon, 02 Feb 2026 14:22:15 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Eén jaar Trump en de pers]]></title>
      <description><![CDATA[Hoe een democratie haar waakhond aan de leiband houdt Door Peter Vandermeersch Afgelopen dinsdag schoof ik nog eens aan bij de Nederlandse talkshow van Eva Jinek om te…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Hoe een democratie haar waakhond aan de leiband houdt</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p><em>Afgelopen dinsdag schoof ik nog eens aan bij de Nederlandse talkshow van </em><a href="https://eva.avrotros.nl/artikel/een-jaar-trump-er-is-zoveel-gebeurd-het-afgelopen-jaar-1148"><em>Eva Jinek om te praten over één jaar Trump en de pers</em></a><em>. Ik was blij dat het programma aandacht besteedde aan dit thema, want zoals iemand uit het publiek me achteraf zei: “Dat alles gebeurt behoorlijk ver van ons bed en we zien het niet altijd.”</em></p><p><em>Daardoor aangespoord keek ik de voorbije dagen nog scherper naar wat één jaar Trump betekent voor de media. Ik las in detail wat journalisten, media-instituten, mensenrechtenorganisaties en internationale waakhonden hierover schreven. Een stand van zaken.</em></p><p>Wie het eerste jaar van Donald Trumps tweede ambtstermijn beschrijft als een reeks persoonlijke conflicten met “lastige journalisten”, mist het grotere plaatje, <a href="https://mailchi.mp/poynter/a-year-in-trumps-war-on-the-press-is-relentless?e=b530f5b225">schrijft Tom Jones van het journalistieke opleidingsinstituut Poynter.</a> Het gaat niet om incidenten, maar om een <strong>structurele aanval op de pers als democratische institutie.</strong></p><p>Zo werd <em>Associated Press</em>, een van de meest gezaghebbende persagentschappen ter wereld, <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2025/feb/11/associated-press-oval-office-gulf-of-america">geweerd uit evenementen in het Witte Huis </a>omdat het persbureau bleef spreken over de <em>Gulf of Mexico</em> in plaats van Trumps ideologisch herdoopte <em>Gulf of America</em>. Het was een expliciete sanctie voor een redactionele keuze.</p><p>Trump en zijn regering <strong>spanden rechtszaken aan </strong>— of dreigden daarmee — tegen <a href="https://www.cbsnews.com/news/paramount-trump-60-minutes-lawsuit-settlement/"><em>CBS News,</em></a> <a href="https://www.nytimes.com/2025/10/17/business/media/trump-lawsuit-new-york-times.html"><em>The New York Times,</em></a> <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c23g5xpggzmo"><em>The Wall Street Journal,</em></a> de <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c0mx28vlp4wo"><em>BBC</em></a> en andere redacties. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cgrw57q4y9do"><em>ABC News betaalde ongeveer 14 miljoen dollar </em></a>om een zaak te schikken; <em>CBS News</em> volgde met een schikking van naar schatting 16 miljoen dollar over de montage van een interview met Kamala Harris. Juridische experts noemden die claims zwak, maar media-eigenaren verkozen schikken boven procederen en waren in veel gevallen beducht dat het weigeren te schikken de toorn van de president zou opwekken.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/7f7ed901-c8b5-4456-8672-361422d4a161/uploads/images/fktgeptwgo/Screenshot_2026-01-22_at_15.55.57.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Trump zelf bleef ondertussen <strong>individuele journalisten publiekelijk beledigen.</strong> <a href="https://www.bbc.com/news/videos/c70j210g4e7o">“Quiet, piggy”,</a> snauwde hij op 14 november tegen Bloomberg-journaliste Catherine Lucey. Vier dagen later noemde hij Mary Bruce van <em>ABC News</em> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=pdh1dYvvrsk">“a terrible person and a terrible reporter”</a>. <strong>Redacties bleef hij collectief wegzetten als “vijanden van het volk”</strong> (over <em>The New York Times</em> in maart), als “sick” (over verschillende media in april die berichtten over lage populariteitscijfers) of als “fake news”. Kritische berichtgeving wordt door de president systematisch geframed als kwaadaardige oppositie.</p><p><strong>Verschillende analisten wijzen erop dat Trump daarbij niet improviseert. </strong>Volgens Freedom of the Press Watch en Poynter-journalist Angela Fu <a href="https://www.poynter.org/reporting-editing/2025/project-2025-actions-against-press/?utm_source=Poynter+Institute&amp;utm_campaign=0404084588-01212026+-+The+Poynter+Report&amp;utm_medium=email&amp;utm_term=0_-0404084588-474915196&amp;mc_cid=0404084588&amp;mc_eid=b530f5b225">volgt de president het draaiboek van Project 2025 </a>— een ideologisch plan dat inzet op het hertekenen van de relatie tussen overheid en pers. Het scenario is bekend: beperk toegang tot regeringsfunctionarissen en ambtenaren, herdefinieer wie journalist is, politiseer regulerende instanties en knip publieke financiering door. Media die federale subsidies ontvangen — <em>NPR</em>, <em>PBS</em> en organisaties onder de <em>U.S. Agency for Global Media</em> (USAGM) — werden het hardst getroffen.</p><p>In oktober 2025 werd deze strategie ook zichtbaar in het Pentagon. Het ministerie van Defensie voerde nieuwe persrichtlijnen in die onafhankelijke verslaggeving feitelijk onmogelijk maakten. Toegang werd gekoppeld aan voorwaarden die volgens mediabedrijven, Amnesty International en persvrijheidsorganisaties <strong>het normale functioneren van media verhinderden en onder meer de bescherming van bronnen ondergroeven.</strong></p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/7f7ed901-c8b5-4456-8672-361422d4a161/uploads/images/ondloec3is/Screenshot_2026-01-22_at_15.55.14.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Vrijwel de volledige traditionele pers — waaronder <em>Associated Press</em>, <em>Reuters</em>, <em>NPR</em> en alle grote kranten en omroepen — <a href="https://pressanddemocracy.substack.com/p/the-pentagon-tries-to-muzzle-the">weigerde die voorwaarden te aanvaarden en leverde collectief haar persbadges in.</a> De vrijgekomen plaatsen werden ingevuld door een groep pro-Trump-outlets en politieke “influencers”. <strong>Kritische journalistiek werd op die manier niet formeel verboden, maar wel onmogelijk gemaakt </strong>— een techniek die bekend is uit landen waar democratische instituties van binnenuit worden uitgehold.</p><p>Sommigen vrezen dat in de komende maanden iets gelijkaardigs kan gebeuren in het Witte Huis, waar kritische vragen steeds minder welkom zijn. Denk aan de manier waarop de uit Belfast afkomstige journalist <a href="https://www.irishtimes.com/video/video/2026/01/16/white-house-press-secretary-launches-tirade-against-irish-journalist/">Niall Stanage vorige week publiekelijk werd uitgescholden door de woordvoerster van het Witte Huis, Karoline Leavitt.</a></p><p>De structurele druk bleef bovendien niet beperkt tot woorden, rechtszaken of toegangsbeperkingen. In de voorbije weken werd een grens overschreden die tot voor kort ondenkbaar leek in de Verenigde Staten: <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/14/fbi-raid-washington-post-hannah-natanson">een huiszoeking bij een journalist. Hannah Natanson — onderzoeksjournaliste bij The Washington Post —</a> kreeg federale speurders over de vloer in het kader van een onderzoek naar vermeende lekken binnen de overheid. Haar woning werd doorzocht en laptops werden in beslag genomen.</p><p>Dit kon gebeuren omdat de regering Trump de interpretatie verruimde van nationale veiligheidswetgeving, de bescherming van journalistieke bronnen verzwakteen <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2025/apr/25/pam-bondi-journalists-subpoenas">het ministerie van Justitie meer ruimte gaf om journalisten als “medeplichtigen” aan lekken te beschouwen</a>. <strong>Richtlijnen die sinds Watergate golden — en huiszoekingen bij journalisten enkel als uiterste noodmaatregel toelieten — werden herzien of buiten werking gesteld.</strong></p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/7f7ed901-c8b5-4456-8672-361422d4a161/uploads/images/tcimb6lj4j/Screenshot_2026-01-22_at_15.54.53.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Persvrijheidsorganisaties spraken over een “tremendous intrusion” en een “chilling effect”. Zelfs als de zaak tegen Natanson juridisch geen stand houdt, is het signaal helder: wie kritisch bericht over machtsmisbruik of interne documenten publiceert, riskeert juridische intimidatie en zelfs een fysieke inbreuk op zijn of haar privéleven. Het principe van bronbescherming — een hoeksteen van onderzoeksjournalistiek — komt onder vuur te liggen.</p><p>“Je associeert dergelijk gedrag met autoritaire politiestaten en niet met democratische samenlevingen die de essentiële rol van de journalistiek bij het informeren van het publiek erkennen,” zei PEN-directeur Tim Richardson hierover.</p><p>Volgens Amnesty International gaat het intussen allang niet meer om een mediaconflict, <strong>maar om een mensenrechtencrisis.</strong><a href="https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/01/usa-one-year-into-president-trumps-return-to-office-authoritarian-practices-are-eroding-human-rights/"><strong> </strong>Paul O’Brien, directeur van Amnesty International USA, verwoordt het zo:</a> “Door normen te verscheuren en macht te concentreren, probeert de regering het onmogelijk te maken dat wie dan ook haar ter verantwoording kan roepen. Deze autoritaire praktijken van de Trump-regering ondermijnen de mensenrechten en vergroten het risico voor journalisten en voor mensen die zich uitspreken of verzet aantekenen, onder wie betogers, advocaten, studenten en mensenrechtenverdedigers.”</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/7f7ed901-c8b5-4456-8672-361422d4a161/uploads/images/2ogckwvdcy/Screenshot_2026-01-22_at_15.54.20.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Amnesty identificeert twaalf domeinen waarin de pijlers van een vrije samenleving worden ondermijnd. Aanvallen op persvrijheid en toegang tot informatie staan daarbij centraal. De organisatie documenteert hoe journalisten worden geïntimideerd, toegang wordt beperkt, media worden gedelegitimeerd en regulerende instanties worden gepolitiseerd. De impact reikt verder dan de Verenigde Staten. De ontmanteling van <em>Voice of America</em>, <em>Radio Free Europe/Radio Liberty</em>, <em>Radio Free Asia</em> en <em>Radio Martí</em> verzwakt onafhankelijke berichtgeving in landen waar persvrijheid onder druk staat.</p><p>Dat dit geen subjectieve indruk is, blijkt ook uit internationale persvrijheidsbarometers. Reporters sans frontières (RSF) noteert <a href="https://rsf.org/en/one-year-trump-s-second-term-increasingly-repressive-us-president-track-join-ranks-world-s-worst">een duidelijke achteruitgang van de Verenigde Staten op de World Press Freedom Index, </a>vooral door politieke druk, juridische intimidatie en de politisering van toegang tot informatie. RSF trekt een harde conclusie. Trump beloofde na zijn herverkiezing “dictator on day one” te zijn — en volgens de organisatie heeft hij die belofte ten aanzien van de pers grotendeels ingelost. <strong>In één jaar tijd werden overheidsdata gecensureerd, publieke omroepen ontmanteld, onafhankelijke agentschappen gepolitiseerd, media juridisch geïntimideerd en internationale steun voor persvrijheid stopgezet. </strong>RSF vergelijkt deze aanpak expliciet met die van leiders als Vladimir Poetin.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/7f7ed901-c8b5-4456-8672-361422d4a161/uploads/images/qk35lwsvk4/Screenshot_2026-01-22_at_15.57.48.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Zoals Clayton Weimers van RSF: “Afzonderlijke aanvallen verdwijnen in de dagelijkse nieuwsstroom, maar samen is de conclusie onontkoombaar. <strong>De Amerikaanse president voert een systematische oorlog tegen de vrije pers </strong>— met gevolgen die verder reiken dan de Verenigde Staten.”</p><p>De Russisch-Amerikaanse schrijver en journalist Masha Gessen <a href="https://www.nytimes.com/2026/01/18/opinion/trump-one-year-later.html">vatte het deze week treffend samen in een opiniestuk in The New York Times:</a> “We hebben nog steeds onafhankelijke media. Maar als we de balans opmaken van hoeveel het medialandschap is veranderd, dan stemt dat tot nadenken.”</p><p>Gessen besluit: “Natuurlijk zijn de Verenigde Staten niet Rusland — of Hongarije of Venezuela of Israël of een van de vele andere democratieën die zich hebben omgevormd of aan het omvormen zijn tot autocratieën. Maar nu is het moment om ons te richten op de overeenkomsten en te proberen te leren van de manieren waarop andere landen protest hebben onderdrukt, hun kiesstelsels hebben uitgehold, hun mediavrijheid hebben ingeperkt en concentratiekampen hebben gebouwd. <strong>De enige manier om te voorkomen dat de ruimte implodeert, is haar te vullen, de muren te stutten: alle ruimte op te eisen die er nog is om te spreken, te schrijven, te publiceren, te protesteren, te stemmen. </strong>Dat is wat de mensen van Minnesota lijken te doen, en het is iets wat ieder van ons moet doen — nu, terwijl we dat nog kunnen.”</p><p><em>Correctie: bij Jinek vertelde ik over een </em><a href="https://newslit.org/wp-content/uploads/2025/10/NLP-Teens-and-News-Media-Report-2025.pdf"><em>onderzoek naar (het gebrek aan) vertrouwen van Amerikaanse jongeren in de pers.</em></a><em> Ik citeerde daar een verkeerd cijfer. De juiste cijfers: 45 % van de Amerikaanse tieners geloven dat journalisten meer kwaad dan goed doen voor de democratie. Acht op tien jongeren denken dat journalisten niet onafhankelijker zijn dan “online content creators” en zeven op tien jongeren geloven dat nieuwsorganisaties bewust feiten verdraaien.</em></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/7f7ed901-c8b5-4456-8672-361422d4a161/uploads/images/fktgeptwgo/Screenshot_2026-01-22_at_15.55.57.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/7f7ed901-c8b5-4456-8672-361422d4a161</link>
      <guid isPermaLink="false">7f7ed901-c8b5-4456-8672-361422d4a161</guid>
      <pubDate>Fri, 23 Jan 2026 07:38:17 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[De journalist schrijft…en de lezer leest]]></title>
      <description><![CDATA[Over lezersreacties, bagger en beleefdheid Door Peter Vandermeersch Toen ik een jonge journalist was, eind jaren negentig bij De Standaard in Vlaanderen, had ik een…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Over lezersreacties, bagger en beleefdheid</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Toen ik een jonge journalist was, eind jaren tachtig bij <em>De Standaard</em> in Vlaanderen, had ik een leermeester die bij elke lastige lezersbrief hetzelfde mompelde: “Journalisten moeten schrijven, lezers moeten lezen. We verwachten niet dat lezers terugschrijven.” Het werd wat monkelend gezegd, maar hij had niet helemaal ongelijk. In het papieren tijdperk was journalistiek in essentie eenrichtingsverkeer. De krant sprak, de lezer luisterde.</p><p>Toen we digitaal gingen, hoopte ik heel erg dat dat zou veranderen. Ik herinner me nog hoe ik als hoofdredacteur met grote woorden aankondigde dat journalistiek “geen monoloog meer zou zijn, maar een dialoog”. De technologie maakte het mogelijk, dus waarom zouden we die kans niet grijpen?</p><p>De realiteit bleek minder verheffend.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/32b98a53-76ba-490b-89cc-2f9f23848458/uploads/images/x6ynt6yx3b/Screenshot_2026-01-17_at_14.05.58.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Om te beginnen bleek de behoefte van de overgrote meerderheid van onze lezers om te reageren veel kleiner dan we hadden ingeschat. Toen de Amerikaanse <a href="https://www.minnpost.com/inside-minnpost/2023/09/minnpost-will-no-longer-publish-comments-on-stories-heres-why/">MinnPost,</a> in 2023 stopte met reacties, stelde ze vast dat meer dan de helft van 19.000 reacties afkomstig was van amper twintig mensen!</p><p>Maar vooral: zodra we lezersreacties onder artikels openzetten, kregen we geen dialoog maar een stortvloed van bagger. Ruzies, cynisme, verdachtmakingen, herhaling. Niet zelden werd de journalistiek zelf het doelwit. Wat bedoeld was als verrijking, werd ondermijning.</p><p>Dat was bij al onze collega’s ook zo. Wie commentaar-secties volgde, zag een vast patroon: hoe langer een discussie duurde, hoe groter de kans dat iemand Hitler, nazi’s of fascisme erbij haalde. Dat fenomeen werd zelfs gemunt als <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Wet_van_Godwin">“de wet van Godwin”</a> .</p><p>Wat begon als een debat over beleid, klimaat of migratie, eindigde vaak in morele escalatie en historische karikaturen. Dat was niet alleen vermoeiend om te modereren, het had ook een effect op de journalistiek zelf. Nuance verdween. Vertrouwen brokkelde af. Redacties werden een pispaal.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/32b98a53-76ba-490b-89cc-2f9f23848458/uploads/images/q3mrobpeww/Screenshot_2026-01-17_at_14.04.14.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Mijn conclusie en die van veel collega’s was helder: lezersreacties werkten niet. Ze waren duur (om te modereren), juridisch riskant (wij bleken juridisch verantwoordelijk voor de nonsens die onder onze stukken werd geplaatst) en journalistiek vaak contraproductief (onze merk werd besmeurd). Veel redacties sloten ze af of beperkten ze drastisch.</p><p>Het gevolg daarvan: het debat over onze stukken vond niet langer plaats op onze sites maar op Twitter en andere platformen.</p><p>Maar er is hoop. <a href="https://www.niemanlab.org/2026/01/newsrooms-are-taking-comments-seriously-again/">Volgens een stuk dat Nieman Lab vorige week publiceerde </a>keren lezersreacties terug. Niet massaal en open, zoals vroeger. Maar bewust, selectief en gecontroleerd. Omdat we beter zijn gaan begrijpen wat werkt — en wat niet.</p><p>Wat er nu verandert, is dat organisaties de waarde van commentaren erkennen, niet alleen als middel voor publiek debat, maar ook als strategische waarde voor hun businessmodel. Platforms zoals <em>The Washington Post</em> en <em>Financial Times</em> herlanceren reacties (met moderatie en beperkingen zoals alleen voor abonnees) en ervaren dat kwalitatieve discussie kan bijdragen aan hogere betrokkenheid, meer loyaliteit en dus potentieel betere advertentie- en abonnementsresultaten.</p><p>Data van <em>The Times</em> tonen aan dat lezers die reageren vaker terugkeren, meer lezen en trouwer zijn aan het merk, zelfs wanneer hun reacties kritisch zijn. De <em>Financial Times</em> stelde vast dat commentaarschrijvers tot tientallen keren meer betrokken zijn dan lezers die nooit reageren.</p><p>De auteur van het Nieman-stuk — voormalig community-editor bij <em>The Times </em>— benadrukt dat het serieus nemen van lezersreacties een cultuurverandering vraagt binnen de redactie<strong>:</strong> interactie moet onderdeel worden van de journalistieke praktijk, niet een irritant bijproduct. Het gaat om actieve moderatie, het herkennen van waardevolle bijdragen en het integreren van respons van lezers in het werkproces van journalisten.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/32b98a53-76ba-490b-89cc-2f9f23848458/uploads/images/wu6qlxu6yl/Screenshot_2026-01-17_at_14.07.36.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Daar zit misschien nog iets diepers onder. Ik denk dat veel journalisten ook bang zijn voor goede lezersreacties. Niet voor scheldpartijen — die zijn makkelijk te verwerpen — maar voor intelligente, goed geïnformeerde reacties die aanvullen, nuanceren en ja, soms corrigeren. Reacties die tonen dat lezers soms evenveel weten als wij, en in veel gevallen ook meer. Dat vraagt bescheidenheid. En bescheidenheid is niet altijd onze dominante eigenschap.</p><p>Nieman Lab wijst erop dat reacties alleen werken wanneer ze ernstig worden genomen. Wanneer participatie geen bijzaak is, maar deel van het aanbod. Wanneer redacties investeren in mensen die gesprekken begeleiden, niet alleen in technologie die ze afremt. Moderatoren als gastheren, niet als ordehandhavers. Mensen die het gesprek sturen, niet laten ontsporen.</p><p>De open commentsectie onder elk artikel is terecht verdwenen. In plaats daarvan krijgen we gerichte, beperkte, zorgvuldig ontworpen participatie. Minder reflex, meer gesprek. Dat vraagt openheid van ons als redacties en dat vraagt beschaafdheid, of zelfs elementaire beleefdheid, van de lezer die reageert.</p><p>Ik kijk uit naar uw reacties!</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze neuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/32b98a53-76ba-490b-89cc-2f9f23848458/uploads/images/x6ynt6yx3b/Screenshot_2026-01-17_at_14.05.58.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/32b98a53-76ba-490b-89cc-2f9f23848458</link>
      <guid isPermaLink="false">32b98a53-76ba-490b-89cc-2f9f23848458</guid>
      <pubDate>Mon, 19 Jan 2026 07:08:36 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Hoe nep-experts, schijnverhalen en PR-machines nieuwsmedia…]]></title>
      <description><![CDATA[Door Peter Vandermeersch Anne Simons is poetshulp op Buckingham Palace. Pete Nelson werkt als traffic officer. Dr. Helena Watson is dermatoloog. Mark Hall is…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h1>Hoe nep-experts, schijnverhalen en PR-machines nieuwsmedia infiltreren</h1><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Anne Simons is poetshulp op Buckingham Palace. Pete Nelson werkt als traffic officer. Dr. Helena Watson is dermatoloog. Mark Hall is vastgoedspecialist en James Lewis arbeidsmarktdeskundige.<br/>Tenminste, dat zouden ze kunnen zijn.</p><p>In de Britse pers verschenen ze als experts. Hun citaten doken op in artikelen over energieprijzen, mobiliteit, renovatie, gezondheid en consumentengedrag. <strong>Alleen: bij nader toezien bleken ze niet te bestaan.</strong></p><p>Dat blijkt uit een onderzoek dat met opmerkelijke volharding werd gevoerd door <em>Press Gazette</em>, het vakblad voor de Britse mediasector. Deze week publiceerde het zijn <a href="https://pressgazette.co.uk/news/named-50-experts-and-linked-brands-publishers-should-treat-with-caution/?utm_source=substack&amp;utm_medium=email">“PR Hall of Shame”</a>: een lijst van vijftig verzonnen of misleidend gepresenteerde experts, met de expliciete oproep aan journalisten om de database verder aan te vullen.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/06cc9191-ba65-4688-b147-dc4e103bfc21/uploads/images/4y4qeyh3bt/Screenshot_2026-01-15_at_08.39.18.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>In een reeks dossiers bracht <em>Press Gazette</em> in kaart hoe zogenaamd onafhankelijke experts systematisch aan redacties werden aangeboden. Alleen al “deskundigen” die gelinkt zijn aan het platform <a href="https://www.myjobquote.co.uk/">MyJobQuote</a> bleken <strong>meer dan zeshonderd keer geciteerd te zijn in Britse media.</strong></p><p>Hun citaten verschenen in de online edities van grote nieuwsmerken: titels binnen Reach plc, maar ook MailOnline, Mirror Online, Express Online en Metro. Dat gebeurde steeds in dezelfde context: consumentenadvies, lifestyle, servicejournalistiek.</p><p><strong>Ook kwaliteitstitels bleken niet immuun.</strong> In bredere analyses rond PR-gestuurde — en soms AI-gegenereerde — experts toont <em>Press Gazette</em> aan dat zelfs prestigieuze redacties met dergelijke bronnen in aanraking komen.</p><p>De schaal waarop dit alles gebeurt, is verbluffend. Dit zijn geen losse ontsporingen, dit is een geoliede PR-architectuur met nep-experts, <strong>maar ook met volledig verzonnen verhalen.</strong></p><p>In een <a href="https://pressgazette.co.uk/news/the-pr-agency-the-publishers-and-the-disappearing-lottery-winners/">eerder onderzoek</a> documenteerde <em>Press Gazette</em> namelijk hoe PR-bureaus journalisten emotionele ‘menselijke verhalen’ voeden over zogenaamd verloren loterijtickets. Een winnend lot dat per ongeluk werd weggegooid bij het opruimen. Een ticket dat in de wasmachine belandde. Een hond die het winnende lot opat. Verhalen die perfect aansluiten bij de logica van online nieuws: herkenbaar, licht tragisch, snel te consumeren.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/06cc9191-ba65-4688-b147-dc4e103bfc21/uploads/images/6m2e2z7qef/Screenshot_2026-01-14_at_14.13.55.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>Ook hier bleken de hoofdpersonages niet te bestaan. </strong>Journalisten die probeerden te verifiëren kregen geen bevestiging bij loterijorganisaties, geen reacties op doorvragen. Sommige verhalen bleken deels of volledig AI-gegenereerd. Andere waren door PR-bureaus geconstrueerd als ‘case studies’ zonder reële bron.</p><p>Toch werden ze gepubliceerd — soms door grote titels — omdat ze naadloos pasten binnen het format van licht, servicegericht nieuws. Net zoals de nep-experts werden ook deze verhalen aangeleverd als kant-en-klare content: met quotes, context en emotie. Wat ontbrak, was controle.</p><p>Voorlopig heb ik geen weet van andere Europese onderzoeken die zo diep graven als die van <em>Press Gazette</em> en die zo’n breed netwerk van nep-experts blootleggen. <strong>Maar het is moeilijk te geloven dat deze praktijken zich tot het Verenigd Koninkrijk zouden beperken.</strong></p><p>Want wat hier zichtbaar wordt, is geen reeks incidenten, maar een patroon. Een mediasysteem waarin geloofwaardigheid kan worden gesimuleerd, waarin expertise een marketingproduct wordt, en waarin journalistiek langzaam verschuift richting contentdistributie.</p><p>Journalistiek onder vuur betekent niet alleen externe druk of politieke aanvallen. Het betekent ook interne erosie. Wie geloofwaardigheid wil behouden, moet <strong>investeren in tijd, verificatie en achterdocht.</strong> Zonder dat verliest journalistiek haar rol als tegenmacht — en wordt ze een doorgeefluik.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/06cc9191-ba65-4688-b147-dc4e103bfc21/uploads/images/zbubxxocv2/Screenshot_2026-01-14_at_14.18.35.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/06cc9191-ba65-4688-b147-dc4e103bfc21</link>
      <guid isPermaLink="false">06cc9191-ba65-4688-b147-dc4e103bfc21</guid>
      <pubDate>Thu, 15 Jan 2026 08:50:51 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Vertrouwenscrisis of zelfvertrouwenscrisis?]]></title>
      <description><![CDATA[Waarom de toekomst van de journalistiek niet afhangt van bereik, maar van onderscheid Door Peter Vandermeersch We hebben het in onze redacties veel over het (gebrek aan)…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Waarom de toekomst van de journalistiek niet afhangt van bereik, maar van onderscheid</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>We hebben het in onze redacties veel over het (gebrek aan) vertrouwen van het publiek in onze journalistiek. Maar 2026 begint niet met een vertrouwenscrisis bij het publiek. Het begint met een crisis van het zelfvertrouwen bij de mensen die de sector leiden.</p><p>Volgens het <a href="https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/journalism-media-and-technology-trends-and-predictions-2026?utm_source=Reuters+Institute+for+the+Study+of+Journalism&amp;utm_campaign=ae0a3797ec-EMAIL_CAMPAIGN_2026_01_11_02_59&amp;utm_medium=email&amp;utm_term=0_-ae0a3797ec-481519679"><em>Journalism, Media and Technology Trends and Predictions 2026</em></a>-rapport van het Reuters Institute – gebaseerd op een bevraging van 280 hoofdredacteurs, CEO’s en digitale verantwoordelijken in 51 landen – zegt nog slechts 38 procent vertrouwen te hebben in de toekomst van de journalistiek in het komende jaar. Dat is 22 procentpunten minder dan vier jaar geleden. Het vertrouwen in de toekomst van het vak is in korte tijd scherp geërodeerd.</p><p>Die twijfel heeft duidelijke oorzaken. Respondenten verwijzen naar politiek gemotiveerde aanvallen op journalistiek, het wegvallen van USAID-middelen die in grote delen van de wereld onafhankelijke media ondersteunden, en vooral naar de scherpe daling van verkeer naar nieuwssites. Dat laatste snijdt dieper dan eerdere platformcrises, omdat het deze keer niet gaat om een wisseling van poortwachter, maar om het verdwijnen van de poort zelf. AI-interfaces geven antwoorden zonder dat ze nog verkeer naar onze sites sturen.</p><p>Tegelijk legt het rapport een paradox bloot. Terwijl iets meer dan een derde vertrouwen heeft in de toekomst van de journalistiek als geheel, zegt 53 procent wél vertrouwen te hebben in de vooruitzichten van het eigen bedrijf. De sector als systeem wordt somber bekeken, maar individueel blijven organisaties geloven dat zij het zullen redden.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/239af2fb-0958-4ca8-85fd-4d8b9b807b31/uploads/images/vm37rhb3z3/Screenshot_2026-01-12_at_15.05.34.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Die kloof is betekenisvol. Vooral kwaliteitsmedia met een sterk merk, een abonnementsmodel en veel direct verkeer zien nog een pad naar structurele winstgevendheid. Voor hen is het verlies aan platformverkeer een bedreiging, maar geen existentiële. Voor nieuwsorganisaties die afhankelijk blijven van advertenties, schaal en printinkomsten voelt de toekomst precairder. Daar vormt de opkomst van AI-gestuurde zoekmachines en chatbots die informatie herverpakken een directe bedreiging van de financiële resultaten.</p><p>In een wereld waarin AI gepersonaliseerde content kan genereren over vrijwel elk onderwerp, moeten uitgevers herdenken waar en hoe zij zinvol kunnen concurreren met machines. Niet door méér te maken, maar door onderscheidender te worden. Door in te zetten op journalistiek die tijd vraagt, aanwezigheid vergt en morele keuzes zichtbaar maakt.</p><p>Respondenten geven massaal aan dat ze meer willen inzetten op “reporting on the ground”, met een verschil van 91 procentpunten tussen wie hier meer en wie hier minder prioriteit aan wil geven. Analyse en duiding volgen met 82 punten. Community-building via live events en ontmoetingen met het publiek stijgt met 75. Menselijke verhalen krijgen een plus van 72. Factchecking en verificatie groeien met 63, terwijl ook opinie en commentaar expliciet aan belang winnen, met een plus van 55.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/239af2fb-0958-4ca8-85fd-4d8b9b807b31/uploads/images/t7nyyu435u/Screenshot_2026-01-12_at_15.06.46.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Daartegenover staat een afbouw van alles wat makkelijk te automatiseren is. Servicejournalistiek daalt met 42 punten. Evergreen content zoals reisgidsen, productreviews of ‘wat is er vanavond op tv’ verliest 32 punten. Ook algemene nieuwsproductie wordt teruggeschroefd, met een min van 38. Algemeen nieuws wordt steeds meer een commodity: overal beschikbaar en eenvoudig reproduceerbaar. Wie daarin blijft concurreren, verliest.</p><p>De rode draad is helder: de meeste nieuwsleiders geloven dat toekomstig succes ligt in meer onderscheidend vermogen, zelfs als dat betekent dat het totale bereik daalt. Kwaliteit boven kwantiteit, relatie boven volume. Taneth Evans, Head of Digital bij <em>The Wall Street Journal</em>, vat het samen: journalistiek moet inzetten op wat haar waardevol en uniek maakt. Het afgelopen jaar heeft volgens haar veel organisaties wakker geschud over het belang van originaliteit, kwaliteit en directe, betekenisvolle relaties met het publiek.</p><p>Die focus op relatie en herkenbaarheid wordt versterkt door de opkomst van de creator economy. Platforms belonen steeds vaker persoonlijkheid en virale formats, terwijl nieuwe creator tools en AI-toepassingen het voor individuen eenvoudiger maken om professionele ‘content’ te produceren. Dat vergroot de concurrentie en vervaagt de grens tussen journalisten en creators. Niet toevallig wil driekwart van de bevraagde organisaties journalisten expliciet positioneren als herkenbare makers met een eigen publiek.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/239af2fb-0958-4ca8-85fd-4d8b9b807b31/uploads/images/4i64pin2ao/Screenshot_2026-01-12_at_15.07.38.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Tegelijk schuilt daarin een spanning: creators excelleren in stem en nabijheid, maar veel van hun content is opiniegedreven en niet gebonden aan journalistieke normen. De uitdaging voor redacties is niet om creators te imiteren, maar om hun lessen over persoonlijkheid en publieksrelatie te verbinden met wat journalistiek onderscheidt: redactionele verantwoordelijkheid, betrouwbaarheid en legitimiteit.</p><p>Ook de vorm verandert mee. Tekst verliest zijn vanzelfsprekende dominantie. Uitgevers verwachten een sterke toename van investeringen in video (+79 procentpunten) en audio (+71), vooral via podcasts en on-demand formats. Het artikel blijft bestaan, maar is niet langer het vanzelfsprekende eindproduct.</p><p>Wat hier zichtbaar wordt, is geen technologisch verhaal, maar een identiteitsverschuiving. Journalistiek definieert zichzelf niet langer via het stuk, maar via de relatie. De journalist wordt minder producent van losse content en meer herkenbare gids, uitlegger en vertrouwenspersoon.</p><p>In die context krijgt kunstmatige intelligentie een dubbel gezicht. In de redactie wordt AI een efficiënt hulpmiddel. Aan de voorkant wordt AI een concurrerende interface die journalistiek fragmenteert en herverdeelt. Dat dwingt redacties tot een ongemakkelijke maar noodzakelijke keuze: niet proberen alles te blijven doen, maar bewust kiezen wat alleen mensen kunnen.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p> </p><h2></h2>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/239af2fb-0958-4ca8-85fd-4d8b9b807b31/uploads/images/vm37rhb3z3/Screenshot_2026-01-12_at_15.05.34.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/239af2fb-0958-4ca8-85fd-4d8b9b807b31</link>
      <guid isPermaLink="false">239af2fb-0958-4ca8-85fd-4d8b9b807b31</guid>
      <pubDate>Mon, 12 Jan 2026 15:10:15 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Wanneer influencers de plaats innemen van journalisten]]></title>
      <description><![CDATA[Door Peter Vandermeersch In New York gebeurde eerder deze week iets opmerkelijks op journalistiek vlak. De pas aangetreden burgemeester Zohran Mamdani (34) hield zijn…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>In New York gebeurde eerder deze week iets opmerkelijks op journalistiek vlak. De pas aangetreden burgemeester Zohran Mamdani (34) <a href="https://www.youtube.com/watch?v=5mEGQY-Pvdg">hield zijn eerste formele persmoment in City Hall</a>. Dat gebeurde niet in aanwezigheid van verslaggevers van traditionele media. In plaats daarvan kregen zo’n tachtig influencers en digitale contentmakers toegang tot een besloten persconferentie en een rondleiding door het gebouw. Volgens medewerkers van City Hall vertegenwoordigden zij samen een online bereik van ongeveer 82 miljoen mensen. Alleen een waarnemer van <em>The New York Times</em> mocht aanwezig zijn.</p><p>Wat volgde was geen klassieke persconferentie, maar een zorgvuldig geënsceneerd media-evenement. De toon van het gesprek was allesbehalve kritisch. De eerste vraag kwam van <a href="https://www.instagram.com/laydayallday/">Layla Taremi,</a> een food- en beauty-influencer met tienduizenden volgers, die de burgemeester toesprak in een felblauw T-shirt met “Zohran” erop. “De afgelopen zes maanden heb ik zó veel plezier gehad met het maken van content voor u,” zei ze, voordat ze haar vraag stelde. Later die dag plaatste ze een video waarin ze dansend van vreugde te zien was op de trappen van City Hall.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/01a50d21-4001-42c3-b3f2-9c61756d39a8/uploads/images/l4a5kzsxzr/Screenshot_2026-01-09_at_10.03.32.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Andere aanwezigen spraken in vergelijkbare termen. Fitnessinfluencer Avelyn Castillo vertelde <em>The New York Times</em> dat ze aanvankelijk dacht dat de uitnodiging nep was. “Toen ik besefte dat het echt was, ging ik helemaal door het dak,” zei ze. “Ik dacht echt: wacht, ik?!” Ze boekte meteen een vlucht om erbij te kunnen zijn. “Het voelt gewoon zó speciaal om als contentmaker te worden uitgenodigd,” voegde ze eraan toe. “Dat onze invloed als gewone mensen in het huidige medialandschap wordt erkend — dat voelt heel fijn.”</p><p><a href="https://www.nytimes.com/2026/01/07/business/media/zohran-mamdani-social-media-creators.html">Zoals The New York Times beschreef,</a> was dit een bewust gekozen politiek-mediatiek moment. “Een online leger van sociale-media-influencers en digitale contentmakers speelde een belangrijke rol bij het stuwen van Mamdani naar zijn onwaarschijnlijke overwinning in de burgemeestersverkiezingen van vorig jaar,” schreef mediajournalist Michael M. Grynbaum. Zij verzamelden publieke steun, “TikTok na TikTok, Instagram-reel na Instagram-reel en Substack-bericht na Substack-bericht.” Het relatief onbekende parlementslid van de deelstaat werd burgemeester zonder zich te richten op kranten, televisie of klassieke persconferenties.</p><p>Voor veel aanwezigen deze week was het hun eerste bezoek aan City Hall. Schrijfster en Substack-auteur Bess Kalb postte een selfie met het bijschrift: “Het was leuk om je ongelooflijk hoopvol te voelen in een overheidsgebouw.” Mamdani zelf sprak de groep toe als “vertrouwde stemmen in gemeenschappen in elk stadsdeel van onze stad” en benadrukte dat zijn bestuur New Yorkers wil bereiken “via elk medium waarin zij zichzelf en de wereld om hen heen herkennen.” Hij sloot af door zijn telefoon tevoorschijn te halen voor wat hij zelf omschreef als <a href="https://x.com/NYCMayor/status/2009050169900413097">“een zeer slecht gekadreerde selfie” </a>met het publiek.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/01a50d21-4001-42c3-b3f2-9c61756d39a8/uploads/images/2p57m2fp4h/Screenshot_2026-01-09_at_10.05.08.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Dat alles staat in schril contrast met de persconferenties in Room 9, de historische perszaal van City Hall, waar journalisten doorgaans scherp doorvragen. “De meeste persconferenties in City Hall eindigen niet met de burgemeester en zijn vragenstellers die samen op de foto gaan,” merkte <em>The New York Times</em> droogjes op. <a href="https://nypost.com/author/craig-mccarthy/">Craig McCarthy, </a>chef City Hall van <em>The New York Post</em>, reageerde op sociale media met “Daar gaan we weer,” doelend op de uitsluiting van traditionele pers. Een woordvoerder van Mamdani stelde daarop dat de burgemeester journalisten regelmatig te woord staat tijdens zijn dagelijkse publieke optredens in de stad.</p><p>Ik schrijf hierover op deze plek omdat dit geen alleen staand geval is. Het is een strategie. NBC News meldde eerder al dat Mamdani tijdens zijn campagne besloten briefings organiseerde voor influencers en contentmakers, los van de reguliere pers. Die makers kregen directe toegang tot de kandidaat, konden vragen stellen en content maken voor hun volgers — zonder de filter van redacties, eindredacteuren of factcheckers.</p><p>In dat opzicht past Mamdani naadloos in een bredere politieke verschuiving die ook buiten New York wordt waargenomen. <em>Rolling Stone</em> beschreef <a href="https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/zohran-mamdani-influencer-culture-1235368766/">vorig jaar hoe zijn campagne niet alleen profiteerde van influencer-cultuur,</a> maar die cultuur ook veranderde. Makers die voorheen aarzelden om politiek te mengen met lifestylecontent, voelden steeds sterker de druk — vanuit hun publiek — om zich uit te spreken. </p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/01a50d21-4001-42c3-b3f2-9c61756d39a8/uploads/images/lp3otkqvav/Screenshot_2026-01-09_at_10.06.16.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Cruciaal is dat Mamdani’s campagne politiek niet bracht in de vorm van slogans of traditionele advertenties, maar als cultuur: via humor, popreferenties, persoonlijke verhalen en bestaande formats. Beleid werd uitgelegd in video’s die leken op gewone content, niet op campagneboodschappen.</p><p>Deze ontwikkeling is niet neutraal. In <em>Semafor</em> schetste een toonaangevende Democratische campagnestrateeg <a href="https://www.semafor.com/article/07/13/2025/top-admaker-to-dems-get-online-or-retire">hoe partijen hun communicatie fundamenteel herdenken.</a> Politici die blijven vertrouwen op persberichten, kranteninterviews en kabelnieuws lopen het risico irrelevant te worden. Directe distributie via digitale makers is sneller, effectiever en beter controleerbaar. Journalisten worden steeds vaker gezien als een tussenlaag die kan worden overgeslagen. Zowel president Trump als voormalig president Joseph R. Biden jr. organiseerden eerder vergelijkbare evenementen in het Witte Huis, waarbij digitale media en contentmakers exclusief de kans kregen om vragen te stellen.</p><p>Mamdani belichaamt die logica. Waar journalisten per definitie vragen stellen en context afdwingen, produceren influencers content binnen een relationeel kader: ze zijn te gast, voelen zich gezien en willen dat gevoel delen met hun publiek. Zelfs cynische online figuren gaven dat toe. Alex Hartman, maker van het satirische account <a href="https://www.instagram.com/nolitadirtbag/"><em>NoLIta Dirtbag,</em></a> zei na afloop tegen <em>The New York Times</em>: “Het was inspirerend.” Hij voegde eraan toe dat het gevoel van betrokkenheid op zichzelf al waardevol is, “zelfs als we uiteindelijk geen echte zeggenschap hebben.”</p><p>Daar zit de kern van het probleem. Betrokkenheid is geen tegenspraak. Zichtbaarheid is geen controle. En toegang is geen journalistiek. Wanneer politieke macht zich structureel richt tot makers die geen kritische rol claimen — en daar ook niet op worden afgerekend — verschuift de machtsbalans tussen bestuur en publiek.</p><p>Dit alles maakt Zohran Mamdani tot een voorbode. Wat in New York gebeurde, is een voorland van een politiek-mediale realiteit waarin journalisten niet langer vanzelfsprekend het eerste aanspreekpunt zijn. Influencers zijn geen vijand van de democratie, maar wanneer zij de plaats innemen van de waakhond in plaats van die aan te vullen, komt de kern van journalistiek onder druk te staan. In een tijd waarin politici steeds effectiever communiceren zonder lastige vragen, is journalistiek niet achterhaald. Ze is urgenter dan ooit.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/01a50d21-4001-42c3-b3f2-9c61756d39a8/uploads/images/l4a5kzsxzr/Screenshot_2026-01-09_at_10.03.32.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/01a50d21-4001-42c3-b3f2-9c61756d39a8</link>
      <guid isPermaLink="false">01a50d21-4001-42c3-b3f2-9c61756d39a8</guid>
      <pubDate>Fri, 09 Jan 2026 10:13:11 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[De prijs van waarheid]]></title>
      <description><![CDATA[In 2025 werden 128 journalisten gedood Door Peter Vandermeersch Mijn laatste column van vorig jaar ging over 2025 als het jaar van de leugen. Over hoe desinformatie,…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h5>In 2025 werden 128 journalisten gedood</h5><p></p><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Mijn laatste column van vorig jaar ging over <a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/posts/9f297503-a6d0-4f1d-b32b-7f319e1b0cc4">2025 als het jaar van de leugen.</a> Over hoe desinformatie, halve waarheden en bewuste misleiding steeds nadrukkelijker het publieke debat bepalen. Deze column gaat over de mensen die die leugens proberen bloot te leggen — en over de prijs die zij daarvoor betalen.</p><p>De Internationale Federatie van Journalisten heeft namelijk haar telling voor vorig jaar afgerond:<a href="https://www.ifj.org/media-centre/news/detail/category/impunity-2025/article/ifj-releases-final-2025-list-of-128-journalists-and-media-workers-killed#:~:text=One%20hundred%20and%20twenty%2Deight,list%20includes%20nine%20accidental%20deaths."> 128 journalisten en mediawerkers werden gedood.</a> Dit is geen schatting, geen politieke claim, maar het resultaat van een nauwgezette inventaris. Namen, landen, omstandigheden. Achter elk cijfer schuilt een mens die zijn of haar werk niet heeft overleefd.</p><p>Meer dan de helft van de doden viel in het Midden-Oosten, met Gaza als het dodelijke epicentrum. Daar kwamen tientallen journalisten om terwijl zij verslag deden van een oorlog waarin informatie zelf een strijdmiddel is geworden. Journalisten waren er geen toevallige slachtoffers van geweld, maar vaak directe getuigen van wat sommigen liever ongezien hielden.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/3de441ac-73fe-47b5-8c04-ff5466d03bf0/uploads/images/lssrle34pv/Screenshot_2026-01-05_at_09.46.28.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Ook elders bleef het gevaar groot. In Oekraïne stierven journalisten aan het front en bij raketaanvallen. In Soedan, Jemen en delen van Latijns-Amerika werden verslaggevers gedood terwijl zij corruptie, georganiseerde misdaad of machtsmisbruik onderzochten. Het patroon is herkenbaar: waar geweld structureel wordt en instituties verzwakken, verdwijnt de bescherming van de pers als eerste.</p><p>Europa kijkt vaak naar dit soort cijfers met een mengeling van afschuw en geruststelling. Alsof het hier fundamenteel anders is. Alsof persvrijheid een verworvenheid is die niet meer kan worden aangetast. Dat is een misvatting. Ook in Europa worden journalisten bedreigd, geïntimideerd en juridisch onder druk gezet. Onderzoeksjournalisten leven met politiebescherming. SLAPP-rechtszaken worden ingezet om verslaggeving te ontmoedigen. </p><p>Persvrijheid is geen geografisch afgebakend recht. Ze functioneert als een geheel. Wat elders genormaliseerd raakt, sijpelt onvermijdelijk door. Wanneer aanvallen op journalisten in oorlogen of autoritaire staten zonder gevolgen blijven, verzwakt ook hier de norm. Europa profiteert nog van instituties en rechtsbescherming, maar die zijn geen natuurwetten. Ze vergen onderhoud, waakzaamheid en politieke moed.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/3de441ac-73fe-47b5-8c04-ff5466d03bf0/uploads/images/6ib7q5fany/Screenshot_2026-01-05_at_09.56.40.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Wat al deze gevallen verbindt, is niet alleen het geweld zelf, maar wat erop volgt — of juist niet volgt. Onderzoeken blijven uit. Daders worden zelden vervolgd. Straffeloosheid is geen bijwerking meer, maar een structureel onderdeel van het probleem. Wie journalisten aanvalt, leert dat de consequenties beperkt zijn. En die les wordt wereldwijd opgepikt.</p><p>Tegelijkertijd zitten wereldwijd 533 journalisten gevangen vanwege hun werk, zo meldt de IFJ. Niet omdat ze geweld pleegden, maar omdat ze publiceerden. Omdat ze documenten lazen. Omdat ze vragen stelden die te dichtbij kwamen. China is daarbij de grootste gevangenis voor journalisten ter wereld. Persvrijheid wordt nog steeds beleden in verdragen en verklaringen, maar steeds vaker uitgehold in de praktijk.</p><p>Journalistiek is geen activisme en geen propaganda. Het is een publieke dienst, gebouwd op zorgvuldigheid, twijfel en verantwoordelijkheid. Precies daarom is ze lastig voor wie absolute controle nastreeft — en precies daarom verdient ze bescherming.</p><p>128 doden. Dat is geen statistiek voor een jaaroverzicht. Het is een waarschuwing. Over de staat van de journalistiek, maar vooral over de staat van de wereld waarin zij haar werk moet doen.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p></p><hr aria-hidden="true"/><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/3de441ac-73fe-47b5-8c04-ff5466d03bf0/uploads/images/lssrle34pv/Screenshot_2026-01-05_at_09.46.28.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/3de441ac-73fe-47b5-8c04-ff5466d03bf0</link>
      <guid isPermaLink="false">3de441ac-73fe-47b5-8c04-ff5466d03bf0</guid>
      <pubDate>Mon, 05 Jan 2026 10:00:01 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[2025: het jaar waarin de leugen won]]></title>
      <description><![CDATA[Door Peter Vandermeersch Politifact is een Amerikaans factcheckplatform dat sinds 2007 politieke uitspraken controleert en jaarlijks één “Lie of the Year” kiest: een…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Politifact is een Amerikaans factcheckplatform dat sinds 2007 politieke uitspraken controleert en jaarlijks één “Lie of the Year” kiest: een uitspraak die volgens de redactie het publieke debat het meest heeft misleid. Dat moment is uitgegroeid tot een vast ritueel in de journalistiek, een symbolisch oordeel over hoe de waarheid dat jaar onder druk stond. </p><p>In 2025 gebeurde iets wat Politifact zelf omschreef als uitzonderlijk. Er kwam geen winnaar. Geen ene uitspraak die boven de rest uitstak. In plaats daarvan werd 2025 uitgeroepen tot het <a href="https://www.poynter.org/fact-checking/2025/politifact-lie-year/">“Year of the Lies”</a>.</p><p>“De hoeveelheid, de hardnekkigheid en de impact van onwaarheden maakten het onmogelijk om er één uit te lichten,” zei Politifact-hoofdredacteur Katie Sanders. Volgens haar gaat het niet langer om losse leugens, maar om een patroon: misleiding als constante achtergrondruis van het publieke debat. Leugens zijn niet langer ontsporingen, maar een strategie. Niet incidenteel, maar structureel.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/9f297503-a6d0-4f1d-b32b-7f319e1b0cc4/uploads/images/ia3rznbjdg/Screenshot_2025-12-29_at_18.01.02.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Dat werd ook zichtbaar in de lezersstemming die Politifact organiseerde. Daarin eindigde niet één bizarre uitspraak bovenaan, maar een reeks claims van wereldleiders die aantoonbaar onjuist waren en tegelijk enorme gevolgen hadden. </p><p>De uitspraak van de Israëlische premier dat er “geen hongersnood in Gaza” zou zijn, werd door lezers het vaakst genoemd. Politifact beoordeelde de claim als “Pants on Fire”, de zwaarste kwalificatie. Een redacteur merkte daarbij op: “Dit soort uitspraken doen niet alleen geweld aan de waarheid, ze ontkennen ook het lijden van echte mensen.”</p><p>Wat 2025 onderscheidt van eerdere jaren is niet alleen de politieke context, maar het mediasysteem waarin deze leugens circuleren. Een korte video die miljoenen keren wordt bekeken, kan vandaag meer invloed hebben dan een zorgvuldig onderbouwd onderzoeksstuk. De waarheid verliest niet omdat ze zwak is, maar omdat de leugen beter wordt verspreid. Dat mechanisme is cruciaal. Algoritmes belonen emotie, verontwaardiging en bevestiging. Niet correctie, nuance of twijfel.</p><p>In zo’n omgeving wordt factchecking steeds meer een vorm van schadebeperking. De correctie komt vaak pas nadat de leugen haar werk al heeft gedaan. Politifact erkende dat expliciet in zijn terugblik op 2025. “We zien dat een factcheck zelden dezelfde mensen bereikt als de oorspronkelijke misleidende claim,” schreef de redactie. “Dat betekent niet dat factchecking zinloos is, maar wel dat het gevecht fundamenteel ongelijk is.”</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/9f297503-a6d0-4f1d-b32b-7f319e1b0cc4/uploads/images/kn26hwdgou/Screenshot_2025-12-29_at_18.01.23.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>De menselijke gevolgen van dat ongelijke gevecht lopen als een rode draad door de analyses van dit jaar. Boeren die beleid zien ontsporen door foutieve cijfers, zorgverleners die geconfronteerd worden met patiënten die medische desinformatie geloven, minderheden die doelwit worden van complottheorieën. “Leugens zijn geen woorden in een vacuüm,” zei een Politifact-journalist. “Ze landen altijd ergens.”</p><p>Dat Politifact besloot geen Lie of the Year te kiezen, is daarom meer dan een redactionele voetnoot. Het is een signaal. 2025 liet zien dat het probleem niet langer één politicus, één campagne of één uitspraak is. Het probleem is een informatiesysteem waarin waarheid structureel in het defensief is gedrongen. Voor Journalistiek onder vuur betekent dat een pijnlijke maar noodzakelijke conclusie: de strijd gaat niet meer alleen over het ontmaskeren van leugens, maar over het verdedigen van het idee dat waarheid überhaupt nog telt.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/9f297503-a6d0-4f1d-b32b-7f319e1b0cc4/uploads/images/ia3rznbjdg/Screenshot_2025-12-29_at_18.01.02.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/9f297503-a6d0-4f1d-b32b-7f319e1b0cc4</link>
      <guid isPermaLink="false">9f297503-a6d0-4f1d-b32b-7f319e1b0cc4</guid>
      <pubDate>Tue, 30 Dec 2025 13:24:36 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Jaar van de klap]]></title>
      <description><![CDATA[Trump versus de BBC en de toekomst van de vrije pers Door Peter Vandermeersch Het jaar 2025 zal de geschiedenis ingaan als het jaar waarin de journalistiek rechtstreeks…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Intimidatie via rechtszaal bedreigt persvrijheid</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Het jaar 2025 zal de geschiedenis ingaan als het jaar waarin de journalistiek rechtstreeks werd aangevallen door het hoogste ambt in de Verenigde Staten.</p><p>Op 16 december diende Donald Trump een schadeclaim van 10 miljard dollar in tegen de BBC, de Britse publieke omroep, met het argument dat een bewerking van zijn 6 januari-toespraak in een Panorama-documentaire hem verkeerd en kwaadwillig zou hebben voorgesteld. Het is de eerste keer dat een Amerikaanse president een Europese nieuwsorganisatie voor een rechter daagt.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/4b6d4494-2cf3-487c-9f9b-bbf816ec13d6/uploads/images/yfg3oigv4j/Screenshot_2025-12-17_at_10.00.39.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>De kern van Trumps aanklacht: de BBC zou fragmenten van zijn toespraak zodanig hebben gemonteerd dat het leek alsof hij expliciet opriep tot geweld tijdens de bestorming van het Capitool. De omroep erkende later dat de montage een verkeerde indruk kon wekken en bood excuses aan, maar ontkent dat dit een juridische grondslag voor <em>defamation</em> vormt. Trump vordert 5 miljard dollar voor reputatieschade en nog eens 5 miljard onder Floridas wetgeving rond misleidende handelspraktijken.</p><p>Maar hoeveel kans maakt hij werkelijk? In de Verenigde Staten ligt de lat voor publieke figuren extreem hoog. Om van <em>defamation</em> te spreken moet worden bewezen dat de media niet alleen fout zaten, maar dat zij met opzet of met roekeloze onverschilligheid de waarheid hebben genegeerd. Trumps advocaten zullen moeten aantonen dat BBC-journalisten bewust manipuleerden. Dat is juridisch moeilijk.</p><p>Bovendien werd de documentaire niet op Amerikaanse televisie uitgezonden; ze was in de eerste plaats bedoeld voor een Brits publiek en pas via streaming en omwegen in de VS te bekijken. De vraag is dus of een Amerikaanse rechter zich überhaupt bevoegd acht en of er sprake is van aantoonbare schade binnen de VS.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/4b6d4494-2cf3-487c-9f9b-bbf816ec13d6/uploads/images/krlwapl32w/Screenshot_2025-12-17_at_10.03.46.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Toch past deze rechtszaak naadloos in Trumps bekende playbook. Het eerste element is intimidatie: extreem hoge schadeclaims dienen minder vaak om juridische overwinningen te behalen dan om mediaorganisaties af te schrikken. Het tweede element is framing: Trump beschuldigt de BBC van politieke motieven en positioneert journalistiek als een vijandige kracht in een strijd die hij zelf definieert. Het derde element is strategisch procederen: de keuze voor een rechtbank in Florida is geen toeval, zeker niet nu de Britse juridische termijn allang verstreken is.</p><p>De vraag achter de vraag is dan ook wat Trumps echte bedoeling is. Gaat het hem om een foutenrechtzetting? Of gebruikt hij een montagefout als hefboom om een veel bredere boodschap te sturen: dat media die kritisch berichten niet alleen moeten worden tegengesproken, maar financieel en institutioneel onder druk gezet? De gevolgen zijn al zichtbaar. De BBC leed reputatieschade, twee topfiguren stapten op en het vertrouwen in hun journalistiek kreeg een deuk.</p><p>Deze zaak gaat niet alleen over de BBC of over één documentaire. Ze raakt aan een fundamenteler punt: onder welke voorwaarden kan onafhankelijke journalistiek functioneren wanneer juridische intimidatie een politiek instrument wordt? De vraag die redacties zich in 2026 moeten stellen, is niet hoe een montagefout kon gebeuren, maar hoe een fout verandert in een wapen.</p><p>Het jaar eindigt met een klap die nog lang zal nadreunen. Trumps rechtszaak tegen de BBC is niet het sluitstuk van een conflict tussen een politicus en een reportage, maar het begin van een nieuw tijdperk waarin de grenzen tussen politieke macht, juridische strategie en vrije pers verder verschuiven.</p><p>Een versie van dit artikel werd<a href="https://www.trouw.nl/opinie/peter-vandermeersch-intimidatie-via-de-rechtszaal-bedreigt-de-persvrijheid~b3f162cf/"> op 27 december gepubliceerd in Trouw.</a></p><hr aria-hidden="true"/><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/4b6d4494-2cf3-487c-9f9b-bbf816ec13d6/uploads/images/yfg3oigv4j/Screenshot_2025-12-17_at_10.00.39.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/4b6d4494-2cf3-487c-9f9b-bbf816ec13d6</link>
      <guid isPermaLink="false">4b6d4494-2cf3-487c-9f9b-bbf816ec13d6</guid>
      <pubDate>Mon, 29 Dec 2025 11:25:35 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[“Samenlevingen die niet investeren in informatie, investeren in…]]></title>
      <description><![CDATA[Door Peter Vandermeersch Aan het eind van dit jaar wil ik hier een document opnieuw onder de aandacht te brengen dat misschien wel de meest fundamentele analyse is die…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h1>Samenlevingen die niet investeren in informatie, investeren in chaos</h1><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Aan het eind van dit jaar wil ik hier nog even terugkomen op een document dat misschien wel de meest fundamentele analyse is die ik dit jaar heb gelezen over ons vak en dat, zo denk ik, te weinig aandacht heeft gekregen.</p><p>In het najaar publiceerden enkele van ’s werelds meest gezaghebbende economen, onder wie Joseph Stiglitz, Daron Acemoğlu en Philippe Aghion, die alle drie de Nobelprijs voor de Economie hebben gekregen, een rapport over de toekomst van de informatievoorziening. Dat was opvallend scherp in toon en inhoud. “<a href="https://informationdemocracy.org/wp-content/uploads/2025/09/The-Economic-Imperative-of-Investing-in-Public-Interest-Media.pdf">The Economic Imperative of Investing in Public Interest Media”</a>, zo luidt de titel van het erg lezenswaardig document.</p><p>De economen schrijven dat “toegang tot betrouwbare informatie de fundamentele grondstof is die onze economie van de 21ste eeuw aandrijft” en dat “onafhankelijke media de samenleving een grote meerwaarde bieden, doordat zij bijdragen aan transparantie en goed bestuur in politieke en economische aangelegenheden.”</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/08c9a931-6037-405d-a2f7-37a924841c5c/uploads/images/mn5aggayx2/Screenshot_2025-12-22_at_11.08.56.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Zulke zinnen lees je zelden in economische rapporten. Ze verraden een ernst die verder gaat dan sectoranalyse. De auteurs waarschuwen zonder meer voor een “informatie-Armageddon”. Dat is geen beeldspraak maar een diagnose van wat zij structurele erosie van de publieke informatievoorziening noemen.</p><p>Het rapport maakt een fundamenteel punt: journalistiek is geen marktproduct maar infrastructuur. “Media die het publieke belang dienen, spelen een essentiële rol bij het garanderen van de informatiestroom en het bewaken van de kwaliteit ervan.” </p><p>Public interest media  “functioneren als de centrale banken van de informele economie: zij leveren het vertrouwen dat nodig is om het systeem te laten functioneren.” Wie iets ‘infrastructuur’ noemt, erkent dat het niet alleen mag bestaan bij gratie van advertentiemodellen of algoritmische distributie. Infrastructuur vraagt om stabiliteit en publieke zorg.</p><p>De auteurs beschrijven hoe het klassieke journalistieke verdienmodel is uitgehold. “In het digitale tijdperk is dat model ingestort. Een van de belangrijkste oorzaken is de steeds oneerlijkere concurrentie van techgiganten en de digitale platformen die zij controleren”, waardoor de informatie-economie niet gericht is op betrouwbaarheid maar op bereik.</p><p>Het gevolg is desastreus. “We staan op een pad waarop journalistiek in het publieke belang dreigt in te storten — met enorme gevolgen voor onze economie, onze samenleving en onze democratieën.”</p><p>Het rapport pleit dan ook voor duurzame financiering van journalistiek in het publiek belang, voor effectieve regulering van dominante platformen en voor een politieke erkenning dat onafhankelijke informatievoorziening een publiek goed is. “Wat we nu nodig hebben, is geen heruitvinding van het wiel, maar een nieuwe dosis politieke wil én een gezamenlijke inzet van overheden om te investeren in wat we weten dat werkt.”</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/08c9a931-6037-405d-a2f7-37a924841c5c/uploads/images/6jxigwn5f3/Screenshot_2025-12-22_at_11.09.55.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Juist aan het eind van dit jaar, waarin desinformatie, strategische communicatie en toenemende polarisatie het publieke debat vaak bepaalden, krijgt deze analyse extra gewicht. Ze laat zien dat de crisis in de journalistiek geen sectorprobleem is maar een structurele kwestie die raakt aan het functioneren van onze democratie.</p><p>De economen in hun slotparagraaf: “We hebben leiderschap nodig dat dit moment van crisis weet om te vormen tot een unieke kans — een once‑in‑a‑generation opportunity — om een informatie-economie te bouwen die klaar is voor de toekomst.”</p><p>Dit document mag niet verdwijnen in het jaararchief. Het legt vast dat de toekomst van journalistiek geen intern debat is maar een maatschappelijke opdracht, en dat de vraag of we betrouwbare informatie willen behouden een maatschappelijke en politieke keuze is.</p><p><em>In een eerdere versie van dit stuk waren citaten niet correct. Dit is hierboven gecorrigeerd.</em></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/08c9a931-6037-405d-a2f7-37a924841c5c/uploads/images/mn5aggayx2/Screenshot_2025-12-22_at_11.08.56.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/08c9a931-6037-405d-a2f7-37a924841c5c</link>
      <guid isPermaLink="false">08c9a931-6037-405d-a2f7-37a924841c5c</guid>
      <pubDate>Mon, 22 Dec 2025 11:14:09 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[In 2025 is de journalistiek op een kantelpunt beland]]></title>
      <description><![CDATA[Alleen wie AI omarmt én investeert in eigen journalistiek onderzoek, houdt grip op de werkelijkheid Door Peter Vandermeersch 2025 werd geen jaar waarin de journalistiek…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Alleen wie AI omarmt én investeert in eigen journalistiek onderzoek, houdt grip op de werkelijkheid</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>2025 werd geen jaar waarin de journalistiek abrupt veranderde, maar wel een waarin ontwikkelingen die jarenlang sluimerden zich onontkoombaar aandienden. De opmars van generatieve AI, de machtsstrijd tussen uitgevers en technologiebedrijven, het dalende vertrouwen in nieuwsmedia, de afkeer van jongeren van klassieke mediavormen en de toenemende politisering van de informatie-orde: samen maakten ze dit jaar tot een kantelpunt. Ze dwongen redacties kritisch naar hun werkwijze en hun bestaansreden te kijken.</p><p>Journalisten maken nog altijd verhalen, maar de kern van het ambacht verschuift. Waar journalistiek vroeger draaide om het produceren van berichten, draait zij nu om interpreteren, filteren en controleren. Nooit in de geschiedenis van de mensheid groeide de informatiestroom zo massaal. Overdaad is geen abstract probleem meer, het is een dagelijkse realiteit die het vermogen tot duiding aantast.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/2e48d725-45d8-46e6-8a05-70ed46c38495/uploads/images/3x4pmtdd4t/Screenshot_2025-12-18_at_18.20.34.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Illustratie Hajo voor NRC</figcaption></figure><p>Tegen die achtergrond barstte de botsing tussen uitgevers en grote AI-ontwikkelaars openlijk los. Grote taalmodellen (Large language models, LLM’s) zoals ChatGPT, Claude, Llama en Gemini zijn getraind op enorme hoeveelheden journalistiek, iets waarvoor zelden toestemming is gevraagd. Al in september 2023 verklaarden vertegenwoordigers van AI-bedrijven voor het Amerikaanse Congres dat hun modellen noodzakelijkerwijs <a href="https://www.axios.com/2024/04/05/open-ai-training-data-public-available-meaning?utm_source=chatgpt.com">„publiek toegankelijke webinhoud”</a> gebruiken.</p><p>Wat als technische vanzelfsprekendheid werd gepresenteerd, klonk voor uitgevers als de erkenning van een praktijk die jarenlang buiten beeld was gebleven: we stelen jullie journalistiek. Mathias Döpfner, topman van de Duitse uitgeverij Axel Springer, <a href="https://pressgazette.co.uk/platforms/mathias-dopfner-axel-springer-openai/">formuleerde het treffend</a>: „Iemand die onze data wil gebruiken, moet ervoor betalen”, zei hij vorig jaar op het INMA-congres in Londen. Wie die fundering aantast, tast op den duur het hele bouwwerk aan.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/2e48d725-45d8-46e6-8a05-70ed46c38495/uploads/images/t66w5hbfos/Screenshot_2025-12-18_at_18.22.07.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>De sector reageerde verdeeld. Sommige mediagroepen kozen voor samenwerking en sloten licentiedeals met AI-bedrijven. Anderen kozen voor juridische confrontatie. <em>The New York Times</em> begon een rechtszaak waarin de krant stelt dat AI-bedrijven op industriële schaal auteursrechten schenden. Sommige Europese uitgevers sloten zich daarbij aan, uit vrees dat hun werk wordt uitgehold zonder dat zij meedelen in de waarde die hun verslaggeving genereert.</p><p>Daarmee wordt nog een andere realiteit zichtbaar: als redacties de middelen willen behouden om te blijven investeren in onderzoek, verslaggeving en verificatie, dan moet er een eerlijk model komen waarbij AI-bedrijven bijdragen aan de kosten van de journalistiek waar hun systemen op steunen. Zonder structurele vergoeding verschraalt het ecosysteem waarvan zowel media als LLM’s afhankelijk zijn. De waarde die AI-systemen genereren, komt immers niet uit het niets; ze komt voort uit tientallen jaren collectieve journalistieke arbeid. Wie toegang wil tot die rijkdom, moet helpen ze in stand te houden.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/2e48d725-45d8-46e6-8a05-70ed46c38495/uploads/images/wz5esokrue/Screenshot_2025-12-18_at_18.26.13.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Beeld van Villamedia. Gemaakt met behulp van AI, Sora</figcaption></figure><p>Intussen is minstens zo belangrijk wat er binnen redacties gebeurt. De paradox is dat uitgerekend de technologie die het vak onder druk zet, ook de technologie is die het vak kan versterken. Want generatieve AI is ook een zegen voor de journalistiek. AI helpt bij het ordenen van documenten, het samenvatten van rapporten, het transcriberen van interviews, het vergelijken van bronnen, het herkennen van patronen en het begrijpen van complexe dossiers. Dat zijn precies de taken die het journalistieke werk vaak verstikken: tijdrovend, repetitief, noodzakelijk, maar niet onderscheidend. Door die lasten te verlichten, maakt AI tijd vrij voor wat door mensen kan worden gedaan: oordeelsvorming, bronwerk, veldreportages, twijfel, morele afweging.</p><p>Toch heerst in veel redacties nog schrik. Sommige journalisten vrezen dat AI de kwaliteit zal ondermijnen, anderen dat het publiek geen verschil meer ziet tussen menselijke en machinale duiding. Daarbovenop leeft de angst dat uitgevers AI zullen gebruiken om journalisten te vervangen en kosten te besparen.</p><p>Die zorg is begrijpelijk, maar ze mist het echte gevaar. Niet AI binnen redacties bedreigt het vak, maar AI buiten redacties: systemen die zonder journalistiek oordeel massaal synthetische content produceren die eruitziet als nieuws, maar het niet is.</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/2e48d725-45d8-46e6-8a05-70ed46c38495/uploads/images/gqkex7dgs4/Screenshot_2025-12-18_at_18.37.11.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>AI gegenereerd met Perplexity</figcaption></figure><p>Daarom is maximale transparantie noodzakelijk. In een tijd van <em>deepfakes</em>, gemonteerde citaten en automatisch gegenereerde teksten moet journalistiek niet alleen feiten presenteren, maar ook laten zien hoe zij controleert, wat zij weglaat en waarom. Transparantie in de journalistiek is geen modekreet, maar een vorm van publieke rekenschap en een nieuwe bron van gezag.</p><p>Te midden van alle technologische verschuivingen blijft één journalistieke vorm cruciaal: onderzoeksjournalistiek. Die levert namelijk dat op wat geen algoritme kan genereren: nieuwe feiten. AI kan analyseren, structureren en samenvatten, maar geen verborgen misstanden onthullen, geen vertrouwelijk document loskrijgen, geen bronnennetwerk opbouwen, geen kritisch interview doen. Dat is de taak van onderzoeksjournalisten, van wie de besten dan weer AI zullen gebruiken om hun werk nog beter te maken.</p><p>Ondertussen verandert het publiek minstens zo snel als de technologie. Vooral jongeren wenden zich af van klassieke nieuwsformats en zoeken hun informatie bij individuen die uitleggen in korte, directe, visuele vormen. <em>Creators</em> zoals de Fransman Hugo Travers (HugoDécrypte) en de Spaanjaard Emilio Doménech bereiken miljoenen jonge kijkers met toegankelijke politieke duiding. En kijk eens wat News Daddy klaarspeelt: één maker die dagelijks miljoenen jongeren bereikt met snel, begrijpelijk nieuws. Voor Generatie Z zijn zij vaak primaire vensters op de wereld. Niet omdat ze eenvoudiger zijn, maar omdat ze minder afstand creëren.</p><p>Terwijl die verschuivingen plaatsvonden, bereikte in 2025 de politieke druk in de Verenigde Staten een ongeziene intensiteit. Het Witte Huis lanceerde een officiële website waarop burgers media kunnen aangeven die volgens de regering „fake news” verspreidden. Een federaal meldpunt dat functioneert als een moderne zwarte lijst.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/2e48d725-45d8-46e6-8a05-70ed46c38495/uploads/images/x2heqt3tn4/Screenshot_2025-12-18_at_18.47.22.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>In juli 2025 eiste Donald Trump bovendien 10 miljard dollar in een smaadproces tegen <em>The Wall Street Journal</em>, wegens berichtgeving over een vermeende brief aan Jeffrey Epstein. Ook tegen <em>The New York Times</em> en de BBC dreigde hij met claims van miljarden dollars. Juridisch heeft dit weinig kans, maar politiek werkt het verlammend. Het signaal is dat kritische journalistiek je financieel kan vernietigen. Een president die de vrije pers niet alleen verkettert maar ook probeert haar economisch te breken, tast een democratisch fundament aan — en normaliseert vijanddenken dat wereldwijd navolging vindt.</p><p>Tegen deze achtergrond van grote technologieplatformen die onze journalistiek dreigen te stelen, van AI-modellen die ongecontroleerde informatie creëren en verspreiden, van wantrouwende oudere en jongere nieuwsgebruikers en van politieke actoren die nieuwsmedia wegzetten als ‘vijanden van het volk’, is er behoefte aan niet minder, maar juist meer en betere journalistiek.</p><p>Journalistiek die technologie beheerst, transparantie omarmt, samenwerkt met creators die jongeren en anderen bereiken en – met vallen en opstaan – vooral blijft doen wat geen enkele machine kan: de waarheid blootleggen.</p><p><em>Dit verhaal werd op 18 december </em><a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2025/12/17/in-2025-is-de-journalistiek-op-een-kantelpunt-beland-a4915413"><em>gepubliceerd door NRC</em></a><em>. Er volgde een </em><a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2025/12/18/eerstelijns-journalistiek-is-de-moeder-van-alle-nieuwsmedia-a4915736"><em>terechte aanvulling</em></a><em> van Freek Staps, hoofdredacteur van ANP.</em></p><p><em>In een eerdere versie van dit verhaal legde ik een fout citaat in de mond van Matthias Döpfner. Dit is gecorrigeerd.</em></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/2e48d725-45d8-46e6-8a05-70ed46c38495/uploads/images/3x4pmtdd4t/Screenshot_2025-12-18_at_18.20.34.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/2e48d725-45d8-46e6-8a05-70ed46c38495</link>
      <guid isPermaLink="false">2e48d725-45d8-46e6-8a05-70ed46c38495</guid>
      <pubDate>Fri, 19 Dec 2025 09:27:49 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Neutraliteit onder druk]]></title>
      <description><![CDATA[De botsing tussen klassieke afstand en democratische verantwoordelijkheid Door Peter Vandermeersch Ik las deze week het stuk van Margaret Sullivan, die ik een van de…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h2>De botsing tussen klassieke afstand en democratische verantwoordelijkheid</h2><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Ik las deze week <a href="https://margaretsullivan.substack.com/p/america-has-tragically-changed-but?utm_source=substack&amp;publication_id=1186548&amp;post_id=181600668&amp;utm_medium=email&amp;utm_content=share&amp;utm_campaign=email-share&amp;triggerShare=true&amp;isFreemail=true&amp;r=3u50n&amp;triedRedirect=true">het stuk van Margaret Sullivan,</a> die ik een van de interessantste denkers over journalistiek vind. Ze was mediacolumnist bij de Washington Post, daarvoor ombudsman van de New York Times, en behoort tot die zeldzame stemmen die zowel binnen als buiten grote nieuwsorganisaties de discussie over journalistieke verantwoordelijkheid scherp weten te voeren. </p><p>Haar recente bijdrage op Substack, waarin ze schrijft dat Amerika “tragisch veranderd” is, zette me aan het denken. Ze legt een vinger op een journalistiek dilemma dat in 2025 scherper werd: hoe moet onze beroepsgroep omgaan met Donald Trump? Als een uitzonderlijke politieke figuur die uitzonderlijke verslaggeving vereist? Of juist als een gewone politicus, om de journalistieke ethiek van neutraliteit te bewaken?</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/00da61df-3114-4195-9124-e8d35e4bca20/uploads/images/aq2kqyapmt/Screenshot_2025-12-16_at_09.03.53.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Voor Sullivan is het duidelijk dat traditionele neutraliteit tekortschiet wanneer een politicus doelbewust instituties, verkiezingsprocedures en de waarheid zelf ondermijnt. Zij schrijft dat de pers zich niet de illusie kan permitteren dat de democratie zichzelf wel overeind houdt. Journalistiek moet alert blijven op pogingen om democratische normen te ondergraven. </p><p>Zelfs de traditionele taal van ‘balanced coverage’ kan daarbij misleidend zijn. In haar analyse citeert ze A.G. Sulzberger, de uitgever van de New York Times, die vasthoudt aan een klassiek principe: “Neutrality is a core value. Independence is our North Star.” Het is die overtuiging die Sullivan vandaag in twijfel trekt: wat betekent neutraliteit wanneer één van de spelers het speelveld wil afbreken?</p><p>Tegenover Sullivans visie staat een stevige tegenstroom in de Amerikaanse media. Die vindt dat de journalistiek juist trouw moet blijven aan haar klassieke principes van afstand, zorgvuldigheid en professionaliteit. Tot dat kamp behoren onder anderen Ben Smith (Semafor, ex–New York Times), de redacties van Axios en Politico, voormalig Wall Street Journal-hoofdredacteur Gerard Baker, en journalisten binnen NPR en PBS. Zij waarschuwen dat een activistische houding de geloofwaardigheid van de pers ondergraaft, precies omdat ze dan lijkt te bevestigen wat Trump zijn aanhang voortdurend influistert: dat de media in wezen een politieke actor is.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/00da61df-3114-4195-9124-e8d35e4bca20/uploads/images/zk2ljanfz7/Screenshot_2025-12-16_at_09.10.52.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Smith formuleerde het in een interview met The New Yorker bijzonder scherp: <a href="https://www.newyorker.com/magazine/2023/05/15/traffic-ben-smith-book-review">“It’s dangerous for journalists to imagine themselves as the last bulwark of democracy.</a>” Baker verwoordt dezelfde gedachte nog directer wanneer hij schrijft: “<a href="https://azpbs.org/keepingitcivil/2025/10/gerard-baker-media-trust-and-political-polarization-in-america/?utm_source=chatgpt.com">People no longer trust the mainstream media because too many journalists see themselves as political actors rather than reporters of reality.</a>” Voor deze stroming moet Trump volgens dezelfde standaarden behandeld worden als elke andere politicus, niet omdat hij normaal handelt, maar omdat de journalistiek geen normen mag oprekken zonder zichzelf te verliezen.</p><p>Beide kampen erkennen de ernst van de situatie. Ze zien hoe polarisatie escaleert, hoe instituties onder druk staan en hoe het vertrouwen in media verder afbrokkelt. Maar hun remedies liggen ver uit elkaar. Voor Sullivan en haar medestanders is Trump een democratische uitzondering die een uitzonderlijke aanpak vereist. Voor Smith, Baker en de Axios-school is Trump juist de ultieme test: kan de journalistiek haar eigen regels trouw blijven wanneer ze onder maximale druk staat?  “Wie zwijgt, kiest de kant van de macht,” klinkt het in het ene kamp. “Wie strijdt, verliest de geloofwaardigheid die macht kan controleren,” luidt het in het andere.</p><p>Het debat dat Sullivan oprakelt, gaat natuurlijk niet alleen over Trump. Het gaat over de kern van journalistiek: hoe verhoudt de pers zich tot macht? Wanneer wordt neutraliteit medeplichtigheid?  Staat neutraliteit gelijkstaat aan passiviteit? Duwt een activistische houding het publiek verder weg?</p><p>Dat dit debat in 2025 woedt, toont geen zwakte van het vak, maar juist de vitaliteit ervan. Het gaat over een beroepsgroep die worstelt met haar rol in tijden van extreme druk en weigert te vervallen in gemakzuchtige formules.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/00da61df-3114-4195-9124-e8d35e4bca20/uploads/images/aq2kqyapmt/Screenshot_2025-12-16_at_09.03.53.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/00da61df-3114-4195-9124-e8d35e4bca20</link>
      <guid isPermaLink="false">00da61df-3114-4195-9124-e8d35e4bca20</guid>
      <pubDate>Tue, 16 Dec 2025 08:12:53 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[We kijken allemaal dezelfde kant op]]></title>
      <description><![CDATA[Dat maakt rest van wereld onzichtbaar Door Peter Vandermeersch De jaarlijkse Media Wrapped-analyse van Onclusive — een wereldwijde telling en interpretatie van honderden…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Dat maakt rest van wereld onzichtbaar</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>De jaarlijkse <a href="https://onclusive.com/en-gb/resources/whitepaper/media-wrapped-2025-download/?utm_campaign=31579700-NE-ON-202512-Wrapped-2025&amp;utm_medium=email&amp;_hsenc=p2ANqtz-9O8SG3RnzU_koYkkISNGMOcVyfB6Zn-y6jjrYirWf8bNK_e-CKCBr84JaBBmpO0E3CEpFkcnUmjpJ774Zs_yCQ9bcOUXS_26rbtpSL4_goHoeQeX8&amp;_hsmi=393612832&amp;utm_content=393612832&amp;utm_source=hs_email"><em>Media Wrapped-analyse van Onclusive </em></a>— een wereldwijde telling en interpretatie van honderden miljoenen nieuws- en socialemediaberichten die toont welke gebeurtenissen het publieke debat domineren — laat zien hoe onze aandacht steeds meer samenklontert rond een handvol megagebeurtenissen. In 2025 waren er bijna 300 miljoen vermeldingen over verkiezingen wereldwijd, 283 miljoen over Gaza, meer dan 200 miljoen over Donald Trump en ruim 125 miljoen over Oekraïne.</p><p>Die volumes zijn zo overweldigend dat ze bijna automatisch bepalen waar wij — publiek, politiek en journalistiek — onze blik op richten.</p><p>Die geconcentreerde aandacht creëert een gevaarlijke illusie voor ons, nieuwsgebruikers: dat we “de wereld” volgen. In werkelijkheid zien we slechts dat deel van de wereld waar iedereen al naar kijkt. De rest valt weg.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/d7505bde-b980-4329-ab26-0ca6596551e3/uploads/images/ymhnl5kod4/Screenshot_2025-12-12_at_11.04.30.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Dat wordt pijnlijk zichtbaar wanneer je kijkt naar de vergeten conflicten. <a href="https://www.rodekruis.nl/persberichten/conflict-soedan-verwoestende-gevolgen/">In Soedan woedt een oorlog die miljoenen mensen op de vlucht jaagt </a>en 25 miljoen burgers humanitaire hulp doet nodig hebben. Toch haalt dat drama in een jaar niet wat Gaza soms in een week haalt. Jemen, Congo, Myanmar, Haïti — humanitaire catastrofes van enorme omvang verschijnen in de globale dataset als ruis, vaak minder dan een paar tienden van een procent van de wereldwijde aandacht. Het is niet hun ernst die bepaalt of ze zichtbaar zijn, maar de vraag of ze passen binnen de logica van geopolitieke nabijheid, emotionele herkenbaarheid of algoritmische beloning.</p><p>Ons aandachtssysteem versterkt wat al gezien wordt en laat verdwijnen wat geen momentum heeft. Precies daar ligt de journalistieke opdracht. Journalistiek mag niet meegedreven worden door de wereldwijde reflex om allemaal dezelfde richting uit te kijken. Als we uitsluitend volgen waar de schijnwerpers al staan, laten we miljoenen mensen achter in het donker. Nieuwswaarde kan nooit worden herleid tot volume, trendingness of internationale echo’s.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/d7505bde-b980-4329-ab26-0ca6596551e3/uploads/images/b7nsp2unuc/Screenshot_2025-12-12_at_11.05.42.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Goede journalistiek verzet zich tegen de automatisering van onze blik. Zij zoekt het vergeten en het ongeziene. Zij draait het hoofd wanneer anderen star blijven kijken. Zij kiest niet voor de grootste golven, maar voor de plekken waar stilte heerst. Want wat wij niet belichten, bestaat niet in het publieke bewustzijn. Wat niet bestaat in dat bewustzijn, kan nooit urgent worden.</p><p>Zo blijft journalistiek een tegenkracht, geen meeloper, en behoudt ze haar essentiële rol in een wereld die steeds sneller vergeet wat buiten het licht valt.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg mijn nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/d7505bde-b980-4329-ab26-0ca6596551e3/uploads/images/ymhnl5kod4/Screenshot_2025-12-12_at_11.04.30.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/d7505bde-b980-4329-ab26-0ca6596551e3</link>
      <guid isPermaLink="false">d7505bde-b980-4329-ab26-0ca6596551e3</guid>
      <pubDate>Fri, 12 Dec 2025 10:08:05 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[2025: een dodelijk jaar voor journalisten]]></title>
      <description><![CDATA[En een waarschuwing voor de Democratie Door Peter Vandermeersch Deze blog heet Journalistiek onder Vuur — en helaas is dat niet alleen een metafoor. In veel delen van de…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>En een waarschuwing voor de Democratie</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Deze blog heet <em>Journalistiek onder Vuur</em> — en helaas is dat niet alleen een metafoor. In veel delen van de wereld staat journalistiek vandaag daadwerkelijk onder vuur, soms letterlijk. <a href="https://rsf.org/en/2025-deadly-year-journalists-where-hate-and-impunity-lead">Het nieuwe jaarrapport van Reporters Without Borders</a> toont opnieuw hoe gevaarlijk het vak is en hoe diep de aanval op de vrije pers ingrijpt in de fundamenten van de democratie.</p><p>Elk jaar publiceert RSF zijn overzicht van journalisten die zijn gedood, gevangengezet, verdwenen of gegijzeld. Het rapport over 2025 is meer dan een opsomming van tragedies. Het is een waarschuwing voor wat er gebeurt wanneer haat, ontmenselijking en straffeloosheid vrij spel krijgen, en waarom de toestand van de mondiale persvrijheid centraal blijft staan voor iedereen die zich om democratie bekommert.</p><p>Dit jaar kwamen 67 journalisten om het leven door hun werk. Het waren geen toevallige slachtoffers. Ze werden doelbewust getroffen. Tegelijkertijd zitten wereldwijd 503 journalisten in de gevangenis, zijn 135 anderen verdwenen en worden 20 journalisten gegijzeld. Deze cijfers laten een beroep zien dat steeds verder onder druk komt te staan.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/9b59dc7c-04d0-4dc0-9f27-4fbe653e97f0/uploads/images/nfswnmz5rc/Screenshot_2025-12-10_at_08.04.32.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Meer dan 40 procent van de dodelijke slachtoffers viel in Gaza, waar Palestijnse journalisten herhaaldelijk werden getroffen tijdens Israëlische militaire operaties. Velen van hen waren duidelijk herkenbaar als verslaggevers. Ook andere regio’s blijven gevaarlijk. In Latijns-Amerika, vooral in Mexico, eisen georganiseerde misdaad en lokale corruptie vele journalistieke levens. In Oekraïne worden zowel lokale verslaggevers als buitenlandse correspondenten het doelwit van Russische aanvallen. In Soedan heeft het wegvallen van staatsgezag ertoe geleid dat journalisten er onbeschermd zijn.</p><p>Gevangenschap is een ander middel om kritische stemmen het zwijgen op te leggen. China blijft wereldwijd de grootste gevangenzetter van journalisten. Rusland blijft onafhankelijke berichtgeving over de oorlog in Oekraïne criminaliseren, en in Myanmar behandelt de militaire junta journalistiek als een vorm van verzet. </p><p>Daarnaast verdwijnen steeds meer journalisten. Niet minder dan 135 verslaggevers zijn onvindbaar. Veel van deze gevallen doen zich voor in het Midden-Oosten en Latijns-Amerika, regio’s waar de grens tussen staatsmacht en criminele groepen vaak vervaagt. Voor de 20 journalisten die worden gegijzeld, meestal door milities of extremistische bewegingen, is de boodschap duidelijk: de pers wordt een ruilmiddel.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/9b59dc7c-04d0-4dc0-9f27-4fbe653e97f0/uploads/images/4g2g67wxkc/Screenshot_2025-12-10_at_08.05.28.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Wanneer journalisten het zwijgen wordt opgelegd door geweld, intimidatie of gevangenschap, verliezen samenlevingen toegang tot betrouwbare feiten. Verantwoording vervaagt. Het publieke gesprek raakt vervormd of gemanipuleerd. Macht wordt steeds minder gecontroleerd.</p><p>Geweld tegen journalisten wordt steeds meer genormaliseerd. Politieke leiders zetten de media weg als vijanden. Online haatcampagnes groeien uit tot bedreigingen in de echte wereld. Daders blijven vaak ongestraft. De boodschap die daardoor ontstaat, is dat het schaden van journalisten acceptabel is.</p><p>Achter de statistieken schuilt een ongemakkelijke waarheid. De meeste journalisten die in 2025 omkwamen, stierven in hun eigen land, terwijl ze verslag deden van hun eigen gemeenschap. Hun dood herinnert ons eraan dat democratie niet plotseling instort, maar langzaam erodeert wanneer degenen die licht werpen één voor één worden uitgeschakeld.</p><p>Het RSF-rapport is dus geen gewoon jaaroverzicht. Het is een signaal dat de mondiale omgeving voor journalistiek verslechtert en dat de gevolgen veel verder reiken dan de pers alleen. Wanneer degenen die feiten verzamelen en controleren worden bedreigd of uitgeroeid, valt de duisternis niet vanzelf. Ze wordt opgelegd. En als democratieën niet reageren, zal die duisternis zich verder uitbreiden.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/9b59dc7c-04d0-4dc0-9f27-4fbe653e97f0/uploads/images/nfswnmz5rc/Screenshot_2025-12-10_at_08.04.32.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/9b59dc7c-04d0-4dc0-9f27-4fbe653e97f0</link>
      <guid isPermaLink="false">9b59dc7c-04d0-4dc0-9f27-4fbe653e97f0</guid>
      <pubDate>Wed, 10 Dec 2025 08:20:31 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Journalistiek in 2050]]></title>
      <description><![CDATA[Wat het boeiende themanummer van de Columbia Journalism Review ons vertelt Door Peter Vandermeersch De Columbia Journalism Review, een van de beste vakbladen ter wereld,…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h2>Wat het boeiende themanummer van de Columbia Journalism Review ons vertelt</h2><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Journalistiek bevindt zich op een uniek kwetsbaar punt in haar geschiedenis, schrijft de <em>Columbia Journalism Review,</em> een van de beste vakbladen voor media en journalistiek. Uitgeefbedrijven consolideren, Donald Trump valt de persvrijheid aan, ‘contentmakers’ op TikTok en YouTube vervuilen het informatielandschap, en er is het spookbeeld van kunstmatige intelligentie, “dat het businessmodel kan ondermijnen, of het nieuws publiceren zelfs overbodig maakt.”</p><p>Verandering kan eng zijn, maar in tijden van verandering zijn er ook nieuwe kansen voor journalisten en vakorganisaties.</p><p>Op het eind van 2025 vroeg het blad aan hoofdredacteuren, onafhankelijke journalisten en andere mediaprofessionals hoe de journalistiek er zou kunnen uitzien in 2050. De algemene opvatting: “De mediasector zal er tegen 2050 zó anders uitzien dat mensen die er nu in werken haar nauwelijks zullen herkennen.”</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/4f59e26b-bb7c-4d03-b0de-c441358c3a7d/uploads/images/ofk35hiplj/Screenshot_2025-12-08_at_15.36.07.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Tekening Columbia Journalism Review</figcaption></figure><p>Een greep uit hoe collega’s naar de toekomst kijken:</p><p>Zullen de grote merken eigenlijk nog bestaan? X, het vroegere Twitter, niet meer zegt David Remnick van <em>The New Yorker</em> (“Het is echt fascinerend om te zien in welke gecompliceerde en negatieve richting het is gegaan.”)</p><p><em>The New York Times, The Wall Street </em>en<em> The Washington Post</em> wel, zegt Ben Smith van <em>Semafor.</em> Maar hij twijfelt aan de overlevingskansen van televisieketens. “In een videolandschap dat in totale chaos is en volledig wordt gedomineerd door persoonlijkheden, is het voor mij helemaal niet duidelijk wat het nut is van een drieletter-netwerkmerk. Ik denk dat ABC, CNN, CBS allemaal echt zullen moeten uitzoeken waarom ze bestaan.”</p><p>Emma Tucker van <em>The Wall Street Journal</em> heeft het over een “winner-takes-all-scenario, waarbij ze in het Verenigd Koninkrijk de BBC en, “mogelijks” <em>The Times</em> noemt. “Daarnaast zul je ook een veel meer gediversifieerd nieuwslandschap hebben met individuele nieuwsbrieven en hype specialistische publicaties. En we zullen nog steeds lokale media hebben, maar het zullen niet de algemene lokale kranten van weleer zijn.”</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/4f59e26b-bb7c-4d03-b0de-c441358c3a7d/uploads/images/sqd6ay6ey6/Screenshot_2025-12-08_at_15.36.21.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Tekening Columbia Journalism Review</figcaption></figure><p>Opmerkelijk zijn de zorgen — die overigens ook sterk in Europa leven — voor het lokale nieuws. “Ik zou graag denken dat over vijfentwintig jaar onze staats- en lokale overheden het belang zullen inzien van al kleine lokale media in steden en dorpen in ons land, die een heel belangrijke dienst leveren aan lokale gemeenschappen. Ik hoop dat we lokale nieuwsvoorziening ruimhartig zullen financieren en dat er publieke financiering zal zijn”, aldus Esther Wang van <em>Hell Gate</em>, een lokale site in New York.</p><p>Emma Tucker ziet ook een veel nauwere relatie ontstaan tussen journalisten en hun publiek. “Je kon een verhaal googelen en je keek niet eens wie het maakte. Maar in de toekomst zal het voor mensen veel meer uitmaken waar dat nieuws vandaan komt. Mensen zullen meer van journalisten blijven eisen. Het zal niet genoeg zijn om iets alleen maar te melden. Je zult een expert in je vakgebied moeten zijn en ook banden met je publiek moeten opbouwen.”</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/4f59e26b-bb7c-4d03-b0de-c441358c3a7d/uploads/images/wbsorprjoo/Screenshot_2025-12-08_at_15.35.50.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Tekening Columbia Journalism Review</figcaption></figure><p>En dan is er natuurlijk AI. “We zullen het merendeel van onze informatie krijgen van die persoonlijk toegesneden AI-systemen”, zegt Taylor Lorenz van <em>User Mag.</em> “Veel traditionele media zullen verdwenen zijn.”</p><p>Het is wel goed dat repetitieve taken in de redacties worden vervangen door AI, zegt de Braziliaanse Patricia Campos Mello (“Ik gebruik het voor vertalen, samenvatten en transcriberen”) maar Esther Wang waarschuwt voor “de manieren waarop bedrijfsleiders willen dat journalisten AI tegenwoordig gebruiken, in sommige gevallen om echte mensen en echte verslaggeving te vervangen. We zullen dus krachtige inspanningen nodig hebben om dit tegen te gaan”.</p><p>Katie Drummond van <em>Wired </em>is optimistischer. Het publiek zal genoeg krijgen van al die AI-gegenereerde content die het internet nu al overspoelt. “Ik denk eigenlijk dat we een heropleving zullen zien van door mensen geleidde journalistiek en door mensen geleid schrijven en werk. Misschien is dat optimistisch en utopisch van mij. Publicaties die nu echt leunen op door mensen geleid werk, zullen blijven bestaan en floreren”.</p><p><em>Dit stuk vervangt een eerder stuk waarin foute citaten voorkwamen van verschillende journalisten, publicisten of wetenschappers. </em></p><p></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><hr aria-hidden="true"/><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/4f59e26b-bb7c-4d03-b0de-c441358c3a7d/uploads/images/ofk35hiplj/Screenshot_2025-12-08_at_15.36.07.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/4f59e26b-bb7c-4d03-b0de-c441358c3a7d</link>
      <guid isPermaLink="false">4f59e26b-bb7c-4d03-b0de-c441358c3a7d</guid>
      <pubDate>Mon, 08 Dec 2025 14:40:19 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Transparantie bij The New York Times]]></title>
      <description><![CDATA[In een opmerkelijk Q&A-stuk toont hoofdredacteur Joe Kahn hoe de krant omgaat met politieke druk, interne twijfel en de roep om transparantie. Door Peter Vandermeersch…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>In een opmerkelijk Q&amp;A-stuk toont hoofdredacteur Joe Kahn hoe de krant omgaat met politieke druk, interne twijfel en de roep om transparantie.</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Dit is een van de meest indrukwekkende stukken die ik de voorbije maanden las over journalistiek. <em>The New York Times</em> gaf zijn executive editor, Joe Kahn, een ongewoon podium: lezers mochten hem rechtstreeks bevragen over keuzes, fouten, druk en onafhankelijkheid. <a href="https://www.nytimes.com/2025/12/02/us/joe-kahn-executive-editor-questions.html?unlocked_article_code=1.5k8.tqsr.R62snVsqlDX4&amp;smid=url-share">Het resultaat is een openhartig en scherp gesprek dat veel blootlegt over de toestand van de journalistiek vandaag.</a></p><p>Kahn zelf is een man van weinig poeha. Jarenlang werkte hij als correspondent in China, waar hij macht en censuur van dichtbij leerde kennen. Hij won een Pulitzer en groeide uit tot iemand die journalistieke onafhankelijkheid niet als slogan ziet, maar als dagelijkse praktijk. Sinds 2022 leidt hij de NYT-redactie als executive editor. Zijn leidraad is eenvoudig maar radicaal: “To report deeply and thoroughly, surface facts and a range of perspectives on the news, help people understand the world and deliver accountability journalism on issues of public concern.”</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/260902af-5014-41ce-95b2-32200dabe08c/uploads/images/f3rysubbk2/Screenshot_2025-12-05_at_17.37.31.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Het stuk ontstond op een moment waarop grote media steeds harder worden bekritiseerd. Politici beschuldigen hen van partijdigheid, burgers voelen zich niet altijd gehoord, en binnen redacties leven discussies over de vraag hoeveel activisme een nieuwsmedium zich kan of mag permitteren. In die sfeer kiest <em>The New York Times </em>voor transparantie. Kahn zegt het helder: “And yes, there are times we get things wrong that we should have gotten right in the first place. We have a transparent process for <a href="https://www.nytimes.com/section/corrections">addressing errors</a>, <a href="https://www.nytimes.com/article/new-york-times-corrections.html">correcting facts</a> and issuing editors’ notes about mistakes in our coverage.”</p><p>De vragen van lezers zijn allesbehalve zacht. Ze gaan over de essentie van journalistiek: waarom krijgt het ene verhaal meer aandacht dan het andere? Hoe gaat een redactie om met politieke druk? Hoe bepaal je de juiste toon in tijden van polarisatie? Hoe verzoen je snelheid met zorgvuldigheid? En hoe blijft een krant onafhankelijk als elk bericht meteen via sociale media wordt gewogen, becommentarieerd en soms aangevallen?</p><p>Kahn antwoordt zonder defensieve reflex. Hij benadrukt dat druk overal vandaan komt: “The most challenging part of the job is producing an independent news report when some readers really want a more partisan one. We’re committed to independent journalism, unencumbered by ties to political parties, government, corporations or private interests.” Daarmee normaliseert hij iets dat we te weinig durven benoemen: journalistiek leeft voortdurend op de rand van twijfel en debat. Onafhankelijkheid is geen vaststaand principe, maar een continu gevecht.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/260902af-5014-41ce-95b2-32200dabe08c/uploads/images/qgyz72gfwb/Screenshot_2025-12-05_at_17.38.56.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Het interview maakt ook duidelijk hoe groot de verantwoordelijkheid van een executive editor vandaag is. Een krant als de NYT moet tegelijk snel én diepgravend zijn, digitaal agressief én journalistiek standvastig, commercieel robuust én principieel onafhankelijk. Dat is balanceren op een koord, en Kahn erkent dat openlijk. Journalistiek, zegt hij, is nooit af: “There isn’t a day that goes by when I and my colleagues feel we have gotten everything just right and have no more questions about how best to cover the biggest stories. We’re always pushing for a fuller or more complete account, or for an angle the initial coverage may have inadvertently missed or downplayed. […] the best answer to big questions about our journalism is more journalism. Keep reporting.”</p><p>Dat vat misschien het best samen wat het stuk zo bijzonder maakt. Kahn toont niet hoe een perfecte redactie werkt, maar hoe een redactie worstelt, discussieert en toch koers probeert te houden. Hij laat zien hoe intern debat geen bedreiging is, maar een voorwaarde voor kwaliteit. En hij toont dat fouten niet altijd een bewijs zijn van vooringenomenheid, maar soms gewoon van menselijkheid in een complexe nieuwsomgeving.</p><p>Voor redacties in Vlaanderen en Nederland is dit interview meer dan een venster op een Amerikaanse newsroom. Het fungeert als spiegel. Ook hier botsen media op dezelfde vragen: hoe leg je journalistieke keuzes uit aan een publiek dat steeds meer inzicht vraagt? Hoe ga je om met de roep om activisme versus de roep om strikte neutraliteit? Hoe bewaak je geloofwaardigheid in een omgeving waar elke misstap viraal kan gaan? Hoe zet je fouten recht?</p><p>De kracht van Kahn is dat hij geen perfecte antwoorden presenteert, maar wel een houding. Een houding die zegt: journalistiek verdedigen doe je niet door muren op te trekken, maar door ze transparant te maken. Door uit te leggen hoe keuzes tot stand komen. Door te durven zeggen dat onafhankelijkheid soms wankelt, maar nooit mag wijken. En door het gesprek met het publiek niet te zien als risico, maar als onderdeel van het vak.</p><p>Het interview bewijst dat journalistiek onder vuur niet per se verzwakt hoeft te worden. Ze kan er ook sterker, zelfbewuster en eerlijker uitkomen. Wat Kahn laat zien, is dat leiderschap in journalistiek begint met het erkennen van onze kwetsbaarheid — en het koppelen daarvan aan een hardnekkig engagement om het beter te blijven doen.</p><p><em>Citaten van Joe Kahn waren in een eerder versie van deze blog niet correct weergegeven. Dat is hierboven aangepast.</em></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/260902af-5014-41ce-95b2-32200dabe08c/uploads/images/f3rysubbk2/Screenshot_2025-12-05_at_17.37.31.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/260902af-5014-41ce-95b2-32200dabe08c</link>
      <guid isPermaLink="false">260902af-5014-41ce-95b2-32200dabe08c</guid>
      <pubDate>Fri, 05 Dec 2025 16:41:20 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Politici ondermijnen de pers: van Keijzer tot het Witte Huis]]></title>
      <description><![CDATA[Hoe een Nederlandse rel past in een wereldwijde aanval op journalistiek Door Peter Vandermeersch De recente aanval van Mona Keijzer op de NOS lijkt op het eerste gezicht…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Hoe een Nederlandse rel past in een wereldwijde aanval op journalistiek</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>De recente aanval van Mona Keijzer op de NOS lijkt op het eerste gezicht een typisch Nederlands incident: een vicepremier die de publieke omroep <a href="https://www.nporadio1.nl/nieuws/politiek/572c95e9-b916-4a1b-a3b0-7b289d5c2e6e/keijzer-houdt-vast-aan-omstreden-x-tweet-over-nos-met-een-knipoog-bedoeld">beschuldigt van het doorgeven van propaganda.</a> Wie iets verder kijkt dan Den Haag, ziet dat haar woorden geen op zichzelf staande uitglijder zijn. Ze passen in een internationale beweging waarin politici de journalistiek niet langer simpelweg bekritiseren, maar proberen haar legitimiteit te ondermijnen. Keijzer is daarmee geen uitzondering, maar een symptoom van een structureel democratisch probleem.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/378ce958-df3c-4a20-bd79-cd012f1113be/uploads/images/zgom2lpi6a/Screenshot_2025-12-02_at_09.50.17.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Dat wordt erkend door internationale waakhonden. Het <a href="https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/news/worst-threats-journalism-come-politicians-best-defence-against-them-serving-public">Reuters Institute</a> verwoordt het zo: “In many countries, leading national politicians are considered by respondents to pose the biggest threat, especially in the United States where Donald Trump’s second term has been marked by a strategy of ‘flooding the zone’, often with misleading information or false statements. He has long used the term ‘fake news’ to vilify media critical of his policies.” Met andere woorden: de grootste bedreiging voor journalistiek komt niet langer van economische druk, sociale media of technologie, maar van politici die de macht hebben het publieke vertrouwen in journalistiek te breken.</p><p>In de Verenigde Staten is die trend al jaren zichtbaar en inmiddels geïnstitutionaliseerd. De regering-Trump onderhoudt een <a href="https://www.whitehouse.gov/mediabias/">officiële webpagina op de White House-site</a> waar nieuwsorganisaties en individuele journalisten publiekelijk worden gelabeld als “Misleading. Biased. Exposed.” Het is geen retorische provocatie meer; het is een staatsinstrument dat bedoeld is om vertrouwen in de pers te ondermijnen en kritische verslaggeving te ontmoedigen. Een president die journalisten vanuit de overheid classificeert, zet een stap richting staatspropaganda.</p><p>Ook in Europa is dezelfde logica zichtbaar. In Duitsland is het woord Lügenpresse, dat door de nazi’s werd gebruikt om kritische media als vijanden van het volk neer te zetten, door de AfD <a href="https://duitslandinstituut.nl/artikel/28738/lugenpresse-de-comeback-van-een-omstreden-leus">opnieuw in de politieke woordenschat gebracht.</a> Daarmee wordt niet langer kritiek geuit op een concrete publicatie, maar wordt een gehele beroepsgroep bij voorbaat verdacht gemaakt.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/378ce958-df3c-4a20-bd79-cd012f1113be/uploads/images/35lckibwbf/Screenshot_2025-12-02_at_09.48.30.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>In het recente rapport van het Reuters Institute: “This is especially the case in countries where mainstream media are seen to be unduly influenced by powerful agendas (e.g. <a href="https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2025/greece">Greece</a> and <a href="https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2025/hungary">Hungary</a>). In polarised markets such as the United States, those that identify on the right are also much more inclined to see news media as a major threat, with many believing that they deliberately misinform the public and work to a liberal agenda.” De aanval verschuift van de inhoud naar de persoon, van het artikel naar de journalist. Dat maakt de schade des te groter, omdat het journalisten persoonlijk kwetsbaar maakt en het risico op intimidatie en zelfcensuur verhoogt.</p><p>Een voorbeeld dat vaak onder de radar blijft, maar juist binnen de Europese Unie extra relevant is, komt uit Griekenland. Human Rights Watch concludeerde in 2025 dat de persvrijheid daar de afgelopen jaren <a href="https://www.hrw.org/report/2025/05/08/bad-worse/deterioration-media-freedom-greece">dramatisch is verslechterd.</a> Journalisten worden bespioneerd met spyware, geconfronteerd met lastercampagnes, geïntimideerd via SLAPP-zaken en financieel ondermijnd doordat staatsadvertenties vooral naar regeringsgezinde media gaan. Onafhankelijke redacties spreken openlijk over een groeiend klimaat van zelfcensuur. Griekenland laat zien hoe snel een democratie kan afglijden wanneer politieke macht wordt gebruikt om media te controleren in plaats van te controleren te worden.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/378ce958-df3c-4a20-bd79-cd012f1113be/uploads/images/6g62g65x72/Screenshot_2025-12-02_at_09.47.23.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Wanneer je deze voorbeelden naast elkaar legt, wordt de rode draad zichtbaar. Politici die zich bedreigd voelen door kritische journalistiek verschuiven hun aanval van de inhoud naar de integriteit van de journalistiek zelf. Niet: dit artikel bevat fouten, maar: deze journalist is niet te vertrouwen. Niet: deze omroep is kritisch, maar: deze omroep staat aan de verkeerde kant. De aanval gaat niet meer over feiten, maar over legitimiteit.</p><p>Het gevolg is overal hetzelfde. De samenleving verliest een gedeeld fundament. Media worden niet langer gezien als bron van informatie, maar als politieke actor of zelfs als vijand.</p><p>Volgens het Reuters Institute ligt de enige echte verdediging tegen deze aanvallen niet in terughoudendheid, maar in het blijven dienen van het publiek: “Impartiality, accuracy, transparency, and original reporting are what the public expects, even if many people think that the media continue to fall short. The good news is that these are things many journalists and news media would like to offer people.” Dat is een opdracht, een waarschuwing en een bemoediging tegelijk.</p><p>Mona Keijzers aanval op de NOS is geen incident. Ze maakt deel uit van een groeiende reeks politieke machtsgrepen tegen de pers — subtieler of grover, maar overal gevaarlijk. Het normaliseren van wantrouwen jegens de vrije pers is misschien wel het grootste gevaar voor de democratie van onze tijd.</p><p><em>In een eerdere versie van deze nieuwsbrief waren citaten van Reuters niet correct. Die zijn in deze versie gecorrigeerd.</em></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/378ce958-df3c-4a20-bd79-cd012f1113be/uploads/images/zgom2lpi6a/Screenshot_2025-12-02_at_09.50.17.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/378ce958-df3c-4a20-bd79-cd012f1113be</link>
      <guid isPermaLink="false">378ce958-df3c-4a20-bd79-cd012f1113be</guid>
      <pubDate>Tue, 02 Dec 2025 09:54:15 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[De moed om te zeggen dat we fout zaten]]></title>
      <description><![CDATA[Waarom ik liever een krant met littekens heb dan een krant die niet toegeeft dat ze gewond raakte Door Peter Vandermeersch Laat ik maar meteen eerlijk beginnen: ik ben…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h4>Waarom ik liever een krant met littekens heb dan een krant die niet toegeeft dat ze gewond raakte</h4><p></p><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Laat ik maar meteen eerlijk beginnen: ik ben bevooroordeeld. In mijn laatste jaar als hoofdredacteur van <em>De Standaard</em>, (2010) stelde ik Filip Verhoest aan als ombudsman, een functie die toen nog niet bestond, en in mijn eerste jaar als hoofdredacteur bij <em>NRC Handelsblad</em> benoemde ik Sjoerd de Jong in die (ook daar voorheen niet bestaande) functie. Misschien maakt dat me partijdig. Maar misschien is dat precies waarom ik dit stuk schrijf.</p><p>We leven in een tijd waarin journalistieke fouten geen gewone fouten zijn. Ze worden wapens. Politici – Trump voorop – wachten op elke misstap, op elke slordigheid, op elke titel die net iets te scherp of net iets te vrijblijvend is. Op sociale media wordt één ongelukkige zin opgeblazen tot bewijs van kwade intenties.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/68f20754-9985-4940-a559-7e95387f7fb2/uploads/images/l4wfra22p5/Screenshot_2025-11-27_at_16.07.33.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>In zo’n klimaat is fouten minimaliseren of stilletjes rechtzetten niet alleen onverstandig; het is dodelijk. Als we niet uitleggen hoe we werken en waarom we beslissingen nemen, zal iemand anders het wel doen — en meestal niet in ons voordeel.</p><p><strong>NRC publiceerde kritiek zonder verpinken</strong></p><p><em>NRC</em> ervoer dat recent in de verslaggeving rond Hans Wijers. De kritiek was fel, de verontwaardiging oprecht, en lezers liepen weg. Dan heb je twee opties: defensief achter je redactionele gelijk gaan staan, of de moed hebben om de eigen fouten te laten fileren. <em>NRC </em>koos voor dat laatste, en vroeg ombudsman Herman Staal te onderzoeken wat er misging. Zijn conclusie was duidelijk: het journalistieke onderzoek was terecht, maar er ging tegelijk te veel fout. Het feit dat NRC die kritiek zonder verpinken publiceerde, siert de krant meer dan welk verdedigingsstatement ook.</p><p>Ook <em>De Volkskrant</em> komt tot dat besef. Met de komst van ombudsvrouw Loes Reijmer keerde een noodzakelijke vorm van zelfkritiek terug. Haar analyse van de podcasts van de krant stelde een ongemakkelijke vraag: voldoen die nieuwe journalistieke formats wel aan dezelfde normen als de krant zelf? Niet altijd, zo bleek. Precies daarom is zo’n onafhankelijke stem onmisbaar.</p><p>Journalistiek spreidt zich vandaag uit over audio, video, sociale media en hybride vormen waarin nieuws, entertainment en opinie gemakkelijk door elkaar lopen. Juist dan moet er iemand zijn die op de rem kan staan en kan zeggen: hier verwateren onze principes.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/68f20754-9985-4940-a559-7e95387f7fb2/uploads/images/bm3dx3563s/Screenshot_2025-11-27_at_16.19.15.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>Transparantie is zelfbescherming</strong></p><p>Transparantie is niet alleen een ethische keuze, het is ook pure zelfbescherming. Trump bedreigde intussen verschillende grote mediaorganisaties met miljardenclaims, soms om fouten die op zichzelf klein waren, soms om context die net niet genuanceerd genoeg werd weergegeven.</p><p>De BBC moest zich verdedigen na een montagefout in een documentaire. <em>The Times</em> toonde hoe één gênante vergissing – het toeschrijven van uitspraken aan de verkeerde Bill de Blasio – kan uitgroeien tot een internationale vernedering. De fout doet pijn, maar de échte schade zit in wat erna gebeurt: verstoppen, ontkennen, stil editen. Transparantie is niet de vijand, maar het schild.</p><p>Onderzoek naar transparantie bevestigt dat. Het is geen wondermiddel; sceptici blijven sceptici, hoe open je keuken ook is. Maar transparantie versterkt wel het vertrouwen bij lezers die nog bereid zijn te luisteren. Ze maakt zichtbaar wat journalistiek onderscheidt van propaganda, opinie of AI-gegenereerde content.</p><p><strong>Lezers waarderen rechtzettingen</strong></p><p>Ze toont ook hoe journalistieke keuzes tot stand komen – iets wat we veel te vaak voor vanzelfsprekend houden. De Amerikaanse nieuwsbrief Tangle bewijst hoe krachtig radicale openheid kan zijn: elke fout wordt bovenaan de volgende editie rechtgezet, mét uitleg en mét verantwoordelijkheid. Lezers waarderen dat. Ze verwachten niet dat we nooit fouten maken, wel dat we eerlijk zijn over de fouten die we maken.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/68f20754-9985-4940-a559-7e95387f7fb2/uploads/images/3tbsucsead/Screenshot_2025-11-27_at_16.40.44.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Als ik kijk naar wat redacties vandaag moeten doen, zie ik drie dingen. Ten eerste: maak interne kritiek structureel. Een ombudsman of transparantie-redacteur of hoe je het beestje ook noemt moet geen luxe zijn, maar een vast onderdeel van een moderne redactie. Ten tweede: corrigeer zichtbaar, niet stiekem. Een fout is geen schande; ze verbergen is dat wel. Ten derde: leg uit hoe we werken. Zeker nu AI onze workflow binnendringt, moeten lezers weten wat er door mensen wordt gecontroleerd en wat niet.</p><p>Waarom geloof ik hier zo hard in? Omdat ik op redacties heb gezien hoe ze sterker, eerlijker en samenhangender worden wanneer iemand intern en onafhankelijk de vinger op de wonde mag leggen. Omdat lezers die eerlijkheid voelen. Omdat journalistiek floreert wanneer ze haar eigen kwetsbaarheid durft te tonen.</p><p><strong>Liever een krant met littekens</strong></p><p>Ik heb liever een krant met littekens dan een krant die nooit durft toe te geven dat ze gewond raakte. De kracht van journalistiek ligt niet in onfeilbaarheid, maar in de moed om te zeggen: wij zaten fout. En in de overtuiging om daarna te tonen hoe we het voortaan beter doen.</p><p>Aanvullling. Een dag na het verschijnen van dit stukje heeft de hoofdredactie van NRC de berichtgeving <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2025/11/28/nrc-rectificeert-berichtgeving-rondom-informateur-wijers-a4914002">gerectificeerd en de lezer excuses aangeboden.</a></p><p>Tweede aanvulling. Op 5 december schreef ombudsman Herman Staal <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2025/12/05/hans-wijers-en-de-zeven-beloften-van-nrc-a4914555">een tweede stuk over deze zaak </a>waarbij hij ook bijzonder kritisch was over zijn eerste afweging. Het versterkt alleen maar mijn punt over de zelfreflectie en mijn respect voor een organisatie die met fouten omgaat.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg mijn nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/68f20754-9985-4940-a559-7e95387f7fb2/uploads/images/l4wfra22p5/Screenshot_2025-11-27_at_16.07.33.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/68f20754-9985-4940-a559-7e95387f7fb2</link>
      <guid isPermaLink="false">68f20754-9985-4940-a559-7e95387f7fb2</guid>
      <pubDate>Thu, 27 Nov 2025 15:44:50 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Journalistiek onder vuur: online haat is geen bijzaak meer — het is…]]></title>
      <description><![CDATA[Door Peter Vandermeersch Deze nieuwsbrief heet Journalistiek onder vuur. Dat is niet altijd letterlijk. Maar wat er online gebeurt, voelt soms even dreigend. Ik merk het…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h1>Journalistiek onder vuur: online haat is geen bijzaak meer — het is een wapen</h1><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p><strong>Deze nieuwsbrief heet <em>Journalistiek onder vuur</em>. Dat is niet altijd letterlijk. Maar wat er online gebeurt, voelt soms even dreigend.</strong></p><p>Ik merk het in gesprekken met collega’s, in vertrouwelijke berichten laat op de avond, in de twijfel die bij mensen binnensluipt wanneer de zoveelste golf aan beledigingen binnenrolt. Geen kogels, maar wel woorden die raken. En soms net zo hard.</p><p><a href="https://europeanjournalists.org/wp-content/uploads/2025/11/SUJ-harassment-report_final-24.11.2025_compressed.pdf">Het nieuwe rapport van de European Federation of Journalists </a>bevestigt wat ik al te vaak hoor en zie: online haat is geen toeval, geen ruis, geen achtergrondlawaai. Het is een methode geworden. Een strategie om journalisten te ontmoedigen, te vermoeien, te beschadigen. Voor vrouwelijke collega’s is het nog intenser, nog agressiever, vaak vileiner. Deepfakes, seksistische bedreigingen, georganiseerde campagnes — het is niet bedoeld om te choqueren, maar om te knevelen.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/b2d16027-d57a-42be-a72f-13150e7b7cf4/uploads/images/cotex6ea3f/Screenshot_2025-11-25_at_09.55.54.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>En ik begrijp het maar al te goed wanneer journalisten me vertellen dat ze bepaalde onderwerpen vermijden, niet om zichzelf te sparen, maar om hun gezin gerust te houden. Dat ze twijfelen voor ze op ‘publiceren’ drukken. Dat ze een soort mentale pantsering moeten bouwen om hun werk te kunnen doen. Het is een menselijke reflex — maar precies daarom zo gevaarlijk. Want elke keer iemand een stap terugzet, wint de intimidatie terrein.</p><p>Wat mij blijft frustreren is hoe traag Europese regeringen en instellingen reageren. Alsof online intimidatie iets abstracts is, een digitaal onweer dat vanzelf overwaait. Maar het waait niet over. Het wordt georganiseerder, doelgerichter, professioneler. En terwijl overheden en platforms elkaars verantwoordelijkheid blijven doorschuiven, worden journalisten de buffer, de schokdemper, de eerste lijn.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p>De frontlinie van persvrijheid ligt vandaag niet alleen in rechtszalen, parlementen of conflictgebieden. Ze ligt in onze commentaarsecties, in onze inboxen, in de digitale coulissen waar de publieke opinie wordt gevormd en gemanipuleerd. Daar wordt geprobeerd om de journalistiek klein te krijgen, te demoraliseren en uiteindelijk te doen verdwijnen uit het debat. En als dat lukt, verliezen we allemaal — niet alleen de pers, maar de democratie zelf.</p><p>Het is tijd om dat luidop te zeggen. Online haat tegen journalisten is geen detail en geen bijkomstigheid van ons werk. Het is een aanval op de publieke dialoog. Op de waarheid. Op het recht van burgers om te weten wat er gebeurt in de wereld, zonder dat die informatie gefilterd wordt door intimidatie.</p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/b2d16027-d57a-42be-a72f-13150e7b7cf4/uploads/images/cotex6ea3f/Screenshot_2025-11-25_at_09.55.54.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/b2d16027-d57a-42be-a72f-13150e7b7cf4</link>
      <guid isPermaLink="false">b2d16027-d57a-42be-a72f-13150e7b7cf4</guid>
      <pubDate>Tue, 25 Nov 2025 10:04:04 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[De banaliteit van het kwaad in de Oval Office]]></title>
      <description><![CDATA[“Things happen”: hoe Trump de waarheid over Jamal Khashoggi opnieuw vermoordt Door Peter Vandermeersch Ik loop al uren te denken: hier schrijf ik niet over. Het gaat…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<p>“Things happen”: hoe Trump de waarheid over Jamal Khashoggi opnieuw vermoordt</p><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Ik loop al uren te denken: hier schrijf ik niet over. Het gaat namelijk weer over Trump en de media. Daar hebben we met zijn allen al zoveel over gepubliceerd. Waarom nog eens?</p><p>Maar al uren blijft die zin in mijn hoofd hangen. Nu eens word ik er razend over, dan weer diep ongelukkig. Dus misschien schrijf ik het met deze blog enkel van mij af. So be it.</p><p>De zin die blijft hangen legt iets fundamenteels bloot over degene die ze uitsprak. Donald Trump’s <em>“Things happen”</em> — uitgesproken in de Oval Office, in aanwezigheid van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman.</p><p>Twee woorden die meer zeggen dan een uur persconferentie.<br/>Twee woorden die de banaliteit van het kwaad, het verraad aan de waarheid en de morele leegte van de macht samenvatten.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/7d70c418-3294-4183-aeae-668b90096ba3/uploads/images/axjopjn7b7/Screenshot_2025-11-19_at_14.03.11.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>Een koude herhaling van 2018</strong></p><p>Zeven jaar geleden werd journalist <strong>Jamal Khashoggi</strong> in stukken gezaagd in het Saudische consulaat in Istanbul. Een CIA-rapport wees kroonprins <strong>Mohammed bin Salman</strong> aan als opdrachtgever.<br/>De wereld reageerde geschokt. En even leek het alsof principes zwaarder wogen dan olie.</p><p>Tot nu. Deze week, bij het eerste bezoek van MBS aan Washington sinds die moord, liet president Trump zien hoe gemakkelijk geschiedenis herschreven wordt.</p><blockquote><p>“A lot of people didn’t like that gentleman that you’re talking about.<br/>Whether you like him or didn’t like him — things happen.”</p></blockquote><p>Met die woorden minimaliseerde Trump een politieke moord tot een “ongeluk”. Alsof Khashoggi’s dood een vlek op het tapijt was, geen bloed op de handen van machtigen.</p><p><strong>Een toneelstuk van macht en hypocrisie</strong></p><p>De ontmoeting in het Witte Huis was meer dan diplomatie; het was <strong>een toneelstuk over de normalisering van barbarij</strong>.<br/>Er waren paarden, trompetten en fly-overs van gevechtsvliegtuigen. Er werden miljarden aan investeringen aangekondigd, deals over kunstmatige intelligentie, kernenergie en wapens.</p><p>En ergens tussen het applaus en de protocollen door, verdween Jamal Khashoggi uit beeld.</p><blockquote><p>“You don’t have to embarrass our guest,” zei Trump tegen een verslaggever die naar de moord vroeg.</p></blockquote><p>In Trumps wereld is niet de dader de bron van schaamte, maar de journalist die de waarheid wil weten.</p><p><strong>De journalist als lastige herinnering</strong></p><p>De <em>Washington Post</em> — waar Khashoggi voor schreef — reageerde vernietigend.</p><blockquote><p>“These distortions dishonor Khashoggi’s legacy and are beneath the office of the president.”</p></blockquote><p>En terecht. Want wat hier op het spel staat, is niet louter diplomatie of handel. Het gaat om <strong>de waardigheid van journalistiek zelf</strong>.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/7d70c418-3294-4183-aeae-668b90096ba3/uploads/images/ceahtay6lh/Screenshot_2025-11-19_at_14.02.33.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Als een wereldleider een journalistieke moord wegwuift met <em>“things happen”</em>, dan is dat een boodschap aan elke despoot en elke censor: <em>doe gerust — er volgen geen gevolgen.</em></p><p>Zelfs Khashoggi’s weduwe, <strong>Hanan Elatr Khashoggi</strong>, herinnerde op X aan wat de kroonprins zelf ooit zei: dat hij <em>“morele verantwoordelijkheid”</em> droeg voor de moord.</p><blockquote><p>“Zelfs de dader toonde meer schaamte,” schreef ze, “dan de leider van het land dat vrijheid van pers zegt te verdedigen.”</p></blockquote><p><strong>De betekenis van things happen</strong></p><p>“Things happen” is niet zomaar een uitspraak, het is een <strong>politieke filosofie</strong>. Het is wat machthebbers zeggen wanneer mensen verdwijnen en zij hun handen niet willen wassen. Het is de taal van gemakzucht, van moreel relativisme, van macht die zich onkwetsbaar waant.</p><p>En precies daarom blijft journalistiek noodzakelijk. Want wie schrijft, doorbreekt dat comfortabele “things happen”.<br/>Wie vraagt, herinnert. Wie documenteert, verhindert dat de waarheid geruisloos verdwijnt.</p><p><strong>De erfenis van Jamal Khashoggi</strong></p><p>Jamal Khashoggi geloofde in woorden. In transparantie. In het idee dat vrijheid van meningsuiting geen westers privilege is, maar een universeel recht. Zijn moord was bedoeld om dat geloof te doden.<br/>Maar elke keer dat een journalist schrijft over macht, hypocrisie of stilte — leeft hij verder. Trump’s woorden zijn daarom niet enkel een belediging voor Khashoggi, maar voor ons allemaal.<br/>Voor iedereen die nog gelooft dat waarheid ertoe doet.</p><p><strong>De keuze is aan ons</strong></p><p>We kunnen Trump’s “things happen” wegwuiven als typische Trumpiaanse onverschilligheid. Maar dan missen we de kern: dit is hoe cynisme genormaliseerd wordt. En dus is het aan ons — journalisten, lezers, burgers — om te weigeren in dat cynisme mee te gaan. Om te blijven herinneren dat Jamal Khashoggi geen “ding” was dat “gebeurde”, maar een mens die schreef omdat zwijgen onmogelijk was.</p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/7d70c418-3294-4183-aeae-668b90096ba3/uploads/images/axjopjn7b7/Screenshot_2025-11-19_at_14.03.11.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/7d70c418-3294-4183-aeae-668b90096ba3</link>
      <guid isPermaLink="false">7d70c418-3294-4183-aeae-668b90096ba3</guid>
      <pubDate>Wed, 19 Nov 2025 13:05:14 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Twee waarheden over één BBC]]></title>
      <description><![CDATA[Is Britse publieke omroep dader of slachtoffer? Door Peter Vandermeersch ]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Is Britse publieke omroep dader of slachtoffer?</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Las je de afgelopen week de Britse conservatieve krant <em>The Telegraph</em>, dan is de BBC een zinkend schip. Een log, zelfgenoegzaam instituut dat zijn publiek heeft verraden, dat speeches vervalst en zich schuldig maakt aan ideologische indoctrinatie. De <em>Panorama</em>-uitzending waarin Donald Trump’s woorden werden geknipt en geplakt tot een oproep tot geweld, is volgens de krant geen journalistieke fout, maar een bewijs van moreel verval. “It wasn’t a mistake,” schreef <em>The Telegraph</em>, “it was deliberately done.”</p><p>Deze week bood de BBC daarvoor officieel excuses aan Trump aan — een zeldzame stap — maar ze weigert zijn eis van één miljard dollar schadevergoeding te erkennen. De omroep spreekt van “een fout in oordeel”, niet van kwade opzet. Toch lijkt dat weinig te helpen: de affaire is uitgegroeid tot een symboolstrijd over geloofwaardigheid en macht, waarin feiten hun betekenis verliezen zodra ze door het ideologische prisma van de lezer gaan.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/ebaacc5e-fb13-46c7-b950-f62fd134dcea/uploads/images/efrvnxofyp/Screenshot_2025-11-14_at_10.33.36.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Wie deze week de progressieve <em>The Guardian</em> opensloeg, betrad namelijk een ander universum. Daar is de BBC niet de dader, maar het slachtoffer — van een politieke en mediatieke hetze. De Guardian-redactie spreekt over “an institution under siege” en roept Groot-Brittannië op “to defend its own truth”. Ja, fouten zijn gemaakt, maar de BBC blijft volgens haar verdedigers “flawed but truthful”, een onmisbare publieke tegenkracht in een tijdperk van digitale leugens en politiek opportunisme.</p><p><strong>Eén gebeurtenis, twee werkelijkheden</strong></p><p>Het is journalistiek bijzonder boeiend maar maatschappelijk ronduit verbijsterend hoe dezelfde feiten — een gemanipuleerde reportage, de ontslagen top, de excuses aan Trump — in twee tegenovergestelde morele verhalen worden herschreven.<br/>In <em>The Telegraph</em> is de BBC het bewijs van een “liberal rot”: een instituut dat linkse ideologie verkoopt als objectieve waarheid, dat pro-trans sentimenten verheerlijkt, Israël onrecht aandoet en ouderen negeert in de jacht op TikTok-generaties.<br/>In <em>The Guardian</em> daarentegen is de BBC een belegerde burcht van redelijkheid, onder vuur genomen door politieke krachten die niets liever willen dan de publieke omroep verzwakken en de journalistiek verder commercialiseren.</p><p>Beide verhalen hebben één ding gemeen: ze willen de waarheid redden — hún waarheid.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/ebaacc5e-fb13-46c7-b950-f62fd134dcea/uploads/images/a5lcboczil/Screenshot_2025-11-14_at_10.35.01.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>De strijd om de waarheid</strong></p><p>Wat zich hier afspeelt, gaat niet meer over één uitzending of één blunder. Het gaat over wie vandaag nog het recht heeft om waarheid te definiëren.<br/>Voor <em>The Telegraph</em> is waarheid een morele kwestie: wie feiten manipuleert, verliest zijn legitimiteit.<br/>Voor <em>The Guardian</em> is waarheid een institutionele kwestie: wie de BBC aanvalt, ondermijnt het publieke vertrouwen in de democratische infrastructuur.</p><p>De eerste positie klinkt als een verdediging van integriteit; de tweede als een verdediging van het gemeenschappelijk belang.<br/>Maar beide kampen hebben een blinde vlek.<br/><em>The Telegraph</em> verwart ideologische afkeer met morele helderheid. Door elke fout te framen als bewijs van structurele corruptie, verandert journalistiek in morele zuivering.<br/><em>The Guardian</em> daarentegen verwart loyaliteit aan de publieke zaak met morele onschendbaarheid. Wie kritiek afdoet als “aanval van vijanden”, loopt het risico blind te worden voor echte tekortkomingen.</p><p>Het resultaat: twee media die elkaar niet langer corrigeren, maar elkaars spiegelbeeld zijn geworden.</p><p><strong>Van feiten naar framing</strong></p><p>De crisis rond de BBC toont hoe journalistiek in het tijdperk van polarisatie steeds vaker functioneert als identiteitsbevestiging.<br/>Het publiek zoekt geen nieuws, maar bevestiging van zijn morele wereldbeeld.<br/>In dat landschap is de BBC, ooit symbool van objectieve redelijkheid, nu het strijdtoneel zelf. Haar fouten worden niet meer afgemeten aan de journalistieke code, maar aan de ideologische verwachtingen van de toeschouwer.<br/>Een “doctored” Trump-clip is voor de één een bewijs van misleiding, voor de ander een ongelukkige montage in een groter, oprecht streven naar waarheid. De waarheid zelf is vloeibaar geworden — afhankelijk van wie ernaar kijkt.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/ebaacc5e-fb13-46c7-b950-f62fd134dcea/uploads/images/c2konfhngu/Screenshot_2025-11-14_at_10.30.54.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>De BBC als spiegel</strong></p><p>Toch is er iets ironisch aan deze crisis. De BBC, die altijd de rol van nationale scheidsrechter ambieerde, fungeert nu als spiegel van de Britse samenleving: verdeeld, argwanend, emotioneel.<br/><em>The Telegraph</em> schrijft over “a culture of denial”, maar spreekt evenzeer over zichzelf — een krant die niet meer kan geloven dat een publieke instelling iets goeds vertegenwoordigt.<br/><em>The Guardian</em> verdedigt “the public truth”, maar verdedigt ook zijn eigen morele monopolie: dat progressieve media de hoeders zijn van rationaliteit.</p><p>De waarheid ligt, zoals altijd, ergens in het midden — maar wie wil daar nog staan?</p><p><strong>Wat op het spel staat</strong></p><p>De vraag is niet langer of de BBC fouten maakt (natuurlijk doet ze dat), maar of de samenleving nog instellingen verdraagt die fouten mogen maken zonder meteen van moreel faillissement te worden beschuldigd.<br/>Als elke misstap het bewijs wordt van ideologische corruptie, dan verdwijnt het vertrouwen niet alleen in de BBC, maar in journalistiek als geheel.<br/>De strijd tussen <em>The Telegraph</em> en <em>The Guardian</em> is dus niet alleen een gevecht over de BBC; het is een gevecht over de grens tussen feiten en geloof, tussen verslaggeving en overtuiging.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg de nieuwsbrief</a></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/ebaacc5e-fb13-46c7-b950-f62fd134dcea/uploads/images/efrvnxofyp/Screenshot_2025-11-14_at_10.33.36.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/ebaacc5e-fb13-46c7-b950-f62fd134dcea</link>
      <guid isPermaLink="false">ebaacc5e-fb13-46c7-b950-f62fd134dcea</guid>
      <pubDate>Fri, 14 Nov 2025 09:39:04 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[De BBC wankelt – en met haar een idee van waarheid]]></title>
      <description><![CDATA[Toen Tim Davie gisteravond zijn ontslag aankondigde als directeur-generaal van de BBC, ging er een schokgolf door Groot-Brittannië.]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Toen Tim Davie gisteravond zijn ontslag aankondigde als directeur-generaal van de BBC, ging er een schokgolf door Groot-Brittannië. Samen met Deborah Turness, hoofd van BBC News, verliet hij het toneel na dagen van politieke druk, publieke verontwaardiging en journalistieke zelftwijfel.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/fedd05e1-7614-4d99-94bc-95a9576f20b0/uploads/images/nd3tey7wts/Screenshot_2025-11-10_at_11.45.19.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>De aanleiding leek banaal: een montagefout in een <em>Panorama</em>-documentaire over Donald Trump. Een ongelukkige sequentie, een verkeerd geplakte zin. Maar in de verhitte atmosfeer van onze tijd was dat voldoende om het fundament van de Britse publieke omroep te doen trillen.</p><p>Davie erkende in zijn afscheidsmail dat er “fouten” waren gemaakt en dat hij de ultieme verantwoordelijkheid droeg. Turness noemde de controverse “schadelijk voor de BBC”. En toen Trump zelf op zijn platform Truth Social triomfantelijk verklaarde dat “TOP people in the BBC” waren “caught doctoring my very good speech”, was het narratief compleet.</p><p>De BBC — ooit een baken van betrouwbaarheid — werd plots het symbool van alles wat volgens haar critici mis is met de gevestigde media.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/fedd05e1-7614-4d99-94bc-95a9576f20b0/uploads/images/zqscjiwz7n/Screenshot_2025-11-10_at_11.47.22.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>Een publieke instelling in vrije val</strong></p><p>Wat in Londen gebeurt, is meer dan een intern schandaal. Het is een symptoom van een breder probleem: het afbrokkelen van vertrouwen in (publieke) media.<br/>Michael Prescott, een voormalige BBC-adviseur, klaagde in een gelekte brief over “institutionele vooringenomenheid” in de berichtgeving rond Trump, Gaza en transrechten. Zijn kritiek vond gretig gehoor bij de conservatieve pers en politiek. De <em>Telegraph</em> schreef dat Davie’s vertrek “onvermijdelijk” was, terwijl <em>The Guardian</em> sprak van een “politieke campagne tegen de BBC ”.</p><p>Zo werd de BBC een strijdtoneel van wereldbeelden. Te “woke” voor rechts, te “voorzichtig” voor links, te groot om te negeren — en te invloedrijk om met rust gelaten te worden.</p><p><strong>De prijs van neutraliteit</strong></p><p>De BBC werd altijd geroemd om haar journalistieke neutraliteit. <em>Balanced reporting</em> en <em>due impartiality</em> waren heilige principes. Maar vandaag lijkt neutraliteit zelf verdacht.<br/>In een wereld die polariseert, is wie het midden zoekt al snel een doelwit. “Evenwicht” wordt geïnterpreteerd als lafheid, “zorgvuldigheid” als partijdigheid. En toch is waarheidsvinding nooit neutraal. Ze vergt moed, context, en soms ook tegenspraak.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/fedd05e1-7614-4d99-94bc-95a9576f20b0/uploads/images/o73orm6q3r/Screenshot_2025-11-10_at_11.45.04.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Davie’s aftreden illustreert de ondraaglijke spanning van onze tijd: journalisten die van alle kanten worden beticht van partijdigheid, terwijl ze juist proberen om boven het lawaai uit te stijgen.</p><p><strong>De BBC als spiegel van onze tijd</strong></p><p>Wat de BBC nu meemaakt, is niet enkel een Britse tragedie. Het is een spiegel van onze westerse mediacultuur.<br/>Ook elders staan publieke omroepen en andere media die het midden opzoeken onder druk. Telkens klinkt dezelfde aanklacht: te links, te werelds, te ver van “het volk”.</p><p>Maar wie dat roept, vergeet wat journalistiek wezenlijk is: een poging om te informeren zonder te pleasen, om te begrijpen zonder te behagen. Dat is geen zwaktebod, maar een morele keuze.</p><p>Zoals de Britse LibDem-leider Ed Davey zei: “De BBC is niet perfect, maar ze blijft een van de weinige muren tussen onze waarden en een Trumpiaanse overname van de politiek.”<br/>Het klinkt dramatisch — maar misschien is dat precies wat op het spel staat.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/fedd05e1-7614-4d99-94bc-95a9576f20b0/uploads/images/vk4uusggiv/Screenshot_2025-11-10_at_11.44.52.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>Een fragiel vertrouwen</strong></p><p>Misschien is dit niet enkel een crisis van de BBC, maar van ons allemaal. We leven in een tijd waarin het makkelijker is te geloven dat nieuws wordt “geknipt en geplakt” dan dat er journalisten zijn die — met vallen en opstaan — naar waarheid zoeken.</p><p>De BBC is nu een zondebok geworden voor een dieper ongemak: het groeiende wantrouwen tegenover elke instantie die pretendeert onafhankelijk te zijn. En dat gevoel stopt niet bij het Kanaal.<br/>Want als zelfs de grootste publieke nieuwsinstelling ter wereld wankelt, wat zegt dat dan over de rest van ons?</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/fedd05e1-7614-4d99-94bc-95a9576f20b0/uploads/images/nd3tey7wts/Screenshot_2025-11-10_at_11.45.19.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/fedd05e1-7614-4d99-94bc-95a9576f20b0</link>
      <guid isPermaLink="false">fedd05e1-7614-4d99-94bc-95a9576f20b0</guid>
      <pubDate>Mon, 10 Nov 2025 11:53:41 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Influencers en creators bestormen journalistiek]]></title>
      <description><![CDATA[En onderschat hen niet Door Peter Vandermeersch Toen ik deze nieuwsbrief begon beloofde ik het niet enkel te hebben over de factoren die journalistiek bedreigen, maar…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h5>En onderschat hen niet</h5><p></p><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Toen ik deze nieuwsbrief begon beloofde ik het niet enkel te hebben over de factoren die journalistiek bedreigen, maar ook te kijken naar initiatieven die worden genomen om<strong> journalistiek opnieuw uit te vinden.</strong> Dat gebeurt dagelijks binnen de “traditionele” media, maar ook daarbuiten.</p><p>Zo kijk ik met ongelofelijk veel belangstelling naar de 28-jarige Franse journalist Hugo Travers (die werkt onder het merk <a href="https://www.youtube.com/playlist?list=PLKDC6DUkHXj28ptnJ44sveHIKFgJ50U_v">HugoDécrypte </a>— zeg maar Hugo Ontcijfert) die op verschillende platvormen vijftien miljoen volgers bereikt met zijn nieuwskanaal, wat meer is dan bijvoorbeeld de krant Le Monde. Ook de manier waarop de 26-jarige Dylan Page (bijnaam ‘News Daddy’) aan zijn publiek van twintig miljoen jonge mensen op <a href="https://www.tiktok.com/@dylan.page">TikTok de actualiteit duidt</a>, is verfrissend. Je kan voor of tegen hen zijn maar Amerikaanse stemmen als de podcast host <a href="https://www.youtube.com/watch?v=J1WyFLHPqro">Joe Rogan,</a> Trump-supporter <a href="https://www.youtube.com/@TCNetwork">Tucker Carlson</a> en de onlangs vermoordde Charlie Kirk hebben of hadden een immense invloed als opiniemaker. En wil je echt alles weten over transfers in de voetbalwereld, dan moet je vooral <a href="https://x.com/FabrizioRomano">Fabrizio Romano </a>volgen (die op X meer dan 26 miljoen volgers heeft).</p><figure><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/8ce725b0-860d-4425-92c2-fb870306aec4/uploads/images/scthae4si4/Screenshot_2025-11-05_at_11.41.26.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><figcaption>Hugo Travers interviewt president Zelensky</figcaption></figure><p><strong>De wereld van die influencers en creators is chaotisch en soms schimmig. </strong>Waar stopt het nieuws en begint de commentaar? Wie zit er juist achter? En waar stopt de journalistiek en begint de commercie? (Maar om eerlijk te zijn: dat vragen velen zich ook af over de traditionele media.)</p><p>Net daarom ben ik opgetogen over een <a href="https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/news-creators-influencers/2025/mapping-news-creators-and-influencers-social-and-video-networks">uitgebreid onderzoek naar die creators </a>dat onlangs werd gepubliceerd door het Europese Reuters Institute. Dat rapport is een welkome aanvulling op een <a href="https://www.pewresearch.org/journalism/2024/11/18/americas-news-influencers/">onderzoek</a> van net een jaar geleden door het Amerikaanse Pew Research Center dat al<a href="https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/02/18/what-we-know-about-tiktok-content-creators/"> eerder </a>die evolutie in de journalistiek probeerde in kaart te brengen.</p><p>Om te beginnen: <strong>wat zijn “news creators” of “news influencers”? </strong>Beide onderzoeken definiëren hen als individuen of kleine groepen die via sociale media en videoplatforms (YouTube, TikTok, X en Instagram) nieuws, duiding en opinie delen. Ze zijn in principe onafhankelijk van traditionele nieuwsorganisaties, maar spelen een groeiende rol in publieke debatten en de politieke opinievorming. Volgens Reuters en Pew vervangen ze voor veel mensen (deels) de klassieke media als primaire nieuwsbron. En ja, het gaat in vier van de vijf gevallen om mannen.</p><p><strong>Onderschat hen niet! </strong>De nieuwe generatie nieuwsverspreiders heeft een toenemende invloed. In de Verenigde Staten maken politici als Donald Trump actief gebruik van populaire YouTubers en podcasters zoals <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Joe_Rogan">Joe Rogan </a>en de <a href="https://www.youtube.com/channel/UCkhxWF5CTMUgxneqAFP96LQ">Nelk Boys</a> om kiezers te bereiken. Ook politici als Emmanuel Macron in Frankrijk en Keir Starmer in het Verenigd Koninkrijk gebruiken sociale media-figuren in hun communicatiestrategie.</p><p>In landen met beperkte persvrijheid, met name in Afrika en Latijns-Amerika, fungeren deze creators zelfs als alternatieve of kritische stemmen.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/8ce725b0-860d-4425-92c2-fb870306aec4/uploads/images/kcxbpz5dyw/Screenshot_2025-11-05_at_11.46.10.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Volgens het  Pew-onderzoek haalt 21% van de Amerikanen geregeld nieuws van influencers, oplopend tot 37% bij jongeren onder de 30. Deze groep is daarmee cruciaal geworden voor politieke communicatie en publieke meningsvorming.</p><p>Maar, zo maakt Reuters duidelijk, <strong>er zijn grote regionale verschillen.</strong> In landen als Nigeria, Mexico, Thailand en de Filipijnen besteden mensen meer aandacht aan news creators dan aan traditionele media. In Noord- en West-Europa (zoals Nederland, Duitsland, Noorwegen en het VK) blijft de invloed beperkter. (België werd niet onderzocht)</p><p><strong>Ook demografisch zijn er verschillen,</strong> zegt Pew.  Het gebruik van influencers als nieuwsbron is hoger bij etnische minderheden en lagere inkomensgroepen: 30% van Hispanics, 29% van Aziatische Amerikanen en 27% van zwarte Amerikanen, tegenover 17% van witte Amerikanen. Jongeren zijn duidelijk de grootste gebruikersgroep. Politiek gezien is het gebruik redelijk gelijk verdeeld over Republikeinen en Democraten,</p><p><strong>Wat doen die creators dan? </strong>Reuters onderscheidt vier hoofdtypen van news-creator-content:</p><ol><li><p>Commentaar – opiniërende video’s en posts, vaak polariserend (denk aan <a href="https://www.telegraaf.nl/tag/het-land-van-wierd-duk/">Wierd Duk</a> in Nederland)</p></li><li><p>Nieuws en onderzoeksjournalistiek – vaak vanuit de frontlinie of lokale context (denk aan de Palestijnse journalisten in de Gaza)</p></li><li><p>Uitlegvideo’s  – toegankelijke samenvattingen en duidingen (denk aan HugoDécrypte in Frankrijk).</p></li><li><p>Specialistische content – niche-experts (sport, technologie, recht, gezondheid).</p></li></ol><p>En in Nederland? Daar, zo stelt Reuters wordt het nieuwslandschap nog steeds<strong> gedomineerd door traditionele media. </strong><a href="https://www.instagram.com/cestmocro/?hl=nl">Cestmocro</a> en <a href="https://www.youtube.com/channel/UCXoJxuG7X8QrFd0rOl40TDw">RapNieuwsTV</a>  zijn invloedrijke alternatieve nieuwsaccounts, maar genieten lage betrouwbaarheid onder jongeren. Creators die veel genoemd worden in Nederland zijn de aan De Telegraaf verbonden reporter <a href="https://x.com/SaskiaBelleman">Saskia Belleman </a>(rechtbankverslaggeving) en de opiniemaker <a href="https://x.com/wierdduk/?lang=eu">Wierd Duk,</a> de “mediapersoonlijkheid” <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Maarten_van_Rossem">Maarten van Rossem,</a> de blogger <a href="https://chrisklomp.nl/">Kris Klomp,</a> de Palestijnse fotojournalist <a href="https://www.instagram.com/p/DPy1q0kjQTq/">Motaz Azaiza</a> en de wetenschapsjournalist van de Volkskrant, <a href="https://x.com/mkeulemans?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Eauthor">Maarten Keulemans.</a> Ook <a href="https://www.instagram.com/arjenlubach/">Arjen Lubach</a> komt in de lijst voor. Op Belleman na bestaat de top 15 uit mannen.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/8ce725b0-860d-4425-92c2-fb870306aec4/uploads/images/rmbl65hnid/Screenshot_2025-11-05_at_11.38.26.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>De opkomst van news creators en influencers heeft verstrekkende gevolgen. </strong>Het betekent dat het nieuwslandschap verder versplinterd wordt. Mensen krijgen informatie van uiteenlopende, soms tegenstrijdige bronnen. Dat heeft een gevolg op de positie van traditionele media: vooral bij jongeren verschuift het vertrouwen naar individuele stemmen. <strong>Dat betekent dan weer dat de polarisatie toeneemt: entertainende of ideologisch gekleurde formats verdringen genuanceerde journalistiek.</strong></p><p>Maar, zo benadrukt Reuters ook: in landen met beperkte mediavrijheid bieden creators ruimte voor alternatieve perspectieven.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg de nieuwsbrief</a></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/8ce725b0-860d-4425-92c2-fb870306aec4/uploads/images/scthae4si4/Screenshot_2025-11-05_at_11.41.26.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/8ce725b0-860d-4425-92c2-fb870306aec4</link>
      <guid isPermaLink="false">8ce725b0-860d-4425-92c2-fb870306aec4</guid>
      <pubDate>Wed, 05 Nov 2025 11:57:32 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[1800 journalisten vermoord]]></title>
      <description><![CDATA[En grote meerderheid daders nooit gestraft https://www.vrt.be/vrtnws/nl/kijk/2025/11/03/video-peter-vandermeersch-journalisten-straffeloosheid/]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h4>En grote meerderheid daders nooit gestraft</h4><a href="https://www.vrt.be/vrtnws/nl/kijk/2025/11/03/video-peter-vandermeersch-journalisten-straffeloosheid/">https://www.vrt.be/vrtnws/nl/kijk/2025/11/03/video-peter-vandermeersch-journalisten-straffeloosheid/</a><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p>]]></content:encoded>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/5c2b1222-15ac-473f-9934-5d2f3adc67d8</link>
      <guid isPermaLink="false">5c2b1222-15ac-473f-9934-5d2f3adc67d8</guid>
      <pubDate>Tue, 04 Nov 2025 18:30:58 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Hoe Donald Trump de media aan banden wil leggen]]></title>
      <description><![CDATA[Een bijzonder initiatief van The New York Times Door Peter Vandermeersch  De dag waarop ik deze blog lanceerde onder de, ik geef het toe, wat alarmerende titel…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h3>Een bijzonder initiatief van The New York Times</h3><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p><em> </em>De dag waarop ik deze blog lanceerde onder de, ik geef het toe, wat alarmerende titel “Journalistiek onder Vuur”, publiceerde een van de beste kranten ter wereld, <em>The New York Times </em>een bijzonder stuk dat werd ondertekend door ‘The editorial board’, zeg maar de schrijvers van de hoofdcommentaren. “<a href="https://www.nytimes.com/interactive/2025/10/31/opinion/trump-autocracy-democracy-report.html"><strong>Are we losing our democracy?”</strong></a> vraagt dit stuk (dat je overigens ook eens moet bekijken omdat de vorm waarin het werd opgetekend bijzonder is).</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/a50c1b78-141e-4729-a6a9-de83698d7261/uploads/images/sxr477k4um/Screenshot_2025-11-03_at_10.55.06.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>De redactie onderzoekt twaalf indicatoren (“markers” zo worden ze genoemd) van zogenaamde democratische erosie en stelt dat de <strong>Verenigde Staten van Donald Trump op alle 12 indicatoren achteruit zijn gegaan.</strong> Neen, het land is nog geen autocratie zoals Rusland of China, maar bevindt zich op een glijdende schaal van democratie naar autocratie, aldus de schrijvers.</p><p>Het lijstje is indrukwekkend: de vrije meningsuiting wordt ontmoedigd, justitie wordt gebruikt tegen tegenstanders, het Congres wordt buitenspel gezet, de National Guard ingezet tegen protesten, noodtoestanden worden verzonnen, minderheden gebruikt als zondebok, universiteiten worden ondermijnd, er is zelfverheerlijking, er is sprake van corruptie en de wet wordt gemanipuleerd om aan de macht te blijven.</p><p>De achtste “marker” betreft de pers. <strong>“Een autoritair regime controleert de informatie en de media. Trump is daaraan begonnen”</strong>, luidt de kop van dit onderdeel.</p><p>“Democratische regeringen hechten waarde aan nauwkeurige informatie als leidraad voor besluitvorming. Autoritaire leiders proberen ongemakkelijke waarheden te onderdrukken,” schrijft de krant die analyseert:</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/a50c1b78-141e-4729-a6a9-de83698d7261/uploads/images/v44u7yycg7/Screenshot_2025-11-03_at_10.56.54.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>“De heer Trump heeft op verschillende manieren geprobeerd overheidsinformatie te manipuleren. Hij ontsloeg het hoofd van het Bureau of Labor Statistics nadat het agentschap deze zomer teleurstellende cijfers over de banengroei had gepubliceerd. Hij beëindigde ook federale inspanningen om gegevens te verzamelen over klimaatverandering — vermoedelijk omdat die informatie mensen zou kunnen aanmoedigen om actie te ondernemen.</p><p><strong>Daarnaast heeft hij stappen ondernomen om de media te controleren,</strong> zowel traditionele als nieuwe vormen. Hij regelde de verkoop van TikTok van een Chinees bedrijf aan investeerders met banden met zijn politieke bondgenoten. Hij zette het Congres onder druk om de financiering van publieke radio en televisie stop te zetten. Hij dwong miljoenenbetalingen af van televisiezender ABC, Paramount (het moederbedrijf van CBS), YouTube en Meta om ongegronde claims te schikken dat hij oneerlijk zou zijn behandeld, en hij voert rechtszaken tegen <em>The New York Times</em> en <em>The Wall Street Journal</em>. Al deze stappen zijn bedoeld om verslaggeving te beperken die zijn visie niet napraat”.”</p><p>Kortom, zo besluit de krant: “<strong>In plaats van een onafhankelijke en vrije pers hoopt de heer Trump blijkbaar een schaduwecosysteem te creëren dat bereid is zijn belangen en standpunten te verspreiden.”</strong></p><p>Wat de <em>New York Times</em> doet, is meer dan een redactionele waarschuwing: het is een democratisch seismogram. De druk op de pers is geen bijverschijnsel, maar het een signaal van structurele verschuiving. Zodra onafhankelijke verslaggeving verlamd raakt — door angst, door aanvallen, of door uitgeholde geloofwaardigheid — verliezen ook de andere pijlers van de democratie hun stevigheid.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/a50c1b78-141e-4729-a6a9-de83698d7261/uploads/images/sxr477k4um/Screenshot_2025-11-03_at_10.55.06.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/a50c1b78-141e-4729-a6a9-de83698d7261</link>
      <guid isPermaLink="false">a50c1b78-141e-4729-a6a9-de83698d7261</guid>
      <pubDate>Mon, 03 Nov 2025 10:00:34 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[De strijd om AI en auteursrecht beslist het lot van de vrije pers]]></title>
      <description><![CDATA[Het Europees Parlement wil AI-bedrijven verplichten tot openheid en eerlijke compensatie. Die keuze zal bepalen of journalistiek in Europa kan overleven — of oplost in…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<p><em>Het Europees Parlement wil AI-bedrijven verplichten tot openheid en eerlijke compensatie. Die keuze zal bepalen of journalistiek in Europa kan overleven — of oplost in data.</em></p><p>Peter Vandermeersch</p><p>Er is een stille maar hevige machtsstrijd gaande tussen nieuwsmedia en de grote technologiebedrijven. Wat ooit een gespannen maar min of meer werkbare relatie was — verkeer in ruil voor zichtbaarheid — is uitgegroeid tot een existentiële strijd over de vraag wie de waarheid nog mag vertellen.</p><p>Jarenlang konden nieuwsorganisaties leven met de dominantie van Google en Meta. De platforms brachten lezers, al vloeiden de advertentie-inkomsten vooral naar Silicon Valley. Met de komst van generatieve kunstmatige intelligentie verandert de verhouding fundamenteel.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/aba10413-e12d-4689-893d-7766295a91c2/uploads/images/23mhyxkztj/Screenshot_2025-10-23_at_13.26.17.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>AI-systemen zoals Open AI’s ChatGPT of Google’s Gemini en “AI Overviews” worden getraind op miljoenen nieuwsartikelen. Veel van die artikelen zitten achter betaalmuren en werden gebruikt zonder toestemming of vergoeding. De AI-systemen parafraseren het werk van journalisten, maar sturen geen lezer door naar de bron. Wat overblijft is een digitale schaduw van de werkelijkheid — een wereld waarin de journalistiek de grondstof vormt, maar niet langer de bestemming is.</p><p><strong>Onderhandelen en procederen</strong></p><p>De nieuwssector reageert op twee manieren. Aan de ene kant worden licentieovereenkomsten gesloten: <em>The Financial Times</em>, <em>News Corp</em>, Axel Springer en <em>The Atlantic</em> hebben afspraken gemaakt met OpenAI over het gebruik van hun content. Daarin is voorzien in een relatief beperkte betaling, bronvermelding en verwijzingen naar de oorspronkelijke artikelen. Door de grote onderhandelingsmacht van big tech kunnen de uitgevers hun positive meestal maar in beperkte mate verzilveren.</p><p>Aan de andere kant trekken uitgevers naar de rechtbank. <em>The New York Times </em>dagvaardde OpenAI en Microsoft wegens “grootschalige auteursrechtschending”. De inzet is principieel: mag AI zonder toestemming worden getraind op journalistieke inhoud, of moeten ook deze bedrijven licenties afsluiten en betalen voor gebruik?</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/aba10413-e12d-4689-893d-7766295a91c2/uploads/images/zhdamroevk/Screenshot_2025-10-27_at_08.46.32.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>Europa aan zet</strong></p><p>Ook overheden proberen het machtsevenwicht te herstellen. Australië en Canada hebben wetten ingevoerd die technologiebedrijven verplichten te betalen voor nieuwscontent. In Europa vormt de Auteursrechtrichtlijn — met haar <em>uitgeversrecht</em> en het recht om datamining te weigeren — de juridische basis. De nieuwe AI-verordening voegt daar transparantie-eisen aan toe: bedrijven moeten bekendmaken op welke data hun modellen zijn getraind. De vraag is wel of het relatief brede niveau waarop dat gebeurt zal volstaan om rechthebbenden toe te laten hun rechten af te dwingen.</p><p>Die discussie kreeg onlangs nieuw gewicht door het ontwerpverslag van Europarlementariër Axel Voss (<em>Copyright and Generative AI – Opportunities and Challenges</em>), dat door het Europees Parlement werd besproken. Voss stelt dat de huidige uitzonderingen voor <em>text and data mining</em> niet berekend zijn op grootschalige AI-training en dat ze “enorme juridische onzekerheid” veroorzaken. Zijn rapport pleit daarom voor een nieuw wettelijk kader: een opt-in-systeem waarbij rechthebbenden expliciet toestemming moeten geven, een centrale EU-databank om licenties en opt-outs te registreren, en volledige transparantie over welk beschermd materiaal wordt gebruikt.</p><p>Als AI-bedrijven die openheid weigeren, zou volgens Voss automatisch een vermoeden van auteursrechtschending moeten gelden. Bovendien stelt hij dat AI-gegenereerde werken geen auteursrechtelijke bescherming verdienen en dat de perssector recht heeft op compensatie en bronvermelding wanneer haar inhoud wordt gebruikt. Het rapport is niet bindend maar kan richtinggevend zal zijn voor toekomstige wetgeving. Het onderstreept dat Europa een keuze moet maken: innovatie mag niet betekenen dat de journalistiek haar bestaansrecht verliest. Er wordt al sterk gelobbyd tegen het rapport van Voss onder het mom dat  innovatie wordt bemoeilijkt.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/aba10413-e12d-4689-893d-7766295a91c2/uploads/images/hagof7jyev/Screenshot_2025-10-22_at_13.27.20.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p><strong>Een fragiel ecosysteem</strong></p><p>De bedreiging is niet alleen juridisch of economisch, maar structureel. De inkomsten uit advertenties zijn al grotendeels verdwenen richting Google en Meta. Nu dreigt ook het resterende verkeer uit zoekmachines en sociale media af te nemen, omdat AI de antwoorden zelf formuleert. Minder verkeer betekent minder abonnees, minder middelen, minder journalisten.</p><p>Daarmee komt de onafhankelijkheid van de pers direct in gevaar. Een samenleving die haar nieuwsvoorziening laat uithollen door niet betalende hergebruikers, verliest de capaciteit om macht te controleren. Vrijheid van meningsuiting veronderstelt immers dat er betrouwbare bronnen bestaan die de werkelijkheid onderzoeken — niet alleen algoritmen die haar herscheppen.</p><p><strong>De inzet: overleven of verdwijnen</strong></p><p>De rechtszaken in de Verenigde Staten en de onderhandelingen in Europa zijn dus meer dan een strijd om geld. Ze gaan over de vraag of de journalistiek nog een economisch bestaansrecht heeft in het tijdperk van AI.</p><p>Als uitgevers deze strijd verliezen en rechtbanken beslissen dat het “vrij gebruik” van journalistieke inhoud geoorloofd is, zal onafhankelijke berichtgeving geleidelijk verdwijnen. De vrijheid van de pers wordt dan niet afgeschaft door censuur, maar uitgehold door gebrek aan middelen.</p><p>Een gunstige uitkomst — waarbij AI-bedrijven verplicht worden te betalen voor wat ze gebruiken — zou daarentegen een nieuw evenwicht kunnen creëren: kwaliteit wordt beloond, data worden eerlijk gedeeld, en de samenleving behoudt een pluriforme, kritische pers.</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg deze nieuwsbrief</a></p><p><em>Een versie van dit artikel verscheen in september 2025  De Standaard en in Trouw. </em></p><p> </p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/aba10413-e12d-4689-893d-7766295a91c2/uploads/images/23mhyxkztj/Screenshot_2025-10-23_at_13.26.17.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/aba10413-e12d-4689-893d-7766295a91c2</link>
      <guid isPermaLink="false">aba10413-e12d-4689-893d-7766295a91c2</guid>
      <pubDate>Fri, 31 Oct 2025 16:28:19 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Volg de nieuwsbrief]]></title>
      <description><![CDATA[Journalistiek staat onder druk. Waardoor komt dat? En wat kunnen we er aan doen? Lees het op deze blog, schrijf je in voor geregelde updates per mail en praat mee. Dank!]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<h1>Mis geen enkele post van “Journalistiek onder Vuur”</h1><p>Ik heb een loopbaan van veertig jaar achter de rug in de journalistiek. Correspondent in Parijs en New York, hoofdredacteur van De Standaard en NRC. Uitgever en CEO in Dublin en Belfast.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/b2b80fce-8c5b-41f1-b8fe-4ff43f13df76/uploads/images/tontmw2lkh/Screenshot_2025-10-17_at_10.44.31.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Ik heb, samen met collega’s, geweldige journalistieke projecten kunnen doen. Ik heb middelmatige dingen gedaan. En ik heb fouten gemaakt.</p><p>Mijn liefde voor journalistiek — in allerlei vormen en maten — is in al die jaren alleen maar gegroeid.</p><p><strong>Die journalistiek ligt onder vuur.</strong> Een combinatie van economische kwetsbaarheid, afhankelijkheid van hoofdzakelijk Amerikaanse platformen, ondoorzichtige algoritmes en desinformatie bedreigt het fundament van onafhankelijke berichtgeving.</p><p><strong>Tegenover die bedreigingen staan antwoorden. </strong>Klassieke redacties die zich heruitvinden, nieuwe onderzoeks- en gemeenschapsplatformen, individuele ‘creators’, betrokken burgers,….</p><p><strong>Daarover gaat deze nieuwsbrief: hoe journalistiek onder druk staat en welke antwoorden daarop worden geformuleerd.</strong></p><p></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg de Nieuwsbrief</a></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/b2b80fce-8c5b-41f1-b8fe-4ff43f13df76/uploads/images/tontmw2lkh/Screenshot_2025-10-17_at_10.44.31.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/b2b80fce-8c5b-41f1-b8fe-4ff43f13df76</link>
      <guid isPermaLink="false">b2b80fce-8c5b-41f1-b8fe-4ff43f13df76</guid>
      <pubDate>Fri, 31 Oct 2025 12:13:11 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[De waarheid ligt onder vuur – ook bij ons]]></title>
      <description><![CDATA[Straffeloosheid voor misdrijven tegen journalisten is groeiend gevaar, ook in Nederland Door Peter Vandermeersch Wie het nieuws brengt, loopt gevaar. Wereldwijd werden…]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[<p>Straffeloosheid voor misdrijven tegen journalisten is groeiend gevaar, ook in Nederland</p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg de Nieuwsbrief</a></p><p><em>Door Peter Vandermeersch</em></p><p>Wie het nieuws brengt, loopt gevaar. Wereldwijd werden sinds 2006 meer dan 1.800 journalisten vermoord. In negen op de tien gevallen werden de daders nooit vervolgd. Die vreselijke cijfers zijn de reden waarom de Unesco 2 november uitriep tot “Internationale Dag tegen Straffeloosheid voor Misdrijven tegen Journalisten”.</p><p>Journalisten die gevaar lopen lijkt soms iets van verre landen – oorlogen, dictaturen, regimes die de pers willen knevelen. Maar ook hier in Nederland voelen journalisten de druk. Denk aan de moord op Peter R. de Vries. Denk aan de aanslag op de redactie van <em>De Telegraaf</em> in 2018, toen een auto op de gevel van het gebouw werd ingereden. Denk aan verslaggevers die bijzondere politiebescherming nodig hebben.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/615edbea-64ff-4c6f-8a00-64f931d1339d/uploads/images/iegynlvrwp/Screenshot_2025-10-30_at_16.06.10.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Maar denk ook aan de voortdurende stroom van online bedreigingen en intimidaties richting verslaggevers. Straffeloosheid – of het idee dat bedreigingen toch geen gevolgen hebben – werkt als een gif. Het voedt angst, ondermijnt het vertrouwen en tast de fundamenten van onze democratie aan.</p><p><strong>Gaza: het dodelijkste front voor journalisten ooit</strong></p><p>2 november is dit jaar een dag om in het bijzonder de journalisten in Gaza te herdenken. Sinds het uitbreken van het conflict op 7 oktober 2023 zijn er meer dan tweehonderd journalisten en mediamedewerkers, meestal Palestijnen, gedood in de Gazastrook — een ongekende tol in de moderne journalistiek. Hier stierf de persvrijheid letterlijk aan de frontlinie. Het gaat om collega’s, vaak lokale journalisten, die verslag uitbrachten terwijl ze gebombardeerd en beschoten werden, zonder dat ze een veilig heenkomen hadden,</p><p>Wanneer een verslaggever sterft, sterft niet alleen een leven, maar ook een boodschapper, en daarmee een stukje waarheid.</p><p><strong>Een nieuw strijdtoneel: de digitale wereld</strong></p><p>De editie 2025 van de Dag tegen de Straffeloosheid legt daarnaast de focus op een nieuw, sluipend gevaar: AI-gestuurde aanvallen op (vooral) vrouwelijke journalisten. Onder de noemer “Chat GBV” – AI-facilitated Gender-Based Violence – waarschuwt de Unesco voor een explosieve groei van deepfakes, haatcampagnes en digitale manipulatie van vrouwen in de journalistiek.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/615edbea-64ff-4c6f-8a00-64f931d1339d/uploads/images/md6tvymkjw/Screenshot_2025-10-31_at_09.25.57.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt=""/><p>Volgens onderzoek werd 73 procent van de vrouwelijke journalisten wereldwijd online bedreigd, en één op de vier van hen ondervond ook fysieke gevolgen. Met de opkomst van generatieve AI – die beelden vervalst, stemmen kloont, identiteiten misbruikt – vervaagt de grens tussen online intimidatie en reële bedreiging.</p><p><strong>De prijs van het zwijgen</strong></p><p>De gevolgen van de online-bedreigingen kunnen nefast zijn voor de persvrijheid. Wie voortdurend wordt bedreigd of zijn collega’s ziet worden aangevallen, zwicht onder het gewicht van angst. Journalisten verwijderen berichten, vermijden gevoelige onderwerpen of haken helemaal af. En met elke stem die verdwijnt, verliest de samenleving een stukje waarheid.</p><p>Dit is dus niet alleen een strijd om de veiligheid van journalisten, het is ook een strijd om het recht van burgers om goed geïnformeerd te worden. Als de boodschapper wordt gestraft, verdwijnt de boodschap.</p><img src="https://assets.steadyhq.com/production/post/615edbea-64ff-4c6f-8a00-64f931d1339d/uploads/images/75ccqeisne/Screenshot_2025-10-30_at_16.03.04.png?auto=compress&amp;w=800&amp;fit=max&amp;dpr=2&amp;fm=webp" alt="tekst"/><p><strong>Tijd voor actie – hier en nu</strong></p><p>De Unesco roept overheden op om wetten te versterken, techbedrijven verantwoordelijk te houden en de bescherming van journalisten – vooral vrouwen – te verbeteren. Ook in Nederland moeten politie en justitie bedreigingen tegen verslaggevers serieus nemen en moeten redacties blijven investeren in veiligheid en solidariteit.</p><p>De 2e november mag geen dag van stilte zijn, maar van actie. Want de vrijheid van de pers verdwijnt niet met één klap. Ze sterft langzaam, elke keer dat geweld onbestraft blijft.</p><p></p><p><a href="https://steady.page/en/journalistiekondervuur/newsletter/sign_up">Volg de nieuwsbrief</a></p><p><em>Dit artikel verscheen op 31 oktober 2025 in De Telegraaf. Een lichtjes aangepaste versie verscheen in Het Nieuwsblad.</em></p><p><em> </em></p><p></p>]]></content:encoded>
      <media:content type="image/jpeg" url="https://assets.steadyhq.com/production/post/615edbea-64ff-4c6f-8a00-64f931d1339d/uploads/images/iegynlvrwp/Screenshot_2025-10-30_at_16.06.10.png?auto=format&amp;h=787&amp;w=1400&amp;fit=fill&amp;fm=jpg&amp;crop=faces" medium="image"/>
      <link>https://steady.page/b116986a-3e57-45d4-9544-8a9c6a39574c/posts/615edbea-64ff-4c6f-8a00-64f931d1339d</link>
      <guid isPermaLink="false">615edbea-64ff-4c6f-8a00-64f931d1339d</guid>
      <pubDate>Fri, 31 Oct 2025 11:47:27 +0000</pubDate>
    </item>
  </channel>
</rss>